સરસ્વતી ચાલીસા Meaning — Line by Line
सरस्वती चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of સરસ્વતી ચાલીસા with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Janaka janani pada kamala raja, nija mastaka para dhari
- Doha 2. Purna jagata mem vyapta tava, mahima amita anamtu
- Chaupai 1. Jaya shri sakala buddhi balarasi
- Chaupai 2. Jaya jaya jaya vinakara dhari
- Chaupai 3. Rupa chaturbhujadhari mata
- Chaupai 4. Jaga mem papa buddhi jaba hoti
- Chaupai 5. Tabahi matu le nija avatara
- Chaupai 6. Balmiki ji the hatyara
- Chaupai 7. Ramayana jo rache banai
- Chaupai 8. Kalidasa jo bhaye vikhyata
- Chaupai 9. Tulasi sura adi viddhana
- Chaupai 10. Tinhahim na aura raheu avalamba
- Chaupai 11. Karahu kripa soi matu bhavani
- Chaupai 12. Putra karai aparadha bahuta
- Chaupai 13. Rakhu laja janani aba meri
- Chaupai 14. Maim anatha teri avalamba
- Chaupai 15. Madhu kaitabha jo ati balavana
- Chaupai 16. Samara hajara pamcha mem ghora
- Chaupai 17. Matu sahaya bhai tehi kala
- Chaupai 18. Tehi te mrityu bhai khala keri
- Chaupai 19. Chamda munda jo the vikhyata
- Chaupai 20. Raktabija se samaratha papi
- Chaupai 21. Kateu sira jima kadali khamba
- Chaupai 22. Jaga prasiddha jo shumbha nishumbha
- Chaupai 23. Bharata-matu budhi phereu jai
- Chaupai 24. Ehi vidhi ravana vadha tuma kinha
- Chaupai 25. Ko samaratha tava yasha guna gana
- Chaupai 26. Vishnu rudra aja sakahim na mari
- Chaupai 27. Rakta dantika aura shatakshi
- Chaupai 28. Durgama kaja dhara para kinha
- Chaupai 29. Durga adi harani tu mata
- Chaupai 30. Nripa kopita jo marana chahai
- Chaupai 31. Sagara madhya pota ke bhamge
- Chaupai 32. Bhuta preta badha ya duhkha mem
- Chaupai 33. Nama jape mamgala saba hoi
- Chaupai 34. Putrahina jo atura bhai
- Chaupai 35. Karai patha nita yaha chalisa
- Chaupai 36. Dhupadika naivedya chadhavai
- Chaupai 37. Bhakti matu ki karai hamesha
- Chaupai 38. Bamdi patha karem shata bara
- Chaupai 39. Karahu kripa bhavamukti bhavani
- Chaupai 40. Mata suraja kanti tava, amdhakara mama rupa
- Closing Doha. Bala buddhi vidya dehum mohi, sunahu sarasvati matu
Janaka janani pada kamala raja, nija mastaka para dhari
जनक जननि पद कमल रज, निज मस्तक पर धारि। बन्दौं मातु सरस्वती, बुद्धि बल दे दातारि॥
Janaka janani pada kamala raja, nija mastaka para dhari Bandaum matu sarasvati, buddhi bala de datari
Meaningમારા માતા-પિતાના ચરણ-કમળની રજ મારા મસ્તક પર ધારણ કરી, હું માતા સરસ્વતીને નમન કરું છું — હે દાત્રી, મને બુદ્ધિ અને બળ આપો.
Purna jagata mem vyapta tava, mahima amita anamtu
पूर्ण जगत में व्याप्त तव, महिमा अमित अनंतु। रामसागर के पाप को, मातु तुही अब हन्तु॥
Purna jagata mem vyapta tava, mahima amita anamtu Ramasagara ke papa ko, matu tuhi aba hantu
Meaningતમારી મહિમા સમસ્ત જગતમાં વ્યાપ્ત છે, અસીમ અને અનંત; હે માતા, હવે (કવિ) રામસાગરના પાપોનો નાશ કરો.
Jaya shri sakala buddhi balarasi
जय श्री सकल बुद्धि बलरासी। जय सर्वज्ञ अमर अविनासी॥
Jaya shri sakala buddhi balarasi Jaya sarvajna amara avinasi
Meaningજય હો, હે યશસ્વિની, સમસ્ત બુદ્ધિ અને બળની રાશિ; જય હો, હે સર્વજ્ઞ, અમર અને અવિનાશી.
Jaya jaya jaya vinakara dhari
जय जय जय वीणाकर धारी। करती सदा सुहंस सवारी॥
Jaya jaya jaya vinakara dhari Karati sada suhamsa savari
Meaningજય, જય, જય, હે વીણા ધારણ કરનારી; જે સદા સુંદર હંસ પર સવારી કરે છે.
Rupa chaturbhujadhari mata
रूप चतुर्भुजधारी माता। सकल विश्व अन्दर विख्याता॥
Rupa chaturbhujadhari mata Sakala vishva andara vikhyata
Meaningહે ચતુર્ભુજધારી માતા, જે સમસ્ત વિશ્વમાં વિખ્યાત છો.
Jaga mem papa buddhi jaba hoti
जग में पाप बुद्धि जब होती। जबहि धर्म की फीकी ज्योती॥
Jaga mem papa buddhi jaba hoti Jabahi dharma ki phiki jyoti
Meaningજ્યારે જગતમાં પાપમય બુદ્ધિ ઉત્પન્ન થાય છે, અને ધર્મની જ્યોતિ મંદ પડે છે —
Tabahi matu le nija avatara
तबहि मातु ले निज अवतारा। पाप हीन करती महि तारा॥
Tabahi matu le nija avatara Papa hina karati mahi tara
Meaning— ત્યારે માતા પોતાનો અવતાર લે છે, અને તેને પાપરહિત કરી પૃથ્વીનો ઉદ્ધાર કરે છે.
Balmiki ji the hatyara
बाल्मीकि जी थे हत्यारा। तव प्रसाद जानै संसारा॥
Balmiki ji the hatyara Tava prasada janai samsara
Meaningવાલ્મીકિ હત્યારા હતા; તમારી કૃપાથી હવે સંસાર તેમને જાણે છે —
Ramayana jo rache banai
रामायण जो रचे बनाई। आदि कवी की पदवी पाई॥
Ramayana jo rache banai Adi kavi ki padavi pai
Meaning— કેમ કે તેમણે રામાયણની રચના કરી અને આદિ કવિની પદવી પ્રાપ્ત કરી.
Kalidasa jo bhaye vikhyata
कालिदास जो भये विख्याता। तेरी कृपा दृष्टि से माता॥
Kalidasa jo bhaye vikhyata Teri kripa drishti se mata
Meaningકાલિદાસ વિખ્યાત થયા, હે માતા, તમારી કૃપા-દૃષ્ટિથી.
Tulasi sura adi viddhana
तुलसी सूर आदि विद्धाना। भये और जो ज्ञानी नाना॥
Tulasi sura adi viddhana Bhaye aura jo jnani nana
Meaningતુલસીદાસ, સૂરદાસ અને અન્ય વિદ્વાનો, તથા અનેક જ્ઞાનીજનો થયા —
Tinhahim na aura raheu avalamba
तिन्हहिं न और रहेउ अवलम्बा। केवल कृपा आपकी अम्बा॥
Tinhahim na aura raheu avalamba Kevala kripa apaki amba
Meaning— તેમને બીજો કોઈ આધાર ન હતો, હે માતા અંબા, કેવળ તમારી કૃપા હતી.
Karahu kripa soi matu bhavani
करहु कृपा सोइ मातु भवानी। दुखित दीन निज दासहि जानी॥
Karahu kripa soi matu bhavani Dukhita dina nija dasahi jani
Meaningએવી કૃપા કરો, હે માતા ભવાની, તમારા સેવકને દુઃખી અને દીન જાણીને.
Putra karai aparadha bahuta
पुत्र करै अपराध बहूता। तेहि न धरइ चित सुन्दर माता॥
Putra karai aparadha bahuta Tehi na dharai chita sundara mata
Meaningજોકે પુત્ર અનેક અપરાધ કરે છે, તોપણ કૃપાળુ માતા તેને મનમાં લાવતી નથી.
Rakhu laja janani aba meri
राखु लाज जननी अब मेरी। विनय करूं बहु भांति घनेरी॥
Rakhu laja janani aba meri Vinaya karum bahu bhamti ghaneri
Meaningહવે મારી લાજ રાખો, હે જનની; હું અનેક રીતે ઘણી પ્રાર્થના કરું છું.
Maim anatha teri avalamba
मैं अनाथ तेरी अवलंबा। कृपा करउ जय जय जगदंबा॥
Maim anatha teri avalamba Kripa karau jaya jaya jagadamba
Meaningહું અનાથ છું, તમે મારો આધાર છો; કૃપા કરો — જય, જય, હે જગદંબા.
Madhu kaitabha jo ati balavana
मधु कैटभ जो अति बलवाना। बाहुयुद्ध विष्णू ते ठाना॥
Madhu kaitabha jo ati balavana Bahuyuddha vishnu te thana
Meaningમધુ અને કૈટભ, અત્યંત બળવાન, વિષ્ણુ સાથે બાહુયુદ્ધ કર્યું.
Samara hajara pamcha mem ghora
समर हजार पांच में घोरा। फिर भी मुख उनसे नहिं मोरा॥
Samara hajara pamcha mem ghora Phira bhi mukha unase nahim mora
Meaningપાંચ હજાર વર્ષ સુધી ઘોર યુદ્ધ ચાલ્યું, તોપણ તેમણે તેમનાથી મુખ ન ફેરવ્યું.
Matu sahaya bhai tehi kala
मातु सहाय भई तेहि काला। बुद्धि विपरीत करी खलहाला॥
Matu sahaya bhai tehi kala Buddhi viparita kari khalahala
Meaningતે સમયે માતા તેમની સહાયક થઈ, અને તે દુષ્ટોની બુદ્ધિ વિપરીત કરી દીધી.
Tehi te mrityu bhai khala keri
तेहि ते मृत्यु भई खल केरी। पुरवहु मातु मनोरथ मेरी॥
Tehi te mrityu bhai khala keri Puravahu matu manoratha meri
Meaningતેથી તે દુષ્ટોની મૃત્યુ થઈ; હે માતા, મારા મનોરથ પૂર્ણ કરો.
Chamda munda jo the vikhyata
चंड मुण्ड जो थे विख्याता। छण महुं संहारेउ तेहि माता॥
Chamda munda jo the vikhyata Chhana mahum samhareu tehi mata
Meaningચંડ અને મુંડ, જે વિખ્યાત હતા, તેમને માતાએ ક્ષણમાં સંહાર કરી દીધા.
Raktabija se samaratha papi
रक्तबीज से समरथ पापी। सुर-मुनि हृदय धरा सब कांपी॥
Raktabija se samaratha papi Sura-muni hridaya dhara saba kampi
Meaningરક્તબીજ, તે સમર્થ પાપી, જેનાથી દેવતાઓ અને મુનિઓના હૃદય સૌ કાંપી ઊઠ્યા —
Kateu sira jima kadali khamba
काटेउ सिर जिम कदली खम्बा। बार बार बिनवउं जगदंबा॥
Kateu sira jima kadali khamba Bara bara binavaum jagadamba
Meaning— તમે તેનું મસ્તક એમ કાપી નાખ્યું જેમ કોઈ કેળનું થડ કાપે; વારંવાર હું વિનંતી કરું છું, હે જગદંબા.
Jaga prasiddha jo shumbha nishumbha
जग प्रसिद्ध जो शुंभ निशुंभा। छिन में बधे ताहि तू अम्बा॥
Jaga prasiddha jo shumbha nishumbha Chhina mem badhe tahi tu amba
Meaningજગતપ્રસિદ્ધ શુંભ અને નિશુંભ — ક્ષણમાં તમે તેમને વધ કર્યો, હે અંબા.
Bharata-matu budhi phereu jai
भरत-मातु बुधि फेरेउ जाई। रामचंद्र बनवास कराई॥
Bharata-matu budhi phereu jai Ramachamdra banavasa karai
Meaningતમે ભરતની માતા (કૈકેયી)ની બુદ્ધિ ફેરવી, જેથી રામચંદ્રનો વનવાસ થયો.
Ehi vidhi ravana vadha tuma kinha
एहि विधि रावन वध तुम कीन्हा। सुर नर मुनि सब कहुं सुख दीन्हा॥
Ehi vidhi ravana vadha tuma kinha Sura nara muni saba kahum sukha dinha
Meaningઆ રીતે તમે રાવણનો વધ કરાવ્યો, અને દેવતાઓ, મનુષ્યો અને મુનિઓ સૌને સુખ આપ્યું.
Ko samaratha tava yasha guna gana
को समरथ तव यश गुन गाना। निगम अनादि अनंत बखाना॥
Ko samaratha tava yasha guna gana Nigama anadi anamta bakhana
Meaningકોણ સમર્થ છે જે તમારા યશ અને ગુણોનું ગાન કરી શકે? વેદ તમને અનાદિ અને અનંત કહે છે.
Vishnu rudra aja sakahim na mari
विष्णु रूद्र अज सकहिं न मारी। जिनकी हो तुम रक्षाकारी॥
Vishnu rudra aja sakahim na mari Jinaki ho tuma rakshakari
Meaningવિષ્ણુ, રુદ્ર અને અજ (બ્રહ્મા) પણ મારી શકાતા નથી — જેમના તમે રક્ષક છો.
Rakta dantika aura shatakshi
रक्त दन्तिका और शताक्षी। नाम अपार है दानव भक्षी॥
Rakta dantika aura shatakshi Nama apara hai danava bhakshi
Meaningરક્તદંતિકા અને શતાક્ષી — તમારા નામ અપાર છે, હે દાનવોનું ભક્ષણ કરનારી.
Durgama kaja dhara para kinha
दुर्गम काज धरा पर कीन्हा। दुर्गा नाम सकल जग लीन्हा॥
Durgama kaja dhara para kinha Durga nama sakala jaga linha
Meaningતમે પૃથ્વી પર દુર્ગમ કાર્યો કર્યાં; સમસ્ત જગતે 'દુર્ગા' નામ ગ્રહણ કર્યું.
Durga adi harani tu mata
दुर्ग आदि हरनी तू माता। कृपा करहु जब जब सुखदाता॥
Durga adi harani tu mata Kripa karahu jaba jaba sukhadata
Meaningતમે તે માતા છો જે પ્રત્યેક દુર્ગમ (મુશ્કેલી) હરો છો; જ્યારે-જ્યારે જરૂર હોય કૃપા કરો, હે સુખદાત્રી.
Nripa kopita jo marana chahai
नृप कोपित जो मारन चाहै। कानन में घेरे मृग नाहै॥
Nripa kopita jo marana chahai Kanana mem ghere mriga nahai
Meaningજ્યારે કોઈ કોપિત રાજા મારવા ઇચ્છે, અથવા કોઈ વનમાં પશુઓથી ઘેરાઈ જાય —
Sagara madhya pota ke bhamge
सागर मध्य पोत के भंगे। अति तूफान नहिं कोऊ संगे॥
Sagara madhya pota ke bhamge Ati tuphana nahim kou samge
Meaning— જ્યારે સમુદ્ર મધ્યે મહા-તોફાનમાં નૌકા તૂટે, અને કોઈ સાથી પાસે ન હોય —
Bhuta preta badha ya duhkha mem
भूत प्रेत बाधा या दुःख में। हो दरिद्र अथवा संकट में॥
Bhuta preta badha ya duhkha mem Ho daridra athava samkata mem
Meaning— ભૂત-પ્રેતની બાધામાં, દરિદ્રતામાં અથવા સંકટમાં —
Nama jape mamgala saba hoi
नाम जपे मंगल सब होई। संशय इसमें करइ न कोई॥
Nama jape mamgala saba hoi Samshaya isamem karai na koi
Meaning— તમારું નામ જપવાથી સૌ મંગળમય થઈ જાય છે; આમાં કોઈ સંશય ન કરે.
Putrahina jo atura bhai
पुत्रहीन जो आतुर भाई। सबै छांड़ि पूजें एहि माई॥
Putrahina jo atura bhai Sabai chhamड़i pujem ehi mai
Meaningપુત્રહીન, વ્યાકુળ જન — બધું છોડીને આ માતાની પૂજા કરે.
Karai patha nita yaha chalisa
करै पाठ नित यह चालीसा। होय पुत्र सुन्दर गुण ईसा॥
Karai patha nita yaha chalisa Hoya putra sundara guna isa
Meaningજે પ્રતિદિન આ ચાલીસા વાંચે છે, તેને ઈશ (શિવ) સમાન સુંદર અને ગુણવાન પુત્ર પ્રાપ્ત થાય છે.
Dhupadika naivedya chadhavai
धूपादिक नैवेद्य चढावै। संकट रहित अवश्य हो जावै॥
Dhupadika naivedya chadhavai Samkata rahita avashya ho javai
Meaningધૂપ અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરવાથી મનુષ્ય અવશ્ય સંકટથી મુક્ત થાય છે.
Bhakti matu ki karai hamesha
भक्ति मातु की करै हमेशा। निकट न आवै ताहि कलेशा॥
Bhakti matu ki karai hamesha Nikata na avai tahi kalesha
Meaningજે સદા માતાની ભક્તિ કરે છે — તેની પાસે કોઈ ક્લેશ આવતો નથી.
Bamdi patha karem shata bara
बंदी पाठ करें शत बारा। बंदी पाश दूर हो सारा॥
Bamdi patha karem shata bara Bamdi pasha dura ho sara
Meaningજે બંદી તેને સો વાર વાંચે છે, તેના બંધનના સૌ પાશ દૂર થઈ જાય છે.
Karahu kripa bhavamukti bhavani
करहु कृपा भवमुक्ति भवानी। मो कहं दास सदा निज जानी॥
Karahu kripa bhavamukti bhavani Mo kaham dasa sada nija jani
Meaningકૃપા કરો અને ભવમુક્તિ આપો, હે ભવાની, મને સદા તમારો દાસ જાણીને.
Mata suraja kanti tava, amdhakara mama rupa
माता सूरज कान्ति तव, अंधकार मम रूप। डूबन ते रक्षा करहु, परूं न मैं भव-कूप॥
Mata suraja kanti tava, amdhakara mama rupa Dubana te raksha karahu, parum na maim bhava-kupa
Meaningહે માતા, તમારી કાંતિ સૂર્યની છે, મારું રૂપ અંધકાર છે; મને ડૂબવાથી બચાવો, કે હું ભવ-કૂપમાં ન પડું.
Bala buddhi vidya dehum mohi, sunahu sarasvati matu
बल बुद्धि विद्या देहुं मोहि, सुनहु सरस्वति मातु। अधम रामसागरहिं तुम, आश्रय देउ पुनातु॥
Bala buddhi vidya dehum mohi, sunahu sarasvati matu Adhama ramasagarahim tuma, ashraya deu punatu
Meaningમને બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યા આપો; હે માતા સરસ્વતી, મારી સાંભળો; હે પવિત્ર કરનારી, દીન રામસાગરને આશ્રય આપો.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Traditional Hindi devotional hymn
Author: Traditional (signed 'Ramsagar')
Period: Devotional era
સરસ્વતી ચાલીસા વિદ્યા, સંગીત અને વાણીની દેવીની ચાળીસ પદોવાળી હિન્દી સ્તુતિ છે. તે જણાવે છે કે જ્યારે જ્યારે પાપ-બુદ્ધિ સંસારને ઢાંકી દે છે, ત્યારે માતા ધર્મની જ્યોતિ ફરી પ્રગટાવવા અવતાર લે છે, અને કેવળ તેમની કૃપાથી જ હત્યારો વાલ્મીકિ આદિકવિ બન્યો તથા કાલિદાસ, તુલસીદાસ અને સૂરદાસ જેવા કવિઓએ પોતાની પ્રતિભા મેળવી — તેમને શોધનાર દરેક ભક્તને જ્ઞાનનું આ વચન છે.
Frequently Asked Questions
સરસ્વતી ચાલીસા શું છે?▼
સરસ્વતી ચાલીસા કયા દિવસે પાઠ કરવી જોઈએ?▼
સરસ્વતી ચાલીસા વિદ્યાર્થીઓને કેવી રીતે મદદ કરે છે?▼
સરસ્વતી ચાલીસાના પાઠના શા લાભ છે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →