Mantra.Tips

બુધ કવચમ્ Meaning — Line by Line

बुध कवचम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of બુધ કવચમ્ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. śrīgaṇeśāya namaḥ |
  2. Verse 2. budhastu pustakadharaḥ kuṅkumasya samadyutiḥ |
  3. Verse 3. kaṭiṃ ca pātu me saumyaḥ śirodeśaṃ budhastathā |
  4. Verse 4. ghrāṇaṃ gandhapriyaḥ pātu jihvāṃ vidyāprado mama |
  5. Verse 5. vakṣaḥ pātu varāṅgaśca hṛdayaṃ rohiṇīsutaḥ |
  6. Verse 6. jānunī rauhiṇeyaśca pātu jaṅghe'khilapradaḥ |
  7. Verse 7. etaddhi kavacaṃ divyaṃ sarvapāpapraṇāśanam |
  8. Verse 8. āyurārogyaśubhadaṃ putrapautrapravardhanam |
  9. Verse 9. || iti śrībrahmavaivartapurāṇe budhakavacaṃ sampūrṇam ||
Verse 1#

śrīgaṇeśāya namaḥ |

श्रीगणेशाय नमः अस्य श्रीबुधकवचस्तोत्रमन्त्रस्य कश्यप ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, बुधो देवता, बुधप्रीत्यर्थं जपे विनियोगः

śrīgaṇeśāya namaḥ | asya śrībudhakavacastotramantrasya kaśyapa ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, budho devatā, budhaprītyarthaṃ jape viniyogaḥ ||

Meaningશ્રીગણેશને નમસ્કાર. આ બુધ કવચ સ્તોત્ર મંત્રના ઋષિ કશ્યપ છે, છંદ અનુષ્ટુપ્ છે, દેવતા બુધ છે; બુધની પ્રસન્નતા માટે આનો જપ કરવામાં આવે છે.

Verse 2#

budhastu pustakadharaḥ kuṅkumasya samadyutiḥ |

बुधस्तु पुस्तकधरः कुङ्कुमस्य समद्युतिः पीताम्बरधरः पातु पीतमाल्यानुलेपनः १॥

budhastu pustakadharaḥ kuṅkumasya samadyutiḥ | pītāmbaradharaḥ pātu pītamālyānulepanaḥ || 1||

Meaningપુસ્તક ધારણ કરેલા, કુંકુમ સમાન કાંતિવાળા, પીતાંબરધારી, પીળી માળાઓ અને પીળા અનુલેપનથી શોભિત બુધ મારી રક્ષા કરે.

Verse 3#

kaṭiṃ ca pātu me saumyaḥ śirodeśaṃ budhastathā |

कटिं पातु मे सौम्यः शिरोदेशं बुधस्तथा नेत्रे ज्ञानमयः पातु श्रोत्रे पातु निशाप्रियः २॥

kaṭiṃ ca pātu me saumyaḥ śirodeśaṃ budhastathā | netre jñānamayaḥ pātu śrotre pātu niśāpriyaḥ || 2||

Meaningસૌમ્ય મારી કમર અને શિરઃપ્રદેશની રક્ષા કરે; જ્ઞાનમય મારાં નેત્રોની, નિશાપ્રિય મારા કાનની રક્ષા કરે.

Verse 4#

ghrāṇaṃ gandhapriyaḥ pātu jihvāṃ vidyāprado mama |

घ्राणं गन्धप्रियः पातु जिह्वां विद्याप्रदो मम कण्ठं पातु विधोः पुत्रो भुजौ पुस्तकभूषणः ३॥

ghrāṇaṃ gandhapriyaḥ pātu jihvāṃ vidyāprado mama | kaṇṭhaṃ pātu vidhoḥ putro bhujau pustakabhūṣaṇaḥ || 3||

Meaningગંધપ્રિય મારી નાસિકાની, વિદ્યાપ્રદ મારી જિહ્વાની રક્ષા કરે; વિધુ (ચંદ્ર)ના પુત્ર મારા કંઠની, પુસ્તકભૂષણ મારી ભુજાઓની રક્ષા કરે.

Verse 5#

vakṣaḥ pātu varāṅgaśca hṛdayaṃ rohiṇīsutaḥ |

वक्षः पातु वराङ्गश्च हृदयं रोहिणीसुतः नाभिं पातु सुराराध्यो मध्यं पातु खगेश्वरः ४॥

vakṣaḥ pātu varāṅgaśca hṛdayaṃ rohiṇīsutaḥ | nābhiṃ pātu surārādhyo madhyaṃ pātu khageśvaraḥ || 4||

Meaningવરાંગ મારા વક્ષઃસ્થળની, રોહિણીસુત મારા હૃદયની રક્ષા કરે; સુરારાધ્ય મારી નાભિની, ખગેશ્વર મારા મધ્યભાગની રક્ષા કરે.

Verse 6#

jānunī rauhiṇeyaśca pātu jaṅghe'khilapradaḥ |

जानुनी रौहिणेयश्च पातु जङ्घेऽखिलप्रदः पादौ मे बोधनः पातु पातु सौम्योऽखिलं वपुः ५॥

jānunī rauhiṇeyaśca pātu jaṅghe'khilapradaḥ | pādau me bodhanaḥ pātu pātu saumyo'khilaṃ vapuḥ || 5||

Meaningરૌહિણેય મારા જાનુઓની, અખિલપ્રદ મારી જંઘાઓની રક્ષા કરે; બોધન મારા પાદની, અને સૌમ્ય મારા સમસ્ત શરીરની રક્ષા કરે.

Verse 7#

etaddhi kavacaṃ divyaṃ sarvapāpapraṇāśanam |

एतद्धि कवचं दिव्यं सर्वपापप्रणाशनम् सर्वरोगप्रशमनं सर्वदुःखनिवारणम् ६॥

etaddhi kavacaṃ divyaṃ sarvapāpapraṇāśanam | sarvarogapraśamanaṃ sarvaduḥkhanivāraṇam || 6||

Meaningઆ દિવ્ય કવચ સમસ્ત પાપોનો નાશ કરનાર, સમસ્ત રોગોનું શમન કરનાર, અને સમસ્ત દુઃખોનું નિવારણ કરનાર છે.

Verse 8#

āyurārogyaśubhadaṃ putrapautrapravardhanam |

आयुरारोग्यशुभदं पुत्रपौत्रप्रवर्धनम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वत्र विजयी भवेत् ७॥

āyurārogyaśubhadaṃ putrapautrapravardhanam | yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sarvatra vijayī bhavet || 7||

Meaningએ આયુ, આરોગ્ય અને શુભ પ્રદાન કરે છે, તથા પુત્ર-પૌત્રોની વૃદ્ધિ કરે છે; જે આને વાંચે કે સાંભળે છે તે સર્વત્ર વિજયી થાય છે.

Verse 9#

|| iti śrībrahmavaivartapurāṇe budhakavacaṃ sampūrṇam ||

इति श्रीब्रह्मवैवर्तपुराणे बुधकवचं सम्पूर्णम्

|| iti śrībrahmavaivartapurāṇe budhakavacaṃ sampūrṇam ||

Meaningઆ પ્રકારે બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમાં બુધ કવચ સંપૂર્ણ થયું.

Word-by-Word Breakdown

बुधः
budhaḥ
બુધ — ગ્રહ બુધ, બુદ્ધિના સ્વામી
पुस्तकधरः
pustakadharaḥ
પુસ્તક ધારણ કરનાર (વિદ્યા અને શાસ્ત્રોનું પ્રતીક)
कुङ्कुमस्य समद्युतिः
kuṅkumasya samadyutiḥ
કુંકુમ સમાન કાંતિવાળા
पीताम्बरधरः
pītāmbaradharaḥ
પીળાં (સુવર્ણ) વસ્ત્રો ધારણ કરેલા
पीतमाल्यानुलेपनः
pītamālyānulepanaḥ
પીળી માળાઓ અને પીળા અનુલેપનથી શોભિત
पातु
pātu
રક્ષા કરે / પાલન કરે
सौम्यः
saumyaḥ
સૌમ્ય — 'સૌમ્ય/શાંત', બુધનું એક નામ (સોમ/ચંદ્રના પુત્ર)
ज्ञानमयः
jñānamayaḥ
જ્ઞાનમય — જ્ઞાનસ્વરૂપ, નેત્રોની રક્ષા કરનાર
निशाप्रियः
niśāpriyaḥ
નિશાપ્રિય — રાત્રિના પ્રિય, કાનની રક્ષા કરનાર
विद्याप्रदः
vidyāpradaḥ
વિદ્યાપ્રદ — વિદ્યા/જ્ઞાનના દાતા, જિહ્વાની રક્ષા કરનાર
विधोः पुत्रः
vidhoḥ putraḥ
વિધુ (ચંદ્ર)ના પુત્ર — કંઠની રક્ષા કરનાર
रोहिणीसुतः
rohiṇīsutaḥ
રોહિણીસુત — રોહિણીના પુત્ર, હૃદયની રક્ષા કરનાર
सुराराध्यः
surārādhyaḥ
સુરારાધ્ય — દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત, નાભિની રક્ષા કરનાર
खगेश्वरः
khageśvaraḥ
ખગેશ્વર — આકાશચારી ગ્રહોના સ્વામી, મધ્યભાગની રક્ષા કરનાર
रौहिणेयः
rauhiṇeyaḥ
રૌહિણેય — રોહિણીના પુત્ર, જાનુઓની રક્ષા કરનાર
अखिलप्रदः
akhilapradaḥ
અખિલપ્રદ — સર્વ કંઈ આપનાર, જંઘાઓની રક્ષા કરનાર
बोधनः
bodhanaḥ
બોધન — 'જગાડનાર/પ્રબોધિત કરનાર', બુધનું એક નામ, પાદની રક્ષા કરનાર
सर्वपापप्रणाशनम्
sarvapāpapraṇāśanam
સમસ્ત પાપોના નાશક
सर्वरोगप्रशमनम्
sarvarogapraśamanam
સમસ્ત રોગોના શામક
आयुरारोग्यशुभदम्
āyurārogyaśubhadam
આયુ, આરોગ્ય અને શુભ પ્રદાન કરનાર
सर्वत्र विजयी भवेत्
sarvatra vijayī bhavet
સર્વત્ર વિજયી થાય છે

Origin & History

Source: Brahma-Vaivarta Purana (Budha Kavacham)

Author: Sage Kashyapa (rishi of the mantra)

Period: Puranic

બુધ કવચમ્ બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમાં સંરક્ષિત છે, જેમાં ઋષિ કશ્યપ તેના દ્રષ્ટા અને અનુષ્ટુપ્ તેનો છંદ કહેવાયો છે. તે ગ્રહ (નવગ્રહ) કવચ-સ્તુતિઓના એ પરિવારનો ભાગ છે જે ગ્રહ-શાંતિ, એટલે કે નવ ગ્રહોની શાંતિ માટે વાંચવામાં આવે છે. પૌરાણિક કથામાં બુધ ચંદ્ર અને તારાના પુત્ર તથા બુદ્ધિ, વાણી અને વિદ્યાના સ્વામી છે; પુસ્તક ધારણ કરેલા અને પીળાં વસ્ત્રો પહેરેલા, તેઓ આ કવચ દ્વારા ભક્તના અંગ-પ્રત્યંગની રક્ષા તથા તેને જ્ઞાન, આરોગ્ય અને સફળતાનો આશીર્વાદ આપવા આમંત્રિત કરાય છે.

Frequently Asked Questions

બુધ કવચમ્ શું છે?
બુધ કવચમ્ ગ્રહ બુધની રક્ષાત્મક સ્તુતિ છે, જે બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમાં મળે છે. 'કવચ' એક આધ્યાત્મિક કવચ છે: પ્રત્યેક શ્લોક બુધને શરીરના કોઈ વિશેષ ભાગની રક્ષા માટે પ્રાર્થે છે, અને ભક્તને બુધની સૌમ્ય, બુદ્ધિમય ઊર્જાથી આવૃત કરે છે.
બુધ કવચમ્ વાંચવાથી શું મળે છે?
બુધ બુદ્ધિ, વાણી, વિદ્યા અને વ્યાપારના અધિપતિ હોવાથી, આનું વાચન તીક્ષ્ણ સ્મૃતિ, જ્ઞાન, વાક્પટુતા તથા અધ્યયન, વ્યાપાર અને પરીક્ષામાં સફળતા માટે કરવામાં આવે છે. તેની પોતાની ફલશ્રુતિ પણ પાપ અને રોગથી મુક્તિ, આયુ, આરોગ્ય, સંતાન તથા સમસ્ત કાર્યોમાં વિજયનું વચન આપે છે.
બુધ કવચમ્ ક્યારે વાંચવું જોઈએ?
બુધવારે, જે બુધનો વાર છે, તથા કોઈ પણ નવગ્રહ પૂજામાં, લીલા કે પીળાં પુષ્પ, લીલા મગ અને દીપ સાથે. પરિહાર રૂપે પ્રતિકૂળ બુધ દશા કે ગોચરની અવધિમાં આને પ્રતિદિન વાંચી શકાય.
બુધ કોણ છે અને તેમને ચંદ્રના પુત્ર કેમ કહે છે?
બુધ બુધ ગ્રહના અધિદેવતા છે, જે ચંદ્ર અને તારાથી ઉત્પન્ન થયા અને રોહિણી દ્વારા પાલન પામ્યા — એથી તેમનાં નામ સૌમ્ય ('સોમના પુત્ર'), રોહિણેય અને રૌહિણેય છે. તે પુસ્તક ધારણ કરેલા, પીતાંબરધારી, બુદ્ધિ અને વિદ્યાના સૌમ્ય સ્વામી રૂપે ચિત્રિત છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →