એકં સદ્વિપ્રા બહુધા વદન્તિ — Word-by-Word Meaning
एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्ति
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
इन्द्रम्
indram
ઇન્દ્ર (સ્વર્ગના સ્વામી)
मित्रम्
mitram
મિત્ર (દિવસ અને સૌહાર્દના મૈત્રીપૂર્ણ દેવ)
वरुणम्
varuṇam
વરુણ (બ્રહ્માંડીય ઋત અને જળના દેવ)
अग्निम्
agnim
અગ્નિ (પવિત્ર અગ્નિ)
आहुः
āhuḥ
તેઓ (તેને) કહે છે, નામ આપે છે
अथो
atho
અને વળી, એ ઉપરાંત
दिव्यः
divyaḥ
દિવ્ય, સ્વર્ગીય
सः
saḥ
એ જ (એ જ એક)
सुपर्णः
suparṇaḥ
સુંદર પાંખોવાળો (દિવ્ય પક્ષી / સૂર્ય)
गरुत्मान्
garutmān
ગરુત્માન (પાંખવાળું દિવ્ય પ્રાણી, ગરુડ)
एकम्
ekam
એક (અદ્વિતીય, અવિભાજ્ય સત્તા)
सत्
sat
સત્, સત્ય, જે વિદ્યમાન છે
विप्राः
viprāḥ
જ્ઞાનીઓ, ઋષિઓ, પ્રેરિત દ્રષ્ટાઓ
बहुधा
bahudhā
અનેક પ્રકારે, અનેક નામોથી
वदन्ति
vadanti
કહે છે, વર્ણવે છે, પોકારે છે
यमम्
yamam
યમ (ધર્મ અને પિતૃઓના સ્વામી)
मातरिश्वानम्
mātariśvānam
માતરિશ્વા (બ્રહ્માંડીય વાયુ / પ્રાણ)
Complete Translation
તેઓ એ જ એકને ઇન્દ્ર, મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિ કહે છે, અને એ જ દિવ્ય સુંદર પાંખોવાળો ગરુત્માન (સુપર્ણ) પણ છે. સત્ય એક જ છે, પરંતુ જ્ઞાનીજનો તેને અનેક પ્રકારે વર્ણવે છે — એને જ અગ્નિ, યમ અને માતરિશ્વા પણ કહે છે. વાસ્તવમાં એ એક જ સત્ તત્ત્વ પોતાનાં ભિન્ન-ભિન્ન રૂપો અનુસાર ઋષિઓ દ્વારા અનેક નામોથી પોકારાય છે, છતાં તે સદા એક જ રહે છે.
Origin & History
Source: Rigveda 1.164.46
Author: Rishi Dirghatamas Auchathya
Period: Vedic period (c. 1500 BCE or earlier)
આ પંક્તિ ઋગ્વેદના પ્રસિદ્ધ કોયડા-સૂક્ત, જેને અસ્ય વામસ્ય સૂક્ત કહે છે, ના એક શ્લોકનું સમાપન કરે છે; આ સૂક્ત અંધ ઋષિ દીર્ઘતમાને આરોપિત છે. આ સૂક્ત બ્રહ્માંડ, સૂર્ય, કાળ અને દિવ્ય તત્ત્વ વિશે ગૂઢ પ્રશ્નો ઉઠાવે છે. આ શ્લોકમાં ઋષિ વૈદિક દેવતાઓની આભાસી અનેકતાનું સમાધાન એ ઘોષણા કરીને કરે છે કે એ એક સત્ (એકં સત્) જ છે જેને જ્ઞાનીજનો અનેક નામોથી સંબોધે છે — ઇન્દ્ર, મિત્ર, વરુણ, અગ્નિ, દિવ્ય ગરુત્માન, યમ અને માતરિશ્વા.
Frequently Asked Questions
'એકં સત્ વિપ્રા બહુધા વદન્તિ' નો અર્થ શું છે?▼
તેનો અર્થ છે 'સત્ય (અથવા જે વિદ્યમાન છે) એક જ છે; જ્ઞાનીઓ તેને અનેક નામોથી પોકારે છે.' તે શીખવે છે કે ઇન્દ્ર, અગ્નિ, વરુણ અને યમ જેવા વિવિધ દેવતા એક જ પરમ સત્તાનાં ભિન્ન નામો અને શક્તિઓ છે.
આ શ્લોક ક્યાંથી આવ્યો છે?▼
તે ઋગ્વેદ 1.164.46 નો ઉત્તરાર્ધ છે, જે ઋષિ દીર્ઘતમા ઔચથ્યને આરોપિત એક દીર્ઘ દાર્શનિક સૂક્ત (અસ્ય વામસ્ય સૂક્ત) માંથી લેવાયો છે. તે સમસ્ત માનવ શાસ્ત્રોમાં એકતાનાં પ્રાચીનતમ કથનોમાંનું એક છે.
હિન્દુ ધર્મમાં આ શ્લોક આટલો મહત્ત્વનો કેમ છે?▼
તેને ઘણીવાર હિન્દુ ધર્મની સમાવેશી દૃષ્ટિના હૃદય તરીકે ઉદ્ધૃત કરાય છે — કે એક જ સત્ય અનેક નામો, દેવતાઓ અને માર્ગો દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે. તે સનાતન ધર્મમાં ઉપાસનાનાં અનેક રૂપો વચ્ચેના સામંજસ્ય અને અન્ય પરંપરાઓ પ્રત્યેના આદરનો આધાર છે.
શું આ શ્લોક અનેક દેવતાઓની ઉપાસનાનું સમર્થન કરે છે કે એક ઈશ્વરનું?▼
તે બંનેનો સમન્વય કરે છે: અનેક દેવતા વાસ્તવિક શક્તિઓ અને રૂપો છે, છતાં તેઓ એક જ અંતર્નિહિત સત્તા (સત્) ની અભિવ્યક્તિઓ છે. કોઈ પણ રૂપની ઉપાસના, જો નિષ્ઠાથી કરાય, એ જ એક સત્ય સુધી પહોંચે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →