નારાયણ સૂક્તમ્ Meaning — Line by Line
नारायण सूक्तम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of નારાયણ સૂક્તમ્ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;
- Verse 2. Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;
- Verse 3. Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;
- Verse 4. Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;
- Verse 5. Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;
- Verse 6. Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;
- Verse 7. Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;
- Verse 8. Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;
- Verse 9. Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;
- Verse 10. Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;
- Verse 11. So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;
- Verse 12. Santapayati svam dehamapadatalamastakah;
- Verse 13. Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;
- Verse 14. Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;
- Verse 15. Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;
- Verse 16. Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;
Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्विनावधीतमस्तु मा विद्विषावहै॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai; Tejasvinavadhitamastu ma vidvishavahai. Om shantih shantih shantih.
Meaningૐ। તેઓ આપણા બંનેની રક્ષા કરે; આપણા બંનેનું પોષણ કરે; આપણે સાથે મળીને ઉત્સાહથી કાર્ય કરીએ; આપણું અધ્યયન તેજસ્વી અને પ્રભાવી હો; આપણે પરસ્પર ક્યારેય દ્વેષ ન કરીએ. ૐ શાંતિ, શાંતિ, શાંતિ.
Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;
ॐ सहस्रशीर्षं देवं विश्वाक्षं विश्वशम्भुवम्। विश्वं नारायणं देवमक्षरं परमं पदम्॥
Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam; Vishvam Narayanam devamaksharam paramam padam.
Meaningૐ। સહસ્ર શીશ ધરાવનાર, સર્વનેત્ર, સમસ્ત મંગલના સ્રોત; નારાયણ સર્વવ્યાપી પ્રભુ, અક્ષર, પરમ ધામ.
Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;
विश्वतः परमान्नित्यं विश्वं नारायणं हरिम्। विश्वमेवेदं पुरुषस्तद्विश्वमुपजीवति॥
Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim; Vishvamevedam purushastadvishvamupajivati.
Meaningસદા બ્રહ્માંડથી પર, શાશ્વત, આ બ્રહ્માંડ સ્વયં નારાયણ છે, હરિ; આ સમસ્ત જગત માત્ર પુરુષ જ છે, અને તેમના પર જ આ ટકેલું છે.
Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;
पतिं विश्वस्यात्मेश्वरं शाश्वतं शिवमच्युतम्। नारायणं महाज्ञेयं विश्वात्मानं परायणम्॥
Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam; Narayanam mahajneyam vishvatmanam parayanam.
Meaningબ્રહ્માંડના સ્વામી, આત્માના શાસક, શાશ્વત, મંગલમય, અક્ષય; નારાયણ પરમ જ્ઞેય, સર્વના આત્મા, સર્વોચ્ચ આશ્રય.
Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;
नारायणपरो ज्योतिरात्मा नारायणः परः। नारायणपरं ब्रह्म तत्त्वं नारायणः परः॥
Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah; Narayanaparam brahma tattvam Narayanah parah.
Meaningનારાયણ પરમ જ્યોતિ છે, આત્મા પરમ નારાયણ છે; નારાયણ પરમ બ્રહ્મ છે, તે સત્તા જે પરમ નારાયણ છે.
Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;
नारायणपरो ध्याता ध्यानं नारायणः परः। यच्च किञ्चिज्जगत्सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपि वा॥
Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah; Yachcha kinchijjagatsarvam drishyate shruyate'pi va.
Meaningનારાયણ પરમ ધ્યાતા છે, ધ્યાન સ્વયં પરમ નારાયણ છે; અને જે કંઈ વિદ્યમાન છે — આ સમસ્ત જગત, ભલે જોયેલું હો કે સાંભળેલું —
Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;
अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः। अनन्तमव्ययं कविं समुद्रेऽन्तं विश्वशम्भुवम्॥
Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah; Anantamavyayam kavim samudre'ntam vishvashambhuvam.
Meaning— અંદર અને બહાર, તે સૌમાં વ્યાપ્ત, નારાયણ સ્થિત છે: અનંત, અક્ષર, સર્વદર્શી દ્રષ્ટા, જેમની સીમા સાગર છે, બ્રહ્માંડના મંગલના સ્રોત.
Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;
पद्मकोशप्रतीकाशं हृदयं चाप्यधोमुखम्। अधो निष्ट्या वितस्त्यान्ते नाभ्यामुपरि तिष्ठति॥
Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham; Adho nishtya vitastyante nabhyamupari tishthati.
Meaningકમળની કળી સમાન છે હૃદય, નીચેની તરફ મુખ કરીને; કંઠથી એક વેંત નીચે અને નાભિથી ઉપર તે સ્થિત છે.
Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;
ज्वालामालाकुलं भाति विश्वस्यायतनं महत्। सन्ततं सिराभिस्तु लम्बत्याकोशसन्निभम्॥
Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat; Santatam sirabhistu lambatyakoshasannibham.
Meaningજ્વાળાની માળાઓથી શોભિત તે પ્રકાશિત થાય છે, બ્રહ્માંડનું મહાન ધામ; નાડીઓ દ્વારા નિરંતર ધારણ કરાયેલું, તે બંધ કળી સમાન લટકે છે.
Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;
तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्। तस्य मध्ये महानग्निर्विश्वार्चिर्विश्वतोमुखः॥
Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam; Tasya madhye mahanagnirvishvarchirvishvatomukhah.
Meaningતેના અંતે એક સૂક્ષ્મ છિદ્ર છે, અને તેમાં જ સર્વ પ્રતિષ્ઠિત છે; તેની મધ્યે મહાન અગ્નિ છે, ચારે બાજુ પ્રજ્વલિત, સમસ્ત દિશાઓ તરફ મુખ કરીને.
So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;
सोऽग्रभुग्विभजन्तिष्ठन्नाहारमजरः कविः। तिर्यगूर्ध्वमधःशायी रश्मयस्तस्य सन्तताः॥
So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih; Tiryagurdhvamadhahshayi rashmayastasya santatah.
Meaningસર્વપ્રથમ ભોક્તા, અન્ન વહેંચતા સ્થિત, અક્ષય, જ્ઞાની; આડા સૂતેલા, ઉપર અને નીચે, તેમના કિરણો વિરામ વિના ફેલાયેલા છે.
Santapayati svam dehamapadatalamastakah;
सन्तापयति स्वं देहमापादतलमस्तकः। तस्य मध्ये वह्निशिखा अणीयोर्ध्वा व्यवस्थिता॥
Santapayati svam dehamapadatalamastakah; Tasya madhye vahnishikha aniyordhva vyavasthita.
Meaningતેઓ પોતાના શરીરને પગનાં તળિયાંથી લઈને માથા સુધી તપાવે છે. તે અગ્નિની મધ્યે એક જ્વાળાશિખા સ્થિત છે, સૂક્ષ્મતમ, ઉપરની તરફ ઇશારો કરતી.
Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;
नीलतोयदमध्यस्थाद्विद्युल्लेखेव भास्वरा। नीवारशूकवत्तन्वी पीता भास्वत्यणूपमा॥
Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara; Nivarashukavattanvi pita bhasvatyanupama.
Meaningનીલા વર્ષા-મેઘની મધ્યે સ્થિત વીજળીની રેખા સમાન દેદીપ્યમાન; ડાંગરના તીક્ષ્ણ અગ્રભાગ સમાન કૃશ, સ્વર્ણિમ, ઉજ્જ્વળ, અણુ-સમ.
Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;
तस्याः शिखाया मध्ये परमात्मा व्यवस्थितः। स ब्रह्म स शिवः स हरिः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट्॥
Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah; Sa brahma sa shivah sa harih sendrah so'ksharah paramah svarat.
Meaningતે જ્વાળાની મધ્યે પરમાત્મા સ્થિત છે: તેઓ બ્રહ્મા છે, તેઓ શિવ છે, તેઓ હરિ છે, તેઓ ઇન્દ્ર છે; તેઓ અક્ષર છે, પરમ, સ્વયંપ્રકાશ સમ્રાટ.
Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म पुरुषं कृष्णपिङ्गलम्। ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपाय वै नमो नमः॥
Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam; Urdhvaretam virupaksham vishvarupaya vai namo namah.
Meaningઋત, સત્ય, પરમ બ્રહ્મ, શ્યામ-પીતવર્ણ પુરુષ, સદા બ્રહ્મચારી, વિચિત્ર-નેત્ર ધરાવનાર — તે વિશ્વરૂપને વારંવાર નમસ્કાર.
Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;
ॐ नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि। तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi; Tanno Vishnuh prachodayat. Om shantih shantih shantih.
Meaningૐ। આપણે નારાયણને જાણીએ, વાસુદેવનું ધ્યાન કરીએ; તે વિષ્ણુ આપણને પ્રેરિત કરે. ૐ શાંતિ, શાંતિ, શાંતિ.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Taittiriya Aranyaka (Yajurveda)
Author: Vedic Rishis
Period: 1200-800 BCE
નારાયણ સૂક્તમ્ કૃષ્ણ યજુર્વેદના તૈત્તિરીય આરણ્યકમાં મળે છે. તે પંચ સૂક્તમ્ (પાંચ સૂક્ત) માંનો એક છે, જે વૈષ્ણવ પરંપરામાં નિત્ય ગવાય છે. આ સૂક્ત ક્રમબદ્ધ રીતે સ્થાપિત કરે છે કે નારાયણ જ પરમ વાસ્તવિકતા છે — તે જ જ્યોતિ, આત્મા, સત્ય, ધ્યાતા અને ધ્યાન સ્વયં છે. નારાયણથી અલગ કંઈ વિદ્યમાન નથી.
Frequently Asked Questions
નારાયણ સૂક્તમ્ શું છે?▼
નારાયણનો અર્થ શું છે?▼
તે પુરુષ સૂક્તમ્ થી કેવી રીતે ભિન્ન છે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →