સરસ્વતી ચાલીસા — Complete Lyrics
सरस्वती चालीसा
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
जनक जननि पद कमल रज, निज मस्तक पर धारि।
बन्दौं मातु सरस्वती, बुद्धि बल दे दातारि॥
Janaka janani pada kamala raja, nija mastaka para dhari
Bandaum matu sarasvati, buddhi bala de datari
મારા માતા-પિતાના ચરણ-કમળની રજ મારા મસ્તક પર ધારણ કરી, હું માતા સરસ્વતીને નમન કરું છું — હે દાત્રી, મને બુદ્ધિ અને બળ આપો.
Verse 2
पूर्ण जगत में व्याप्त तव, महिमा अमित अनंतु।
रामसागर के पाप को, मातु तुही अब हन्तु॥
Purna jagata mem vyapta tava, mahima amita anamtu
Ramasagara ke papa ko, matu tuhi aba hantu
તમારી મહિમા સમસ્ત જગતમાં વ્યાપ્ત છે, અસીમ અને અનંત; હે માતા, હવે (કવિ) રામસાગરના પાપોનો નાશ કરો.
Verse 3
जय श्री सकल बुद्धि बलरासी।
जय सर्वज्ञ अमर अविनासी॥
Jaya shri sakala buddhi balarasi
Jaya sarvajna amara avinasi
જય હો, હે યશસ્વિની, સમસ્ત બુદ્ધિ અને બળની રાશિ; જય હો, હે સર્વજ્ઞ, અમર અને અવિનાશી.
Verse 4
जय जय जय वीणाकर धारी।
करती सदा सुहंस सवारी॥
Jaya jaya jaya vinakara dhari
Karati sada suhamsa savari
જય, જય, જય, હે વીણા ધારણ કરનારી; જે સદા સુંદર હંસ પર સવારી કરે છે.
Verse 5
रूप चतुर्भुजधारी माता।
सकल विश्व अन्दर विख्याता॥
Rupa chaturbhujadhari mata
Sakala vishva andara vikhyata
હે ચતુર્ભુજધારી માતા, જે સમસ્ત વિશ્વમાં વિખ્યાત છો.
Verse 6
जग में पाप बुद्धि जब होती।
जबहि धर्म की फीकी ज्योती॥
Jaga mem papa buddhi jaba hoti
Jabahi dharma ki phiki jyoti
જ્યારે જગતમાં પાપમય બુદ્ધિ ઉત્પન્ન થાય છે, અને ધર્મની જ્યોતિ મંદ પડે છે —
Verse 7
तबहि मातु ले निज अवतारा।
पाप हीन करती महि तारा॥
Tabahi matu le nija avatara
Papa hina karati mahi tara
— ત્યારે માતા પોતાનો અવતાર લે છે, અને તેને પાપરહિત કરી પૃથ્વીનો ઉદ્ધાર કરે છે.
Verse 8
बाल्मीकि जी थे हत्यारा।
तव प्रसाद जानै संसारा॥
Balmiki ji the hatyara
Tava prasada janai samsara
વાલ્મીકિ હત્યારા હતા; તમારી કૃપાથી હવે સંસાર તેમને જાણે છે —
Verse 9
रामायण जो रचे बनाई।
आदि कवी की पदवी पाई॥
Ramayana jo rache banai
Adi kavi ki padavi pai
— કેમ કે તેમણે રામાયણની રચના કરી અને આદિ કવિની પદવી પ્રાપ્ત કરી.
Verse 10
कालिदास जो भये विख्याता।
तेरी कृपा दृष्टि से माता॥
Kalidasa jo bhaye vikhyata
Teri kripa drishti se mata
કાલિદાસ વિખ્યાત થયા, હે માતા, તમારી કૃપા-દૃષ્ટિથી.
Verse 11
तुलसी सूर आदि विद्धाना।
भये और जो ज्ञानी नाना॥
Tulasi sura adi viddhana
Bhaye aura jo jnani nana
તુલસીદાસ, સૂરદાસ અને અન્ય વિદ્વાનો, તથા અનેક જ્ઞાનીજનો થયા —
Verse 12
तिन्हहिं न और रहेउ अवलम्बा।
केवल कृपा आपकी अम्बा॥
Tinhahim na aura raheu avalamba
Kevala kripa apaki amba
— તેમને બીજો કોઈ આધાર ન હતો, હે માતા અંબા, કેવળ તમારી કૃપા હતી.
Verse 13
करहु कृपा सोइ मातु भवानी।
दुखित दीन निज दासहि जानी॥
Karahu kripa soi matu bhavani
Dukhita dina nija dasahi jani
એવી કૃપા કરો, હે માતા ભવાની, તમારા સેવકને દુઃખી અને દીન જાણીને.
Verse 14
पुत्र करै अपराध बहूता।
तेहि न धरइ चित सुन्दर माता॥
Putra karai aparadha bahuta
Tehi na dharai chita sundara mata
જોકે પુત્ર અનેક અપરાધ કરે છે, તોપણ કૃપાળુ માતા તેને મનમાં લાવતી નથી.
Verse 15
राखु लाज जननी अब मेरी।
विनय करूं बहु भांति घनेरी॥
Rakhu laja janani aba meri
Vinaya karum bahu bhamti ghaneri
હવે મારી લાજ રાખો, હે જનની; હું અનેક રીતે ઘણી પ્રાર્થના કરું છું.
Verse 16
मैं अनाथ तेरी अवलंबा।
कृपा करउ जय जय जगदंबा॥
Maim anatha teri avalamba
Kripa karau jaya jaya jagadamba
હું અનાથ છું, તમે મારો આધાર છો; કૃપા કરો — જય, જય, હે જગદંબા.
Verse 17
मधु कैटभ जो अति बलवाना।
बाहुयुद्ध विष्णू ते ठाना॥
Madhu kaitabha jo ati balavana
Bahuyuddha vishnu te thana
મધુ અને કૈટભ, અત્યંત બળવાન, વિષ્ણુ સાથે બાહુયુદ્ધ કર્યું.
Verse 18
समर हजार पांच में घोरा।
फिर भी मुख उनसे नहिं मोरा॥
Samara hajara pamcha mem ghora
Phira bhi mukha unase nahim mora
પાંચ હજાર વર્ષ સુધી ઘોર યુદ્ધ ચાલ્યું, તોપણ તેમણે તેમનાથી મુખ ન ફેરવ્યું.
Verse 19
मातु सहाय भई तेहि काला।
बुद्धि विपरीत करी खलहाला॥
Matu sahaya bhai tehi kala
Buddhi viparita kari khalahala
તે સમયે માતા તેમની સહાયક થઈ, અને તે દુષ્ટોની બુદ્ધિ વિપરીત કરી દીધી.
Verse 20
तेहि ते मृत्यु भई खल केरी।
पुरवहु मातु मनोरथ मेरी॥
Tehi te mrityu bhai khala keri
Puravahu matu manoratha meri
તેથી તે દુષ્ટોની મૃત્યુ થઈ; હે માતા, મારા મનોરથ પૂર્ણ કરો.
Verse 21
चंड मुण्ड जो थे विख्याता।
छण महुं संहारेउ तेहि माता॥
Chamda munda jo the vikhyata
Chhana mahum samhareu tehi mata
ચંડ અને મુંડ, જે વિખ્યાત હતા, તેમને માતાએ ક્ષણમાં સંહાર કરી દીધા.
Verse 22
रक्तबीज से समरथ पापी।
सुर-मुनि हृदय धरा सब कांपी॥
Raktabija se samaratha papi
Sura-muni hridaya dhara saba kampi
રક્તબીજ, તે સમર્થ પાપી, જેનાથી દેવતાઓ અને મુનિઓના હૃદય સૌ કાંપી ઊઠ્યા —
Verse 23
काटेउ सिर जिम कदली खम्बा।
बार बार बिनवउं जगदंबा॥
Kateu sira jima kadali khamba
Bara bara binavaum jagadamba
— તમે તેનું મસ્તક એમ કાપી નાખ્યું જેમ કોઈ કેળનું થડ કાપે; વારંવાર હું વિનંતી કરું છું, હે જગદંબા.
Verse 24
जग प्रसिद्ध जो शुंभ निशुंभा।
छिन में बधे ताहि तू अम्बा॥
Jaga prasiddha jo shumbha nishumbha
Chhina mem badhe tahi tu amba
જગતપ્રસિદ્ધ શુંભ અને નિશુંભ — ક્ષણમાં તમે તેમને વધ કર્યો, હે અંબા.
Verse 25
भरत-मातु बुधि फेरेउ जाई।
रामचंद्र बनवास कराई॥
Bharata-matu budhi phereu jai
Ramachamdra banavasa karai
તમે ભરતની માતા (કૈકેયી)ની બુદ્ધિ ફેરવી, જેથી રામચંદ્રનો વનવાસ થયો.
Verse 26
एहि विधि रावन वध तुम कीन्हा।
सुर नर मुनि सब कहुं सुख दीन्हा॥
Ehi vidhi ravana vadha tuma kinha
Sura nara muni saba kahum sukha dinha
આ રીતે તમે રાવણનો વધ કરાવ્યો, અને દેવતાઓ, મનુષ્યો અને મુનિઓ સૌને સુખ આપ્યું.
Verse 27
को समरथ तव यश गुन गाना।
निगम अनादि अनंत बखाना॥
Ko samaratha tava yasha guna gana
Nigama anadi anamta bakhana
કોણ સમર્થ છે જે તમારા યશ અને ગુણોનું ગાન કરી શકે? વેદ તમને અનાદિ અને અનંત કહે છે.
Verse 28
विष्णु रूद्र अज सकहिं न मारी।
जिनकी हो तुम रक्षाकारी॥
Vishnu rudra aja sakahim na mari
Jinaki ho tuma rakshakari
વિષ્ણુ, રુદ્ર અને અજ (બ્રહ્મા) પણ મારી શકાતા નથી — જેમના તમે રક્ષક છો.
Verse 29
रक्त दन्तिका और शताक्षी।
नाम अपार है दानव भक्षी॥
Rakta dantika aura shatakshi
Nama apara hai danava bhakshi
રક્તદંતિકા અને શતાક્ષી — તમારા નામ અપાર છે, હે દાનવોનું ભક્ષણ કરનારી.
Verse 30
दुर्गम काज धरा पर कीन्हा।
दुर्गा नाम सकल जग लीन्हा॥
Durgama kaja dhara para kinha
Durga nama sakala jaga linha
તમે પૃથ્વી પર દુર્ગમ કાર્યો કર્યાં; સમસ્ત જગતે 'દુર્ગા' નામ ગ્રહણ કર્યું.
Verse 31
दुर्ग आदि हरनी तू माता।
कृपा करहु जब जब सुखदाता॥
Durga adi harani tu mata
Kripa karahu jaba jaba sukhadata
તમે તે માતા છો જે પ્રત્યેક દુર્ગમ (મુશ્કેલી) હરો છો; જ્યારે-જ્યારે જરૂર હોય કૃપા કરો, હે સુખદાત્રી.
Verse 32
नृप कोपित जो मारन चाहै।
कानन में घेरे मृग नाहै॥
Nripa kopita jo marana chahai
Kanana mem ghere mriga nahai
જ્યારે કોઈ કોપિત રાજા મારવા ઇચ્છે, અથવા કોઈ વનમાં પશુઓથી ઘેરાઈ જાય —
Verse 33
सागर मध्य पोत के भंगे।
अति तूफान नहिं कोऊ संगे॥
Sagara madhya pota ke bhamge
Ati tuphana nahim kou samge
— જ્યારે સમુદ્ર મધ્યે મહા-તોફાનમાં નૌકા તૂટે, અને કોઈ સાથી પાસે ન હોય —
Verse 34
भूत प्रेत बाधा या दुःख में।
हो दरिद्र अथवा संकट में॥
Bhuta preta badha ya duhkha mem
Ho daridra athava samkata mem
— ભૂત-પ્રેતની બાધામાં, દરિદ્રતામાં અથવા સંકટમાં —
Verse 35
नाम जपे मंगल सब होई।
संशय इसमें करइ न कोई॥
Nama jape mamgala saba hoi
Samshaya isamem karai na koi
— તમારું નામ જપવાથી સૌ મંગળમય થઈ જાય છે; આમાં કોઈ સંશય ન કરે.
Verse 36
पुत्रहीन जो आतुर भाई।
सबै छांड़ि पूजें एहि माई॥
Putrahina jo atura bhai
Sabai chhamड़i pujem ehi mai
પુત્રહીન, વ્યાકુળ જન — બધું છોડીને આ માતાની પૂજા કરે.
Verse 37
करै पाठ नित यह चालीसा।
होय पुत्र सुन्दर गुण ईसा॥
Karai patha nita yaha chalisa
Hoya putra sundara guna isa
જે પ્રતિદિન આ ચાલીસા વાંચે છે, તેને ઈશ (શિવ) સમાન સુંદર અને ગુણવાન પુત્ર પ્રાપ્ત થાય છે.
Verse 38
धूपादिक नैवेद्य चढावै।
संकट रहित अवश्य हो जावै॥
Dhupadika naivedya chadhavai
Samkata rahita avashya ho javai
ધૂપ અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરવાથી મનુષ્ય અવશ્ય સંકટથી મુક્ત થાય છે.
Verse 39
भक्ति मातु की करै हमेशा।
निकट न आवै ताहि कलेशा॥
Bhakti matu ki karai hamesha
Nikata na avai tahi kalesha
જે સદા માતાની ભક્તિ કરે છે — તેની પાસે કોઈ ક્લેશ આવતો નથી.
Verse 40
बंदी पाठ करें शत बारा।
बंदी पाश दूर हो सारा॥
Bamdi patha karem shata bara
Bamdi pasha dura ho sara
જે બંદી તેને સો વાર વાંચે છે, તેના બંધનના સૌ પાશ દૂર થઈ જાય છે.
Verse 41
करहु कृपा भवमुक्ति भवानी।
मो कहं दास सदा निज जानी॥
Karahu kripa bhavamukti bhavani
Mo kaham dasa sada nija jani
કૃપા કરો અને ભવમુક્તિ આપો, હે ભવાની, મને સદા તમારો દાસ જાણીને.
Verse 42
माता सूरज कान्ति तव, अंधकार मम रूप।
डूबन ते रक्षा करहु, परूं न मैं भव-कूप॥
Mata suraja kanti tava, amdhakara mama rupa
Dubana te raksha karahu, parum na maim bhava-kupa
હે માતા, તમારી કાંતિ સૂર્યની છે, મારું રૂપ અંધકાર છે; મને ડૂબવાથી બચાવો, કે હું ભવ-કૂપમાં ન પડું.
Verse 43
बल बुद्धि विद्या देहुं मोहि, सुनहु सरस्वति मातु।
अधम रामसागरहिं तुम, आश्रय देउ पुनातु॥
Bala buddhi vidya dehum mohi, sunahu sarasvati matu
Adhama ramasagarahim tuma, ashraya deu punatu
મને બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યા આપો; હે માતા સરસ્વતી, મારી સાંભળો; હે પવિત્ર કરનારી, દીન રામસાગરને આશ્રય આપો.
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →