Mantra.Tips

ગુરુ ગીતા (પસંદ કરેલા શ્લોકો) Meaning — Line by Line

गुरु गीता (चयनित श्लोक)

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ગુરુ ગીતા (પસંદ કરેલા શ્લોકો) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Gukaarash-chaandhakaaro hi Kakaaras-teja uchyate.
  2. Verse 2. Gukaarah prathamo varno maayaadi-guna-bhaasakah.
  3. Verse 3. Dhyaana-moolam guror-moortih poojaa-moolam guroh padam.
  4. Verse 4. Gurur-eva param Brahma Gurur-eva paraa gatih.
  5. Verse 5. Gurur-eva parah kaamo Gurur-eva param dhanam.
  6. Verse 6. Sarva-shruti-shiro-ratna-viraajita-padaambujah.
  7. Verse 7. Brahmaanandam parama-sukhadam kevalam jnaana-moortim
Verse 1#

Gukaarash-chaandhakaaro hi Kakaaras-teja uchyate.

गुकारश्चान्धकारो हि ककारस्तेज उच्यते। अज्ञानग्रासकं ब्रह्म गुरुरेव संशयः॥

Gukaarash-chaandhakaaro hi Kakaaras-teja uchyate. Ajnaana-graasakam Brahma Gurur-eva na samshayah.

Meaning'ગુ' અક્ષર અંધકાર (અજ્ઞાન) છે અને 'રુ' અક્ષર તેજ (પ્રકાશ) કહેવાય છે; જે બ્રહ્મ અજ્ઞાનનો ગ્રાસ કરી લે છે, તે જ નિઃસંદેહ ગુરુ છે.

Verse 2#

Gukaarah prathamo varno maayaadi-guna-bhaasakah.

गुकारः प्रथमो वर्णो मायादिगुणभासकः। रकारो द्वितीयो ब्रह्म मायाभ्रान्तिविनाशनम्॥

Gukaarah prathamo varno maayaadi-guna-bhaasakah. Rakaaro dviteeyo Brahma maayaa-bhraanti-vinaashanam.

Meaningપ્રથમ 'ગુ' અક્ષર માયા આદિ ગુણોનો પ્રકાશક છે; બીજો 'રુ' અક્ષર માયાની ભ્રાંતિનો નાશક બ્રહ્મ છે.

Verse 3#

Dhyaana-moolam guror-moortih poojaa-moolam guroh padam.

ध्यानमूलं गुरोर्मूर्तिः पूजामूलं गुरोः पदम्। मन्त्रमूलं गुरोर्वाक्यं मोक्षमूलं गुरोः कृपा॥

Dhyaana-moolam guror-moortih poojaa-moolam guroh padam. Mantra-moolam guror-vaakyam moksha-moolam guroh kripaa.

Meaningધ્યાનનું મૂળ ગુરુની મૂર્તિ છે, પૂજાનું મૂળ ગુરુના ચરણ છે, મંત્રનું મૂળ ગુરુનું વચન છે, અને મોક્ષનું મૂળ ગુરુની કૃપા છે.

Verse 4#

Gurur-eva param Brahma Gurur-eva paraa gatih.

गुरुरेव परं ब्रह्म गुरुरेव परा गतिः। गुरुरेव परा विद्या गुरुरेव परायणम्॥

Gurur-eva param Brahma Gurur-eva paraa gatih. Gurur-eva paraa vidyaa Gurur-eva paraayanam.

Meaningગુરુ જ પરબ્રહ્મ છે, ગુરુ જ પરા ગતિ છે; ગુરુ જ પરા વિદ્યા છે, ગુરુ જ પરમ આશ્રય છે.

Verse 5#

Gurur-eva parah kaamo Gurur-eva param dhanam.

गुरुरेव परः कामो गुरुरेव परं धनम्। यस्माद्तत्त्वोपदेष्टासौ तस्माद्गुरुतरो गुरुः॥

Gurur-eva parah kaamo Gurur-eva param dhanam. Yasmaat-tattvopadeshtaasau tasmaad-gurutaro guruh.

Meaningગુરુ જ પરમ કામ (અભીષ્ટ) છે, ગુરુ જ પરમ ધન છે. કેમ કે તે જ તત્ત્વનો ઉપદેશ આપે છે, એટલે ગુરુ સૌથી શ્રેષ્ઠ (ગુરુતર) છે.

Verse 6#

Sarva-shruti-shiro-ratna-viraajita-padaambujah.

सर्वश्रुतिशिरोरत्नविराजितपदाम्बुजः। वेदान्ताम्बुजसूर्यो यः तस्मै श्रीगुरवे नमः॥

Sarva-shruti-shiro-ratna-viraajita-padaambujah. Vedaantaambuja-sooryo yah tasmai Shri-Gurave Namah.

Meaningજેમના ચરણ-કમળ સમસ્ત શ્રુતિઓ (ઉપનિષદો) રૂપી શિરોમણિથી શોભે છે, જે વેદાંત-કમળને વિકસાવનાર સૂર્ય છે — તે શ્રીગુરુને નમસ્કાર.

Verse 7#

Brahmaanandam parama-sukhadam kevalam jnaana-moortim

ब्रह्मानन्दं परमसुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिं द्वन्द्वातीतं गगनसदृशं तत्त्वमस्यादिलक्ष्यम्। एकं नित्यं विमलमचलं सर्वधीसाक्षिभूतं भावातीतं त्रिगुणरहितं सद्गुरुं तं नमामि॥

Brahmaanandam parama-sukhadam kevalam jnaana-moortim Dvandvaateetam gagana-sadrisham tattvam-asyaadi-lakshyam. Ekam nityam vimalam-achalam sarva-dhee-saakshi-bhootam Bhaavaateetam triguna-rahitam sad-gurum tam namaami.

Meaningજે બ્રહ્માનંદ-સ્વરૂપ, પરમ સુખદાયી, કેવળ જ્ઞાનની મૂર્તિ, દ્વંદ્વોથી અતીત, આકાશ સમાન વ્યાપક, 'તત્ત્વમસિ' આદિ મહાવાક્યોના લક્ષ્ય, એક, નિત્ય, નિર્મળ, અચળ, સમસ્ત બુદ્ધિઓના સાક્ષી, ભાવાતીત અને ત્રિગુણરહિત છે — તે સદ્ગુરુને હું પ્રણામ કરું છું.

Word-by-Word Breakdown

गुकारः
Gukaarah
'ગુ' અક્ષર (ગુરુ શબ્દનો)
अन्धकारः
Andhakaarah
અંધકાર (અહીં અજ્ઞાનનો અંધકાર)
ककारः तेजः
Kakaarah tejah
'રુ/ક' અક્ષર તેજ (પ્રકાશ) કહેવાય છે, જે અંધકારને મિટાવે છે
अज्ञानग्रासकं ब्रह्म
Ajnaana-graasakam Brahma
બ્રહ્મ જે અજ્ઞાનનો ગ્રાસ (નાશ) કરે છે
गुरुरेव न संशयः
Gurur-eva na samshayah
તે જ નિઃસંદેહ ગુરુ છે
ध्यानमूलं गुरोर्मूर्तिः
Dhyaana-moolam guror-moortih
ધ્યાનનું મૂળ ગુરુની મૂર્તિ છે
पूजामूलं गुरोः पदम्
Poojaa-moolam guroh padam
પૂજાનું મૂળ ગુરુના ચરણ છે
मन्त्रमूलं गुरोर्वाक्यम्
Mantra-moolam guror-vaakyam
મંત્રનું મૂળ ગુરુનું વચન છે
मोक्षमूलं गुरोः कृपा
Moksha-moolam guroh kripaa
મોક્ષનું મૂળ ગુરુની કૃપા છે
गुरुरेव परं ब्रह्म
Gurur-eva param Brahma
ગુરુ જ પરબ્રહ્મ છે
गुरुरेव परा गतिः
Gurur-eva paraa gatih
ગુરુ જ પરા ગતિ/આશ્રય છે
गुरुरेव परा विद्या
Gurur-eva paraa vidyaa
ગુરુ જ પરા (સર્વોચ્ચ) વિદ્યા છે
तस्माद्गुरुतरो गुरुः
Tasmaad-gurutaro guruh
એટલે ગુરુ સૌથી શ્રેષ્ઠ (ગુરુતર) છે — કોઈ તેનાથી ઊંચું નથી
सर्वश्रुतिशिरोरत्न
Sarva-shruti-shiro-ratna
સમસ્ત શ્રુતિઓ (વેદોના શિખર ઉપનિષદો)ના શિરોમણિ
विराजितपदाम्बुजः
Viraajita-padaambujah
જેમના ચરણ-કમળ (તે શાસ્ત્ર-શિરોમણિથી) દેદીપ્યમાન શોભે છે
वेदान्ताम्बुजसूर्यः
Vedaantaambuja-sooryah
જે વેદાંત-કમળને વિકસાવનાર સૂર્ય છે
तस्मै श्रीगुरवे नमः
Tasmai Shri-Gurave Namah
તે શ્રીગુરુને નમસ્કાર
ब्रह्मानन्दं ज्ञानमूर्तिम्
Brahmaanandam jnaana-moortim
બ્રહ્માનંદ-સ્વરૂપ, સાક્ષાત્ જ્ઞાનની મૂર્તિ
तत्त्वमस्यादिलक्ष्यम्
Tattvam-asyaadi-lakshyam
'તત્ત્વમસિ' આદિ મહાવાક્યો દ્વારા લક્ષિત લક્ષ્ય
सर्वधीसाक्षिभूतम्
Sarva-dhee-saakshi-bhootam
સમસ્ત બુદ્ધિઓના સાક્ષી (દરેક મનની અંદર મૌન દ્રષ્ટા)
सद्गुरुं तं नमामि
Sad-gurum tam namaami
તે સદ્ગુરુને હું પ્રણામ કરું છું

Origin & History

Source: Skanda Purana — the dialogue of Lord Shiva and Goddess Parvati (Uttara Khanda)

Author: Traditional (revealed by Lord Shiva to Parvati; preserved in the Skanda Purana)

Period: Ancient (Puranic)

જ્યારે દેવી પાર્વતી ભગવાન શિવને તે માર્ગ પ્રગટ કરવાની પ્રાર્થના કરે છે જેનાથી જીવ બ્રહ્મ સાથે ઐક્ય પ્રાપ્ત કરી શકે, ત્યારે શિવ ઉત્તર આપે છે કે ગુરુ-ભક્તિથી ઊંચું કોઈ સાધન નથી. પછી તેઓ ગુરુ ગીતાનો ઉપદેશ આપે છે — 'ગુરુ' શબ્દનો અર્થ, ગુરુના ચરણોનું પૂજન, અને આ સત્ય ખોલતાં કે ગુરુ સાક્ષાત્ બ્રહ્મનું સ્વરૂપ, અજ્ઞાનનો નાશક અને મોક્ષનો દાતા છે. આ શ્લોકો ગુરુ-ભક્તિના સૌથી પ્રિય શાસ્ત્રોમાંના એક બની ગયા, જે સમગ્ર ભારતના આશ્રમો અને ઘરોમાં નિત્ય પઠિત થાય છે.

Frequently Asked Questions

ગુરુ ગીતા શું છે?
ગુરુ ગીતા ('ગુરુનું ગીત') એક પવિત્ર ગ્રંથ છે, જે ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતીના સંવાદ રૂપે છે અને સ્કંદ પુરાણની અંદર મળે છે. તેમાં શિવ પાર્વતીને ગુરુના સ્વરૂપ, મહિમા અને પૂજનની વ્યાખ્યા કરે છે, અને ગુરુને સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મ ઘોષિત કરે છે.
ગુરુ ગીતા અનુસાર 'ગુરુ' શબ્દનો અર્થ શું છે?
ગુરુ ગીતા 'ગુરુ'ના અક્ષરોની વ્યાખ્યા આ રીતે કરે છે — 'ગુ'નો અર્થ અંધકાર (અજ્ઞાન) અને 'રુ'નો અર્થ પ્રકાશ; આ રીતે ગુરુ તે જ છે જે જ્ઞાનના પ્રકાશથી અજ્ઞાનના અંધકારને મિટાવે છે, અને એટલે સાક્ષાત્ બ્રહ્મ છે.
'બ્રહ્માનંદં' શ્લોક શું છે?
'બ્રહ્માનંદં પરમસુખદં' પ્રસિદ્ધ સમાપન ધ્યાન-શ્લોક છે, જે સદ્ગુરુને બ્રહ્માનંદ, શુદ્ધ જ્ઞાન, સમસ્ત બુદ્ધિઓના સાક્ષી અને 'તત્ત્વમસિ' મહાવાક્યના લક્ષ્ય રૂપે વંદે છે. તે સમગ્ર ભારતમાં ગુરુના પરમ વંદન રૂપે નિત્ય ગવાય છે.
ગુરુ ગીતાનો પાઠ ક્યારે કરાય છે?
તેનો પાઠ ખાસ કરીને ગુરુ પૂર્ણિમા, ગુરુના મહાન પર્વ, અને ગુરુવારે કરાય છે, જે પરંપરાગત રીતે ગુરુને સમર્પિત દિવસ છે. અનેક સાધકો તેનો નિત્ય સવારે પોતાની સાધનાના અંગ રૂપે પાઠ કરે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →