શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા 18.63 — ઇતિ તે જ્ઞાનમાખ્યાતમ્ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता १८.६३ — इति ते ज्ञानमाख्यातम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
इति
iti
આ પ્રકારે
ते
te
તને
ज्ञानम्
jñānam
જ્ઞાન; વિદ્યા
आख्यातम्
ākhyātam
કહેવાયું છે; સમજાવાયું છે
गुह्यात् गुह्यतरम्
guhyāt guhyataram
સમસ્ત રહસ્યો કરતાં વધુ ગૂઢ
मया
mayā
મારા દ્વારા
विमृश्य
vimṛiśhya
વિચાર કરીને; મનન કરીને
एतत्
etat
આના પર
अशेषेण
aśheṣheṇa
પૂર્ણરૂપે; સંપૂર્ણપણે
यथा इच्छसि
yathā ichchhasi
જેમ તું ઇચ્છે
तथा कुरु
tathā kuru
તેમ કર; તે અનુસાર આચરણ કર
Complete Translation
આ પ્રકારે સમસ્ત રહસ્યો કરતાં પણ વધુ ગૂઢ આ જ્ઞાન મેં તને કહી દીધું છે. એના પર પૂર્ણરૂપે સારી રીતે વિચાર કરીને, પછી જેમ તું ઇચ્છે તેમ કર.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 18, Verse 63
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અઢારમા અધ્યાય, મોક્ષ-સંન્યાસ-યોગમાં, શ્રીકૃષ્ણ પોતાના ઉપદેશને સમાપ્તિ તરફ લઈ જતાં, એ ઘોષણા કરે છે કે તેમણે હવે સૌથી ગોપનીય જ્ઞાન પૂર્ણપણે પ્રગટ કરી દીધું છે. અર્જુનને આદેશ આપવાને બદલે, એને પૂર્ણ વિચાર કરીને પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી કર્મ કરવા આમંત્રે છે, ઠીક પોતાના અંતિમ, પરમ શરણાગતિ-સલાહ પહેલાં.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા 18.63માં શ્રીકૃષ્ણ શું કહે છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે કે તેમણે આ જ્ઞાન, જે સમસ્ત રહસ્યો કરતાં વધુ ગૂઢ છે, પૂર્ણપણે પ્રગટ કરી દીધું છે, અને એને પૂર્ણ વિચાર કરીને પછી પોતાની ઇચ્છાથી કર્મ કરવા આમંત્રે છે — નિર્ણય અર્જુનની સ્વતંત્ર ઇચ્છા પર છોડે છે.
શ્રીકૃષ્ણ નિર્ણય અર્જુન પર કેમ છોડે છે?▼
'જેમ તું ઇચ્છે તેમ કર' કહીને શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનની સ્વતંત્ર ઇચ્છા અને વિવેકનું સન્માન કરે છે. ગીતાનો ઉપદેશ સમજ દ્વારા ખાતરી કરાવવા માટે છે, આદેશથી બાધ્ય કરવા માટે નહીં; તેથી ભગવાન અર્જુનને વિચારપૂર્ણ, સહર્ષ સ્વીકૃતિ માટે આમંત્રે છે.
'ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરમ્'નો અર્થ શું છે?▼
'ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરમ્'નો અર્થ છે 'ગૂઢ કરતાં પણ ગૂઢતર' — અર્થાત્ સૌથી ગહન અને ગોપનીય જ્ઞાન. ગીતામાં તેમણે હમણાં જ આપેલા જ્ઞાનના પરમ મૂલ્યને રેખાંકિત કરવા શ્રીકૃષ્ણ આનો પ્રયોગ કરે છે.
આ શ્લોક 18.66 સાથે કેવી રીતે સંબંધિત છે?▼
અહીં શ્રીકૃષ્ણ જ્ઞાનનો ઉપદેશ આપ્યા પછી અર્જુનને સ્વતંત્ર છોડે છે. થોડા જ શ્લોક પછી, 18.66માં, તેઓ પોતાનો સૌથી પ્રેમપૂર્ણ સલાહ આપે છે — ફક્ત તેમની જ શરણમાં જવાનો. બંને મળીને દર્શાવે છે કે ભગવાન પહેલાં આપણી સ્વતંત્રતાનું સન્માન કરે છે અને પછી પોતાનું પરમ માર્ગદર્શન આપે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →