ગર્જ ગર્જ ક્ષણં મૂઢ (દેવીની લલકાર અને મહિષાસુર-વધ) — Word-by-Word Meaning
गर्ज गर्ज क्षणं मूढ (देवी की ललकार और महिषासुर-वध)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
देव्युवाच
devyuvāca
દેવી (ભગવતી) બોલ્યાં
गर्ज गर्ज
garja garja
ગર્જ, ગર્જ (ખૂબ ગર્જ)
क्षणम्
kṣaṇam
ક્ષણભર
मूढ
mūḍha
અરે મૂઢ, અરે મૂર્ખ
मधु यावत् पिबामि अहम्
madhu yāvat pibāmi aham
જ્યાં સુધી હું આ મધુ (મદિરા) પી રહી છું
मया त्वयि हते
mayā tvayi hate
જ્યારે હું તને મારી નાખીશ
अत्र एव
atra eva
અહીં જ, આ જ સ્થાને
गर्जिष्यन्ति आशु देवताः
garjiṣyanti āśu devatāḥ
દેવતાઓ શીઘ્ર જ (વિજયમાં) ગર્જશે
ऋषिरुवाच
ṛṣiruvāca
ઋષિ (મુનિ) બોલ્યા
एवम् उक्त्वा समुत्पत्य
evam uktvā samutpatya
એમ કહીને, ઉછળીને
सारूढा तं महासुरम्
sārūḍhā taṃ mahāsuram
એ મહાન અસુર પર ચડીને
पादेन आक्रम्य कण्ठे
pādena ākramya kaṇṭhe
પોતાના ચરણથી તેનો કંઠ દબાવીને
शूलेन एनम् अताडयत्
śūlena enam atāḍayat
ત્રિશૂળથી તેને માર્યો
अर्धनिष्क्रान्तः
ardha-niṣkrāntaḥ
(પાડાના મુખમાંથી) અડધો જ બહાર નીકળેલો
महासिना शिरः छित्त्वा निपातितः
mahāsinā śiraḥ chittvā nipātitaḥ
મહાખડ્ગથી મસ્તક કાપીને પાડી દેવાયો
Complete Translation
દેવી બોલ્યાં — 'અરે મૂઢ! ક્ષણભર ગર્જ, ગર્જ, જ્યાં સુધી હું આ મધુ પી રહી છું. જ્યારે હું તને અહીં જ મારી નાખીશ, ત્યારે શીઘ્ર જ દેવતાઓ ગર્જશે.' ઋષિ બોલ્યા — એમ કહીને દેવીએ ઉછળીને એ મહાન અસુર પર ચડીને, પોતાના ચરણથી તેનો કંઠ દબાવીને તેને ત્રિશૂળથી માર્યો. ત્યારે દેવીના ચરણથી દબાયેલો તે પોતાના (પાડાના) મુખમાંથી અડધો જ બહાર નીકળ્યો હતો કે દેવીના પરાક્રમથી પૂરેપૂરો ઘેરાઈ ગયો. આમ અડધો જ નીકળેલો, યુદ્ધ કરતો એ મહાન અસુર દેવી દ્વારા મહાખડ્ગથી મસ્તક કાપીને પાડી દેવાયો.
Origin & History
Source: Durga Saptashati Chapter 3
Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)
Period: c. 400–600 CE (Markandeya Purana)
દેવી દ્વારા મહિષાસુરની વિશાળ સેનાઓ અને તેના સેનાપતિઓનો સંહાર કર્યા પછી, સ્વયં મહિષાસુર પાડા, સિંહ, મનુષ્ય અને હાથી વચ્ચે વારંવાર રૂપ બદલતો દેવી પર તૂટી પડ્યો. યુદ્ધમાં મત્ત દેવીએ દિવ્ય મધુ પાન કર્યું, પોતાની નિર્ભય લલકાર આપી, અને અંતે તેને ચરણથી દબાવીને તથા જ્યારે તે પોતાના પાડાના રૂપમાંથી નીકળવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો ત્યારે જ તેનું મસ્તક કાપીને અસુરોના સો વર્ષના અત્યાચારનો અંત આણ્યો.
Frequently Asked Questions
આ શ્લોકો કઈ ઘટનાનું વર્ણન કરે છે?▼
આ પાડા રૂપના અસુર મહિષાસુરના અંતિમ વધનું વર્ણન કરે છે. દેવી તેને લલકારે છે કે જ્યાં સુધી તે ગર્જી શકે ગર્જી લે, પછી તેના પર ઉછળી પડે છે, ચરણથી તેનો કંઠ દબાવે છે, ત્રિશૂળથી પ્રહાર કરે છે અને જ્યારે તે અડધો જ પાડાના રૂપમાંથી બહાર નીકળ્યો હોય ત્યારે ખડ્ગથી તેનું મસ્તક કાપી નાખે છે.
દેવી અસુરને 'ગર્જ' કેમ કહે છે?▼
મહિષાસુર પોતાના બળના અહંકારમાં વારંવાર રૂપ બદલતો ડંફાસ મારતો અને ગર્જતો રહ્યો હતો. દેવીના શબ્દો 'ગર્જ, ગર્જ, અરે મૂઢ' એક નિર્ભય લલકાર છે જે ઘોષણા કરે છે કે તેનો અહંકાર હવે સમાપ્ત થવાનો છે અને દેવતાઓ શીઘ્ર જ તેના મૃત્યુ પર વિજયમાં ગર્જશે.
આ મહિષાસુરમર્દિની સાથે કેવી રીતે જોડાયેલું છે?▼
આ જ એ કૃત્ય છે જેનાથી દેવીને મહિષાસુરમર્દિની એટલે કે 'મહિષાસુરની સંહારિણી'નું બિરુદ મળે છે. પ્રસિદ્ધ મહિષાસુરમર્દિની સ્તોત્ર (અયિ ગિરિનંદિનિ) એ જ વિજયનું ગુણગાન કરે છે જે દુર્ગા સપ્તશતીના તૃતીય અધ્યાયમાં વર્ણવાયો છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →