ગોપિકા ગીત Meaning — Line by Line
गोपिका गीत
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ગોપિકા ગીત with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. gopya ūcuḥ -
- Verse 2. śarad-udāśaye sādhu-jāta-sat-
- Verse 3. viṣa-jalāpyayād-vyāla-rākṣasād-
- Verse 4. na khalu gopikā-nandano bhavān-
- Verse 5. viracitābhayaṃ vṛṣṇi-dhūrya te
- Verse 6. vraja-janārti-han-vīra yoṣitāṃ
- Verse 7. praṇata-dehināṃ pāpa-karśanaṃ
- Verse 8. madhurayā girā valgu-vākyayā
- Verse 9. tava kathāmṛtaṃ tapta-jīvanaṃ
- Verse 10. prahasitaṃ priya prema-vīkṣaṇaṃ
gopya ūcuḥ -
गोप्य ऊचुः - जयति तेऽधिकं जन्मना व्रजः श्रयत इन्दिरा शश्वदत्र हि । दयित दृश्यतां दिक्षु तावका- स्त्वयि धृतासवस्त्वां विचिन्वते ॥
gopya ūcuḥ - jayati te'dhikaṃ janmanā vrajaḥ śrayata indirā śaśvad-atra hi | dayita dṛśyatāṃ dikṣu tāvakās- tvayi dhṛtāsavas-tvāṃ vicinvate ||
Meaningગોપીઓ બોલી — તમારા જન્મ લેવાથી વ્રજની ભૂમિ સૌથી વધુ મહિમામંડિત થઈ ગઈ છે, એટલે જ અહીં ઇન્દિરા (લક્ષ્મી) સદા નિવાસ કરે છે. હે પ્રિયતમ! અમારા પર દૃષ્ટિ નાખો — અમે તમારી છીએ, જેમણે પોતાના પ્રાણ તમારામાં રાખી દીધા છે અને દરેક દિશામાં તમને શોધી રહી છીએ.
śarad-udāśaye sādhu-jāta-sat-
शरदुदाशये साधुजातस- त्सरसिजोदरश्रीमुषा दृशा । सुरतनाथ तेऽशुल्कदासिका वरद निघ्नतो नेह किं वधः ॥
śarad-udāśaye sādhu-jāta-sat- sarasijodara-śrī-muṣā dṛśā | surata-nātha te'śulka-dāsikā varada nighnato neha kiṃ vadhaḥ ||
Meaningહે અમારા પ્રેમના સ્વામી! શરદ ઋતુના સરોવરમાં ખીલેલા ઉત્તમ કમળના ગર્ભની શોભાને ચોરી લેનારી તમારી ચિતવનથી તમે અમને ઘાયલ કરો છો. અમે તો તમારી વિના મૂલ્યે ખરીદેલી દાસીઓ છીએ — હે વરદાયક! આ રીતે અમને મારવું શું વધ નથી?
viṣa-jalāpyayād-vyāla-rākṣasād-
विषजलाप्ययाद्व्यालराक्षसा- द्वर्षमारुताद्वैद्युतानलात् । वृषमयात्मजाद्विश्वतोभया- दृषभ ते वयं रक्षिता मुहुः ॥
viṣa-jalāpyayād-vyāla-rākṣasād- varṣa-mārutād-vaidyutānalāt | vṛṣa-mayātmajād-viśvato-bhayād- ṛṣabha te vayaṃ rakṣitā muhuḥ ||
Meaningહે પુરુષશ્રેષ્ઠ! તમે વારંવાર અમારી રક્ષા કરી છે — યમુનાના વિષૈલા જળથી, કાલિય સર્પ તથા રાક્ષસોથી (અઘ, બક આદિ), ઇન્દ્રની ભયંકર વર્ષા-આંધી અને વિદ્યુત્-અગ્નિથી, વૃષભાસુર તથા મયના પુત્રથી (વ્યોમાસુર) — સંસારના સમસ્ત ભયોથી.
na khalu gopikā-nandano bhavān-
न खलु गोपिकानन्दनो भवा- नखिलदेहिनामन्तरात्मदृक् । विखनसार्थितो विश्वगुप्तये सख उदेयिवान्सात्वतां कुले ॥
na khalu gopikā-nandano bhavān- akhila-dehinām-antarātma-dṛk | vikhanasārthito viśva-guptaye sakha udeyivān-sātvatāṃ kule ||
Meaningહે સખા! તમે વાસ્તવમાં કેવળ ગોપિકા (યશોદા)ના પુત્ર નથી; તમે સમસ્ત દેહધારીઓના અંતરાત્મા સાક્ષી છો. બ્રહ્માની પ્રાર્થના પર તમે વિશ્વની રક્ષા હેતુ સાત્વત કુળમાં અવતરિત થયા છો.
viracitābhayaṃ vṛṣṇi-dhūrya te
विरचिताभयं वृष्णिधूर्य ते चरणमीयुषां संसृतेर्भयात् । करसरोरुहं कान्त कामदं शिरसि धेहि नः श्रीकरग्रहम् ॥
viracitābhayaṃ vṛṣṇi-dhūrya te caraṇam-īyuṣāṃ saṃsṛter-bhayāt | kara-saroruhaṃ kānta kāma-daṃ śirasi dhehi naḥ śrī-kara-graham ||
Meaningહે વૃષ્ણિશ્રેષ્ઠ! જે સંસારના ભયથી તમારા ચરણોની શરણમાં આવે છે, તેમને તમારું કરકમળ અભય તથા સમસ્ત કામનાઓ પ્રદાન કરે છે — તે જ કર જેણે શ્રી (લક્ષ્મી)નું પાણિગ્રહણ કર્યું. હે પ્રિયતમ! તે હાથ અમારા માથા પર રાખો.
vraja-janārti-han-vīra yoṣitāṃ
व्रजजनार्तिहन्वीर योषितां निजजनस्मयध्वंसनस्मित । भज सखे भवत्किङ्करीः स्म नो जलरुहाननं चारु दर्शय ॥
vraja-janārti-han-vīra yoṣitāṃ nija-jana-smaya-dhvaṃsana-smita | bhaja sakhe bhavat-kiṅkarīḥ sma no jala-ruhānanaṃ cāru darśaya ||
Meaningહે વ્રજવાસીઓની પીડા હરનાર વીર! હે પોતાના ભક્તોના ગર્વને મિટાવનારી મુસ્કાન વાળા! હે સખા! અમે તમારી દાસીઓને સ્વીકારો અને તમારું સુંદર કમળ-મુખ દેખાડો.
praṇata-dehināṃ pāpa-karśanaṃ
प्रणतदेहिनां पापकर्शनं तृणचरानुगं श्रीनिकेतनम् । फणिफणार्पितं ते पदाम्बुजं कृणु कुचेषु नः कृन्धि हृच्छयम् ॥
praṇata-dehināṃ pāpa-karśanaṃ tṛṇa-carānugaṃ śrī-niketanam | phaṇi-phaṇārpitaṃ te padāmbujaṃ kṛṇu kuceṣu naḥ kṛndhi hṛc-chayam ||
Meaningતમારા ચરણકમળ શરણાગત પ્રાણીઓના પાપોનો નાશ કરે છે, ગાયોની પાછળ ચરાગાહોમાં ચાલે છે, લક્ષ્મીના નિવાસ છે, અને કાલિયની ફણો પર રખાયા — તે ચરણ અમારા વક્ષઃસ્થળ પર રાખો અને અમારા હૃદયની કામજ્વાળાને મિટાવી દો.
madhurayā girā valgu-vākyayā
मधुरया गिरा वल्गुवाक्यया बुधमनोज्ञया पुष्करेक्षण । विधिकरीरिमा वीर मुह्यती- रधरसीधुनाप्याययस्व नः ॥
madhurayā girā valgu-vākyayā budha-manojñayā puṣkarekṣaṇa | vidhi-karīr-imā vīra muhyatīr- adhara-sīdhunāpyāyayasva naḥ ||
Meaningહે કમલનયન! વિદ્વાનોના મનને પણ મોહી લેનારી તમારી મધુર વાણી અને સુંદર વચન અમને મુગ્ધ કરી દે છે. હે વીર! તમારા અધરોના અમૃતથી તમારી આ દાસીઓને જીવિત કરો.
tava kathāmṛtaṃ tapta-jīvanaṃ
तव कथामृतं तप्तजीवनं कविभिरीडितं कल्मषापहम् । श्रवणमङ्गलं श्रीमदाततं भुवि गृणन्ति ते भूरिदा जनाः ॥
tava kathāmṛtaṃ tapta-jīvanaṃ kavibhir-īḍitaṃ kalmaṣāpaham | śravaṇa-maṅgalaṃ śrīmad-ātataṃ bhuvi gṛṇanti te bhūri-dā janāḥ ||
Meaningતમારી કથાનું અમૃત સંસાર-તાપથી સંતપ્ત જીવો માટે જીવન છે; તેને કવિગણ ગાય છે, તે સમસ્ત પાપોને હરે છે, સાંભળવામાં મંગલમય તથા શ્રીસંપન્ન છે. જે આ કથાઓને ભૂમિ પર ફેલાવે છે, તે જ સૌથી વધુ દાન દેનારા છે.
prahasitaṃ priya prema-vīkṣaṇaṃ
प्रहसितं प्रिय प्रेमवीक्षणं विहरणं च ते ध्यानमङ्गलम् । रहसि संविदो या हृदिस्पृशः कुहक नो मनः क्षोभयन्ति हि ॥
prahasitaṃ priya prema-vīkṣaṇaṃ viharaṇaṃ ca te dhyāna-maṅgalam | rahasi saṃvido yā hṛdi-spṛśaḥ kuhaka no manaḥ kṣobhayanti hi ||
Meaningહે પ્રિય! તમારી મુસ્કાન, પ્રેમભરી ચિતવન અને તમારી લીલાઓ — તેમનું ધ્યાન મંગલમય છે; અને એકાંતમાં હૃદયને સ્પર્શી જનારી તે ગુપ્ત વાતો અમારા મનને વિચલિત કરી દે છે, હે છલિયા!
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Srimad Bhagavata Purana, Tenth Canto, Chapter 31
Author: Veda Vyasa (the song of the gopis; narrated by Shuka to King Parikshit)
Period: Puranic
ગોપિકા ગીત શ્રીમદ્ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના રાસલીલા ખંડ ('રાસ પંચાધ્યાયી')માં આવે છે. શરદ પૂર્ણિમાની રાત્રિએ કૃષ્ણે વૃન્દાવનની ગોપીઓને યમુનાના તટ પર વનમાં પોતાની સાથે નૃત્ય માટે બોલાવી. જ્યારે તેમનામાં ગર્વનો અંકુર ઊગ્યો, ત્યારે કૃષ્ણ તેમને વિનમ્રતા શીખવવા અને તેમના પ્રેમને તીવ્ર કરવા હેતુ અંતર્ધાન થઈ ગયા. વિરહથી ઉન્મત્ત ગોપીઓ વનમાં તેમને શોધવા લાગી, વૃક્ષો અને લતાઓને પણ પૂછતી કે તેમનો પ્રિયતમ ક્યાં ગયો. અંતે યમુનાના તટ પર એકત્ર થઈ તેમણે મળીને આ વિરહ અને સમર્પણનું ગીત ગાયું — ઓગણીસ શ્લોકોમાં કૃષ્ણના સૌંદર્ય, તેમની રક્ષા અને તેમના પર પોતાની પૂર્ણ નિર્ભરતાનું સ્મરણ કરતી, તેમને પાછા ફરવાની વિનંતી કરતી. તેમના નિઃસ્વાર્થ પ્રેમથી દ્રવિત થઈ કૃષ્ણ તેમની વચ્ચે પુનઃ પ્રકટ થયા.
Frequently Asked Questions
ગોપિકા ગીત શું છે?▼
ગોપીઓએ ગોપી ગીત કેમ ગાયું?▼
ગોપી ગીતનું આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ શું છે?▼
ગોપિકા ગીતનો પારંપરિક રીતે ક્યારે પાઠ કરાય છે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →