ખાટુ શ્યામ ચાલીસા — Complete Lyrics
खाटू श्याम चालीसा
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
श्री गुरु चरण ध्यान धर,सुमिरि सच्चिदानन्द।
श्याम चालीसा भणत हूँ,रच चैपाई छन्द॥
Shri guru charana dhyana dhara,sumiri sachchidananda
Shyama chalisa bhanata hun,racha chaipai chhanda
ગુરુના ચરણોનું ધ્યાન ધરી અને સચ્ચિદાનંદનું સ્મરણ કરી, હું શ્યામ ચાલીસાનો પાઠ કરું છું, તેને ચોપાઈ છંદમાં રચીને.
Verse 2
श्याम श्याम भजि बारम्बारा।सहज ही हो भवसागर पारा॥
Shyama shyama bhaji barambarasahaja hi ho bhavasagara para
વારંવાર 'શ્યામ, શ્યામ' જપો, અને સહજ રીતે ભવસાગર પાર કરી લો.
Verse 3
इन सम देव न दूजा कोई।दीन दयालु न दाता होई॥
Ina sama deva na duja koidina dayalu na data hoi
તેમના સમાન બીજો કોઈ દેવ નથી; ન કોઈ આટલો દીનદયાળુ, ન આટલો મોટો દાતા.
Verse 4
भीमसुपुत्र अहिलवती जाया।कहीं भीम का पौत्र कहाया॥
Bhimasuputra ahilavati jayakahim bhima ka pautra kahaya
ભીમના પુત્ર (ઘટોત્કચ) અને અહિલવતીના પુત્ર; તેમને ભીમના પૌત્ર પણ કહેવાય છે.
Verse 5
यह सब कथा सही कल्पान्तर।तनिक न मानों इसमें अन्तर॥
Yaha saba katha sahi kalpantaratanika na manom isamem antara
આ સંપૂર્ણ કથા કલ્પો સુધી સત્ય છે; તેમાં લેશમાત્ર શંકા ન કરો.
Verse 6
बर्बरीक विष्णु अवतारा।भक्तन हेतु मनुज तनु धारा॥
Barbarika vishnu avatarabhaktana hetu manuja tanu dhara
બર્બરીક વિષ્ણુના અવતાર છે; ભક્તો માટે તેમણે મનુષ્ય રૂપ ધારણ કર્યું.
Verse 7
वसुदेव देवकी प्यारे।यशुमति मैया नन्द दुलारे॥
Vasudeva devaki pyareyashumati maiya nanda dulare
વસુદેવ અને દેવકીના પ્યારા; માતા યશોદા અને નંદના દુલારા.
Verse 8
मधुसूदन गोपाल मुरारी।बृजकिशोर गोवर्धन धारी॥
Madhusudana gopala muraribrijakishora govardhana dhari
મધુસૂદન, ગોપાલ, મુરારી; બ્રજના કિશોર, ગોવર્ધનધારી.
Verse 9
सियाराम श्री हरि गोविन्दा।दीनपाल श्री बाल मुकुन्दा॥
Siyarama shri hari govindadinapala shri bala mukunda
સિયારામ, શ્રી હરિ, ગોવિંદ; દીનોના પાલક, શ્રી બાલ મુકુંદ.
Verse 10
दामोदर रणछोड़ बिहारी।नाथ द्वारिकाधीश खरारी॥
Damodara ranachhoda़ biharinatha dvarikadhisha kharari
દામોદર, રણછોડ, બિહારી; નાથ, દ્વારિકાધીશ, દૈત્યોના સંહારક.
Verse 11
नरहरि रुप प्रहलाद प्यारा।खम्भ फारि हिरनाकुश मारा॥
Narahari rupa prahalada pyarakhambha phari hiranakusha mara
નરહરિ (નરસિંહ) રૂપમાં પ્રહલાદને પ્રિય; થાંભલો ફાડીને હિરણ્યકશિપુનો વધ કર્યો.
Verse 12
राधा वल्लभ रुक्मिणी कंता।गोपी वल्लभ कंस हनंता॥
Radha vallabha rukmini kamtagopi vallabha kamsa hanamta
રાધાના વલ્લભ, રુક્મિણીના કંથ; ગોપીઓના પ્રિય, કંસના હંતા.
Verse 13
मनमोहन चित्तचोर कहाये।माखन चोरि चोरि कर खाये॥
Manamohana chittachora kahayemakhana chori chori kara khaye
મનમોહન અને ચિત્તચોર કહેવાયા; માખણ ચોરી-ચોરીને ખાધું.
Verse 14
मुरलीधर यदुपति घनश्याम।कृष्ण पतितपावन अभिरामा॥
Muralidhara yadupati ghanashyamakrishna patitapavana abhirama
મુરલીધર, યદુપતિ, ઘનશ્યામ; કૃષ્ણ, પતિતપાવન, અભિરામ.
Verse 15
मायापति लक्ष्मीपति ईसा।पुरुषोत्तम केशव जगदीशा॥
Mayapati lakshmipati isapurushottama keshava jagadisha
માયાના પતિ, લક્ષ્મીના પતિ, ઈશ; પુરુષોત્તમ, કેશવ, જગદીશ.
Verse 16
विश्वपति त्रिभुवन उजियारा।दीन बन्धु भक्तन रखवारा॥
Vishvapati tribhuvana ujiyaradina bandhu bhaktana rakhavara
વિશ્વના પતિ, ત્રણે લોકના ઉજાસ; દીનબંધુ, ભક્તોના રખવાળ.
Verse 17
प्रभु का भेद कोई न पाया।शेष महेश थके मुनिराया॥
Prabhu ka bheda koi na payashesha mahesha thake muniraya
પ્રભુનો ભેદ કોઈ પામી ન શક્યું; શેષ, મહેશ અને મુનિરાજ પણ થાકી ગયા.
Verse 18
नारद शारद ऋषि योगिन्दर।श्याम श्याम सब रटत निरन्तर॥
Narada sharada rishi yogindarashyama shyama saba ratata nirantara
નારદ, શારદા, ઋષિ અને યોગીજન નિરંતર 'શ્યામ, શ્યામ' રટે છે.
Verse 19
करि कोविद करि सके न गिनन्ता।नाम अपार अथाह अनन्ता॥
Kari kovida kari sake na ginantanama apara athaha ananta
વિદ્વાન અને કોવિદ પણ તેમને ગણી શકતા નથી; તેમના નામ અપાર, અથાહ, અનંત છે.
Verse 20
हर सृष्टि हर युग में भाई।ले अवतार भक्त सुखदाई॥
Hara srishti hara yuga mem bhaile avatara bhakta sukhadai
દરેક સૃષ્ટિ અને દરેક યુગમાં, હે ભાઈ, તેઓ અવતાર લે છે, ભક્તોને સુખ આપતા.
Verse 21
हृदय माँहि करि देखु विचारा।श्याम भजे तो हो निस्तारा॥
Hridaya manhi kari dekhu vicharashyama bhaje to ho nistara
તારા હૃદયમાં વિચાર કરી જો: શ્યામનું ભજન કરો, તો તારો નિસ્તાર થઈ જાય.
Verse 22
कीर पढ़ावत गणिका तारी।भीलनी की भक्ति बलिहारी॥
Kira paढ़avata ganika taribhilani ki bhakti balihari
નામ શીખવેલા પોપટે ગણિકાનો ઉદ્ધાર કર્યો; ભીલણ (શબરી)ની ભક્તિ બલિહારી.
Verse 23
सती अहिल्या गौतम नारी।भई श्राप वश शिला दुखारी॥
Sati ahilya gautama naribhai shrapa vasha shila dukhari
સતી અહિલ્યા, ગૌતમની પત્ની, જે શ્રાપવશ દુખિયારી શિલા બની ગઈ હતી —
Verse 24
श्याम चरण रच नित लाई।पहुँची पतिलोक में जाई॥
Shyama charana racha nita laipahunchi patiloka mem jai
— શ્યામના ચરણોમાં નિત્ય ભક્તિ લગાવી, તે પોતાના પતિલોકમાં પહોંચી ગઈ (ઉદ્ધાર પામી).
Verse 25
अजामिल अरू सदन कसाई।नाम प्रताप परम गति पाई॥
Ajamila aru sadana kasainama pratapa parama gati pai
અજામિલ અને સદન કસાઈએ નામના પ્રતાપથી પરમ ગતિ પામી.
Verse 26
जाके श्याम नाम अधारा।सुख लहहि दुःख दूर हो सारा॥
Jake shyama nama adharasukha lahahi duhkha dura ho sara
જેને શ્યામના નામનો આધાર છે, તે સુખ પામે છે અને બધું દુઃખ દૂર થઈ જાય છે.
Verse 27
श्याम सुलोचन है अति सुन्दर।मोर मुकुट सिर तन पीताम्बर॥
Shyama sulochana hai ati sundaramora mukuta sira tana pitambara
શ્યામ સુંદર નેત્રોવાળા અને અતિ સુંદર છે; શિર પર મોર મુકુટ, તન પર પીતાંબર.
Verse 28
गल वैजयन्तिमाल सुहाई।छवि अनूप भक्तन मन भाई॥
Gala vaijayantimala suhaichhavi anupa bhaktana mana bhai
ગળામાં સોહામણી વૈજયંતી માળા; તેમની અનુપમ છવિ ભક્તોના મનને ભાવે છે.
Verse 29
श्याम श्याम सुमिरहु दिनराती।शाम दुपहरि अरू परभाती॥
Shyama shyama sumirahu dinaratishama dupahari aru parabhati
દિવસ-રાત 'શ્યામ, શ્યામ'નું સ્મરણ કરો — સાંજ, બપોર અને પ્રભાતે.
Verse 30
श्याम सारथी जिसके रथ के।रोड़े दूर होय उस पथ के॥
Shyama sarathi jisake ratha keroda़e dura hoya usa patha ke
જેના રથના સારથિ શ્યામ છે — તે પથના રોડાં (બાધાઓ) દૂર થઈ જાય છે.
Verse 31
श्याम भक्त न कहीं पर हारा।भीर परि तब श्याम पुकारा॥
Shyama bhakta na kahim para harabhira pari taba shyama pukara
શ્યામનો ભક્ત ક્યાંય પરાજિત થતો નથી; જ્યારે વિપત્તિ આવે છે, ત્યારે તેઓ શ્યામને પુકારે છે.
Verse 32
रसना श्याम नाम रस पी ले।जी ले श्याम नाम के हाले॥
Rasana shyama nama rasa pi leji le shyama nama ke hale
જીભ શ્યામ નામના રસનું પાન કરે; શ્યામ નામના આનંદમાં જીવી લે.
Verse 33
संसारी सुख भोग मिलेगा।अन्त श्याम सुख योग मिलेगा॥
Samsari sukha bhoga milegaanta shyama sukha yoga milega
તને સાંસારિક ભોગ પણ મળશે, અને અંતે શ્યામ સાથે આનંદમય યોગ (મિલન) મળશે.
Verse 34
श्याम प्रभु हैं तन के काले।मन के गोरे भोले भाले॥
Shyama prabhu haim tana ke kalemana ke gore bhole bhale
પ્રભુ શ્યામ તનથી કાળા છે, પણ મનથી ગોરા (નિર્મળ) — ભોળા અને ભલા.
Verse 35
श्याम संत भक्तन हितकारी।रोग दोष अघ नाशै भारी॥
Shyama samta bhaktana hitakariroga dosha agha nashai bhari
શ્યામ સંતો અને ભક્તોના હિતકારી છે; તેઓ ભારે રોગ, દોષ અને પાપનો નાશ કરે છે.
Verse 36
प्रेम सहित जे नाम पुकारा।भक्त लगत श्याम को प्यारा॥
Prema sahita je nama pukarabhakta lagata shyama ko pyara
જે પ્રેમ સહિત તેમનું નામ પુકારે છે — તે ભક્ત શ્યામને પ્યારો લાગે છે.
Verse 37
खाटू में है मथुरा वासी।पार ब्रह्म पूरण अविनासी॥
Khatu mem hai mathura vasipara brahma purana avinasi
તેઓ ખાટુમાં વસે છે, મથુરાના વાસી; પરબ્રહ્મ, પૂર્ણ અને અવિનાશી.
Verse 38
सुधा तान भरि मुरली बजाई।चहुं दिशि नाना जहाँ सुनि पाई॥
Sudha tana bhari murali bajaichahum dishi nana jahan suni pai
તેમણે અમૃતમયી તાનથી ભરી મુરલી વગાડી, જે ચારે દિશામાં દૂર-દૂર સુધી સંભળાઈ.
Verse 39
वृद्ध बाल जेते नारी नर।मुग्ध भये सुनि वंशी के स्वर॥
Vriddha bala jete nari naramugdha bhaye suni vamshi ke svara
વૃદ્ધ અને બાળક, બધી નારી અને નર, તેમની વાંસળીના સ્વર સાંભળી મુગ્ધ થઈ ગયા.
Verse 40
दौड़ दौड़ पहुँचे सब जाई।खाटू में जहाँ श्याम कन्हाई॥
Dauda़ dauda़ pahunche saba jaikhatu mem jahan shyama kanhai
દોડી-દોડીને બધા ત્યાં પહોંચ્યા જ્યાં શ્યામ કન્હાઈ છે, ખાટુમાં.
Verse 41
जिसने श्याम स्वरूप निहारा।भव भय से पाया छुटकारा॥
Jisane shyama svarupa niharabhava bhaya se paya chhutakara
જેણે શ્યામના સ્વરૂપને નિહાળ્યું, તે ભવભયથી છુટકારો પામ્યો.
Verse 42
श्याम सलोने साँवरे,बर्बरीक तनु धार।
इच्छा पूर्ण भक्त की,करो न लाओ बार॥
Shyama salone sanvare,barbarika tanu dhara
Ichchha purna bhakta ki,karo na lao bara
હે સલોના સાંવરા શ્યામ, બર્બરીકનું તન ધારણ કરેલા — તારા ભક્તની ઇચ્છા પૂર્ણ કરો, અને વાર ન લગાડો.
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →