જનની જન્મભૂમિશ્ચ સ્વર્ગાદપિ ગરીયસી — Word-by-Word Meaning
जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अपि
api
અપિ — જોકે, ભલે
स्वर्णमयी
svarṇamayī
સ્વર્ણમયી — સોનાની બનેલી, સ્વર્ણમય
लङ्का
laṅkā
લંકા — લંકા (રાવણની સ્વર્ણ-નગરી)
न मे रोचते
na me rocate
ન મે રોચતે — મને ગમતી નથી, મને રુચતી નથી
लक्ष्मण
lakṣmaṇa
લક્ષ્મણ — હે લક્ષ્મણ (રામના ભાઈ)
जननी
jananī
જનની — માતા, જનની
जन्मभूमिः
janma-bhūmiḥ
જન્મભૂમિઃ — જન્મભૂમિ, માતૃભૂમિ
च
ca
ચ — અને
स्वर्गात्
svargāt
સ્વર્ગાત્ — સ્વર્ગથી
अपि
api
અપિ — પણ
गरीयसी
garīyasī
ગરીયસી — ચઢિયાતી, વધુ ભારે, વધુ પૂજ્ય
Complete Translation
હે લક્ષ્મણ! આ સ્વર્ણમયી લંકા પણ મને ગમતી નથી; કેમ કે જનની (માતા) અને જન્મભૂમિ તો સ્વર્ગથી પણ ચઢિયાતાં છે. સ્વર્ણ-લંકાની વિજય પછી ભગવાન રામનાં આ વચનો ઘોષણા કરે છે કે કોઈ પણ વૈભવ, ભલે ગમે તેટલો ઝળહળતો હોય, માતા અને માતૃભૂમિ પ્રત્યેના પ્રેમથી ચઢિયાતો હોઈ શકે નહીં.
Origin & History
Source: Ramayana tradition (Subhashita)
Author: Attributed to the Ramayana tradition
Period: Ancient itihasa / classical Sanskrit tradition
રાવણને હરાવી સ્વર્ણ-નગરી લંકા સામે ઊભા રહ્યા પછી, કહેવાય છે કે લક્ષ્મણે તેના વૈભવની પ્રશંસા કરી અને ત્યાં જ રોકાઈ જવાનો વિચાર કર્યો. રામે આ શ્લોકથી ઉત્તર આપ્યો, એ ઘોષણા કરતાં કે સ્વર્ણની લંકા પણ તેમના માટે કોઈ આકર્ષણ ધરાવતી નથી, કેમ કે તેમની માતા અને તેમની જન્મભૂમિ અયોધ્યા સ્વર્ગથી પણ વધુ પ્રિય અને મહાન છે. ત્યારથી આ શ્લોક માતૃભૂમિ પ્રત્યેના પ્રેમની સૌથી વધુ ટાંકવામાં આવતી સંસ્કૃત અભિવ્યક્તિ બની ગયો છે.
Frequently Asked Questions
જનની જન્મભૂમિશ્ચ શ્લોક કોણે કહ્યો હતો?▼
તે પરંપરાગત રીતે ભગવાન રામના મુખે મનાય છે, જે તેમણે રાવણ પર વિજય પછી પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણને કહ્યો, જ્યારે સ્વર્ણ-નગરી લંકા તેમની સામે હતી. રામ ઘોષણા કરે છે કે માતા અને માતૃભૂમિ સ્વર્ગથી પણ ચઢિયાતાં છે, અને સ્વર્ણમયી લંકા પણ તેમને રુચતી નથી.
'સ્વર્ગાદપિ ગરીયસી'નો અર્થ શું છે?▼
તેનો અર્થ છે 'સ્વર્ગથી પણ ચઢિયાતી (અથવા વધુ ભારે)'. શ્લોક તેનો ઉપયોગ એ કહેવા માટે કરે છે કે પોતાની માતા અને પોતાની માતૃભૂમિ સ્વર્ગથી પણ વધુ પૂજ્ય અને અમૂલ્ય છે — ભારતીય પરંપરામાં સર્વોચ્ચ પ્રશંસા.
આ શ્લોક ભારતમાં આટલો પ્રસિદ્ધ કેમ છે?▼
કેમ કે તે એક જ સુંદર પંક્તિમાં પોતાની માતા અને માતૃભૂમિ પ્રત્યેના પ્રેમ અને કર્તવ્યના ગહન ભારતીય આદર્શને વ્યક્ત કરે છે. તેને દેશભક્તિ, સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક પ્રસંગોમાં પોતાનાં મૂળ પ્રત્યેના સમર્પણના સાર રૂપે વ્યાપક રીતે ટાંકવામાં આવે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →