ଦ୍ଵା ସୁପର୍ଣା
દ્વા સુપર્ણા (એક જ વૃક્ષ પર બે પક્ષી) in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣା ଅର୍ଥାତ୍ 'ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ', ବେଦାନ୍ତର ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯାହା ମୁଣ୍ଡକ ଓ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ଉଭୟ ଉପନିଷଦରେ ଆସେ। ଦୁଇଟି ଶାଶ୍ୱତ ମିତ୍ର ପକ୍ଷୀ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି — ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷର ମିଠା-ପିତା ଫଳ ଖାଏ, ଅନ୍ୟଟି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କେବଳ ଦେଖେ। ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ଅନୁଭବ ଓ କର୍ମଫଳରେ ବନ୍ଧା ଜୀବାତ୍ମା, ଏବଂ ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରମାତ୍ମା; ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ସେହି ଶାନ୍ତ ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ନିଜର ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଚିହ୍ନିନିଏ, ସେତେବେଳେ ମୋକ୍ଷ ହୁଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Mundaka Upanishad, Verse 3.1.1 (also Shvetashvatara Upanishad 4.6) · Traditional (Upanishadic) · Vedic / Upanishadic
ତୃତୀୟ ମୁଣ୍ଡକ ଆରମ୍ଭ କରୁ କରୁ ଋଷି ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରନ୍ତି: ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ପର ଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ଗାଢ଼ ମିତ୍ର, ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ସେହି ବୃକ୍ଷର ମିଠା-ପିତା ଫଳର ସ୍ୱାଦ ନିଏ; ଅନ୍ୟଟି କିଛି ନ ଖାଇ ଶାନ୍ତ ବୈଭବରେ ଦେଖୁଥାଏ। ବୃକ୍ଷ ଶରୀର ଓ ଅନୁଭବର ଜଗତ; ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ସୁଖଦୁଃଖରେ ବନ୍ଧା ଜୀବାତ୍ମା, ଏବଂ କେବଳ ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରମ ଆତ୍ମା। ଉପନିଷଦ ଆଗକୁ କହେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଶୋକଗ୍ରସ୍ତ ଜୀବ ସେହି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ — ପୂଜ୍ୟ ଈଶ୍ୱର — କୁ ଦେଖେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମହାନତାକୁ ଜାଣେ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଶୋକ ଲିଭିଯାଏ — ଏହିପରି ଏହି ଚିତ୍ର ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ହୋଇଯାଏ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଉପନିଷଦ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ଯେଉଁ କ୍ଷଣରେ ଜୀବ, ନିଜ ବନ୍ଧନରେ ଶୋକମଗ୍ନ, ମୁଡ଼ି ସେହି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ — ସେହି ପ୍ରଭୁ ଯିଏ ତାହାର ନିଜର ହିଁ ବାସ୍ତବ ସ୍ୱରୂପ — କୁ ଦେଖେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମହିମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେହି କ୍ଷଣରେ ସେ ସମସ୍ତ ଶୋକରୁ ପାର ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି ସାକ୍ଷୀ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଗୋଟିଏ ଦର୍ଶନ ଜୀବକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦିଏ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଦ୍ଵା ସୁପର୍ଣା ସଯୁଜା ସଖାଯା ସମାନଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପରିଷସ୍ଵଜାତେ । ତଯୋରନ୍ଯଃ ପିପ୍ପଲଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵତ୍ତ୍ଯନଶ୍ନନ୍ନନ୍ଯୋ ଅଭିଚାକଶୀତି ॥
dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṁ vṛkṣaṁ pariṣasvajāte tayoranyaḥ pippalaṁ svādvattyanaśnannanyo abhicākaśīti
ଅର୍ଥ:ସୁନ୍ଦର ପର ଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ସଦା ସାଙ୍ଗରେ ରହୁଥିବା ବନ୍ଧୁ, ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ସେହି ବୃକ୍ଷର ମିଠା ଫଳକୁ ସ୍ୱାଦ ନେଇ ଖାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ନ ଖାଇ କେବଳ ଦେଖୁଥାଏ। (ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ଜୀବାତ୍ମା ଯିଏ କର୍ମଫଳ ଭୋଗ କରେ; ଅନ୍ୟଟି ପରମାତ୍ମା ଯିଏ ସାକ୍ଷୀମାତ୍ର ହୋଇ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖେ।)
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
દ્વા સુપર્ણા (એક જ વૃક્ષ પર બે પક્ષી) ପାଠର ଲାଭ
ଜୀବ (ଜୀବାତ୍ମା) ଓ ପରମ ଆତ୍ମା (ପରମାତ୍ମା)ର ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ବସିଥିବା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ ରୂପେ ଗଭୀର ବେଦାନ୍ତିକ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରେ।
ବୈରାଗ୍ୟ ଶିଖାଏ — ସୁଖଦୁଃଖରେ ଫସିଥିବା 'ଭୋକ୍ତା'ଠାରୁ ପଛକୁ ହଟି ଶାନ୍ତ ସାକ୍ଷୀ ରୂପେ ସ୍ଥିତ ହେବାକୁ।
ଧ୍ୟାନରେ ପରିଚୟ ଅନୁଭବକାରୀ ଅହଂଠାରୁ ନୀରବ, ସଦା ଦେଖୁଥିବା ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ମୁଡ଼ାଇବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
କର୍ମଫଳରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ସାକ୍ଷୀ-ଚେତନାକୁ ପ୍ରକଟ କରି ଶାନ୍ତି ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତି ଆଣେ।
ଏହି ବୋଧ ଜଗାଏ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆତ୍ମା ଓ ପରମ ଆତ୍ମା ଶେଷରେ ଏକ, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ।
ଆତ୍ମା, ଈଶ୍ୱର ଓ ଜଗତର ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରିୟ ଶ୍ଲୋକ।
દ્વા સુપર્ણા (એક જ વૃક્ષ પર બે પક્ષી) ପାଠ ବିଧି
'ଦ୍ୱା ସୁପର୍ଣ୍ଣା'କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷରେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ମନକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ନିଜ ଅନୁଭବରେ 'ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ'କୁ ଦେଖନ୍ତୁ — ସେହି ଅଂଶ ଯାହା ସୁଖ, ଦୁଃଖ ଓ କର୍ମଫଳରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଛି — ଏବଂ ତାପରେ 'ଦେଖୁଥିବା ପକ୍ଷୀ'କୁ, ସେହି ଶାନ୍ତ ଚେତନା ଯାହା ପ୍ରଭାବିତ ନ ହୋଇ ଏସବୁ କେବଳ ଦେଖେ। ଆପଣଙ୍କ 'ମୁଁ'-ଭାବକୁ ସେହି ସାକ୍ଷୀରେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ। ଉପନିଷଦ ଶିଖାଏ ଯେ ଜୀବ ଶୋକରୁ ମୁଡ଼ି ଏହି ଶାନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ପରମ ଶାନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ દ્વા સુપર્ણા (એક જ વૃક્ષ પર બે પક્ષી) ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ