Mantra.Tips

દેવિ પ્રપન્નાર્તિહરે પ્રસીદ Meaning — Line by Line

देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of દેવિ પ્રપન્નાર્તિહરે પ્રસીદ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

devi prapannārtihare prasīda

देवि प्रपन्नार्तिहरे प्रसीद प्रसीद मातर्जगतोऽखिलस्य प्रसीद विश्वेश्वरि पाहि विश्वं त्वमीश्वरी देवि चराचरस्य

devi prapannārtihare prasīda prasīda mātarjagato'khilasya prasīda viśveśvari pāhi viśvaṃ tvamīśvarī devi carācarasya

Meaningહે શરણાગતોની પીડા હરનારી દેવી! પ્રસન્ન થાઓ; હે સમસ્ત જગતની માતા! પ્રસન્ન થાઓ; હે વિશ્વેશ્વરી! પ્રસન્ન થઈને વિશ્વનું રક્ષણ કરો — હે દેવી! ચરાચરની ઈશ્વરી તમે જ છો.

Verse 2#

ādhārabhūtā jagatastvamekā

आधारभूता जगतस्त्वमेका महीस्वरूपेण यतः स्थितासि अपां स्वरूपस्थितया त्वयैत- दाप्यायते कृत्स्नमलङ्घ्यवीर्ये

ādhārabhūtā jagatastvamekā mahīsvarūpeṇa yataḥ sthitāsi apāṃ svarūpasthitayā tvayaita- dāpyāyate kṛtsnamalaṅghyavīrye

Meaningતમે જ એકલાં જગતનો આધાર છો, કેમ કે તમે પૃથ્વીના રૂપમાં સ્થિત છો; અને જળના રૂપમાં સ્થિત તમારાથી જ આ બધું પોષાય છે, હે અલંઘ્ય વીર્યવાળી!

Verse 3#

tvaṃ vaiṣṇavīśaktiranantavīryā

त्वं वैष्णवीशक्तिरनन्तवीर्या विश्वस्य बीजं परमासि माया सम्मोहितं देवि समस्तमेतत् त्वं वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः

tvaṃ vaiṣṇavīśaktiranantavīryā viśvasya bījaṃ paramāsi māyā sammohitaṃ devi samastametat tvaṃ vai prasannā bhuvi muktihetuḥ

Meaningતમે અનંત વીર્યવાળી વૈષ્ણવી શક્તિ છો; તમે વિશ્વનું બીજ અને પરમ માયા છો. હે દેવી! તમારાથી જ આ સમસ્ત જગત મોહિત છે; અને તમે જ પ્રસન્ન થતાં પૃથ્વી પર મુક્તિનું હેતુ બનો છો.

Word-by-Word Breakdown

देवि
devi
હે દેવી
प्रपन्नार्तिहरे
prapannārti-hare
હે શરણાગતો (પ્રપન્ન)ની પીડા (આર્તિ) હરનારી
प्रसीद
prasīda
પ્રસન્ન થાઓ, કૃપા કરો
मातः
mātaḥ
હે માતા
जगतः अखिलस्य
jagataḥ akhilasya
સમસ્ત જગત / સંપૂર્ણ વિશ્વની
विश्वेश्वरि
viśveśvari
હે વિશ્વેશ્વરી / વિશ્વની સ્વામિની
पाहि विश्वम्
pāhi viśvaṃ
વિશ્વનું રક્ષણ કરો
ईश्वरी चराचरस्य
īśvarī carācarasya
ચરાચરની ઈશ્વરી (જે ચાલે છે અને અચલ છે તેની સ્વામિની)
आधारभूता
ādhārabhūtā
આધારભૂત — સ્વયં આધાર / પાયો
महीस्वरूपेण
mahī-svarūpeṇa
પૃથ્વીના સ્વરૂપમાં
अपां स्वरूपस्थितया
apāṃ svarūpa-sthitayā
જળના સ્વરૂપમાં સ્થિત રહીને
आप्यायते
āpyāyate
પોષાય છે / પુષ્ટ થાય છે
अलङ्घ्यवीर्ये
alaṅghya-vīrye
હે અલંઘ્ય વીર્યવાળી (જેનું બળ અજેય છે)
वैष्णवी शक्तिः
vaiṣṇavī śaktiḥ
વૈષ્ણવી શક્તિ (વિષ્ણુની શક્તિ)
अनन्तवीर्या
ananta-vīryā
અનંત વીર્યવાળી (અસીમ પરાક્રમવાળી)
विश्वस्य बीजम्
viśvasya bījaṃ
વિશ્વનું બીજ
परमा माया
paramā māyā
પરમ માયા (પરમ સૃષ્ટિ-શક્તિ)
मुक्तिहेतुः
mukti-hetuḥ
મુક્તિનું હેતુ (મોક્ષનું કારણ)

Origin & History

Source: Durga Saptashati (Devi Mahatmyam) Chapter 11 — Narayani Stuti, verses 2-4; from the Markandeya Purana

Author: Sage Markandeya (traditional)

Period: Ancient (the Devi Mahatmyam is dated to c. 5th-6th century CE)

દેવી માહાત્મ્ય વર્ણવે છે કે અસુર ભાઈઓ શુંભ અને નિશુંભે ત્રણ લોક જીતીને દેવતાઓને કાઢી મૂક્યા. દેવતાઓની સંયુક્ત ઊર્જામાંથી પ્રગટ થઈને દેવીએ નિશુંભ, રક્તબીજ અને અંતે સ્વયં શુંભનો વધ કર્યો. મહાન અસુર પડ્યો ત્યારે ઇન્દ્ર અને દેવતાઓ — હર્ષથી કમળ સમાં ખીલેલા મુખવાળા — કૃતજ્ઞતાપૂર્વક નારાયણી સ્તુતિ ગાવા લાગ્યા, જે 'શરણાગતોની પીડા હરનારી' પ્રત્યે આ વિનંતીથી શરૂ થાય છે.

Frequently Asked Questions

'દેવિ પ્રપન્નાર્તિહરે'નો અર્થ શું?
તેનો અર્થ છે 'હે દેવી, જે તમારામાં શરણ (પ્રપન્ન) લેનારાઓની પીડા (આર્તિ) હરો છો.' એ નારાયણી સ્તુતિનું આરંભનું સંબોધન છે, જે માતાને એ રૂપમાં બોલાવે છે જે દરેક શરણાગત આત્માનું કષ્ટ તરત દૂર કરે છે.
આ પ્રાર્થના ક્યાંથી આવે છે?
એ માર્કંડેય પુરાણના અંશ એવા દુર્ગા સપ્તશતી (દેવી માહાત્મ્ય)ના અગિયારમા અધ્યાયમાંથી છે. દેવી દ્વારા શુંભનો વધ થયા પછી ઇન્દ્ર અને દેવતાઓ તેમની સ્તુતિ નારાયણી સ્તુતિથી કરે છે, જે આ જ શ્લોકોથી શરૂ થાય છે.
'પ્રસીદ' શબ્દ વારંવાર કેમ દોહરાવાય છે?
'પ્રસીદ'નો અર્થ છે 'પ્રસન્ન થાઓ, કૃપા કરો.' તેનું ત્રણ વાર દોહરાવું — જગતની માતાને, વિશ્વેશ્વરીને — ભક્તની દેવીની કૃપા અને રક્ષા માટેની આર્ત, વારંવાર ઊઠતી ઝંખનાને વ્યક્ત કરે છે.
શું એને સ્વતંત્ર રીતે વાંચી શકાય?
હા. જોકે એ મોટી નારાયણી સ્તુતિનો આરંભ છે, આ શ્લોકો રક્ષા અને સમર્પણ માટેની એક પૂર્ણ અને સુંદર સ્વતંત્ર પ્રાર્થના રૂપે પણ વંચાય છે, ખાસ કરીને નવરાત્રિમાં.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →