શીખ આરતી (ગગન મૈં થાલુ) — Word-by-Word Meaning

એક ઓંકાર, સદ્‌ગુરુની કૃપાથી પ્રાપ્ત — એક જ સૃષ્ટિકર્તા પરમેશ્વર છે. ધનાસરી, પહેલા મહલ્લા, આરતી. એક ઓંકાર, સદ્‌ગુરુની કૃપાથી પ્રાપ્ત — એક જ સૃષ્ટિકર્તા પરમેશ્વર છે. આકાશ રૂપી થાળમાં સૂર્ય અને ચંદ્ર દીપક છે; તારામંડળના તારા મોતી છે. ચંદનની સુગંધ ધૂપ છે, વાયુ ચામર છે, અને સમસ્ત વનસ્પતિ આપને અર્પિત પુષ્પો છે, હે જ્યોતિર્મય પ્રભુ. ॥1॥ આ કેવી અદ્ભુત આરતી છે! હે ભયના નાશક, આ જ આપની આરતી છે, આપની પૂજા છે. શબ્દનો અનહદ નાદ મંદિરના નગારાંનું વાગવું છે. ॥1॥રહાઉ॥ હજારો આપનાં નેત્ર છે, છતાં આપનું કોઈ નેત્ર નથી; હજારો આપનાં રૂપ છે, છતાં આપનું એક પણ રૂપ નથી. હજારો આપનાં ચરણ-કમળ છે, છતાં આપનું કોઈ ચરણ નથી; નાસિકા વિના હજારો આપની નાસિકાઓ છે. આપની આ લીલા પર હું મોહિત છું! ॥2॥ દિવ્ય જ્યોતિ સૌની ભીતર છે; આપ જ તે જ્યોતિ છો. તે જ્યોતિ આપની જ છે જે સૌની ભીતર પ્રકાશિત થાય છે. ગુરુના ઉપદેશથી આ દિવ્ય જ્યોતિ પ્રગટ થાય છે. જે પ્રભુને ગમે છે, તે જ સાચી આરતી છે. ॥3॥ મારી આત્મા પ્રભુનાં મધુર ચરણ-કમળમાં મોહિત છે; દિવસ-રાત હું તેમની તરસી છું. હે પ્રભુ, તરસ્યા ચાતક નાનકને આપની કૃપાના જળથી તૃપ્ત કરો, જેથી તે આપના નામમાં નિવાસ કરે. ॥4॥1॥7॥9॥ હે પ્રભુ, આપનું નામ જ મારી પૂજા અને શુદ્ધિનું સ્નાન છે. પ્રભુના નામ વિના સમસ્ત આડંબર વ્યર્થ છે. ॥1॥રહાઉ॥ આપનું નામ મારું આસન છે, અને આપનું નામ ચંદન ઘસવાનો પથ્થર છે. આપનું નામ તે કેસર છે જે લઈને હું આપને અર્પણ કરું છું. આપનું નામ જળ છે, અને આપનું નામ ચંદન છે. આપના નામનો જપ જ ચંદન ઘસવાનું છે. તે લઈને આ બધું હું આપને અર્પણ કરું છું. ॥1॥ આપનું નામ દીપક છે, અને આપનું નામ વાટ છે. આપનું નામ તે તેલ છે જે હું તેમાં રેડું છું. આપનું નામ આ દીપકમાં લગાવેલી જ્યોતિ છે, જે સમસ્ત સંસારને પ્રકાશિત કરે છે. ॥2॥ આપનું નામ દોરો છે, અને આપનું નામ પુષ્પોની માળા છે. અઢાર ભાર વનસ્પતિ આપને અર્પણ કરવા માટે અતિ અપવિત્ર છે. જે આપે પોતે રચ્યું છે, તે હું આપને કેમ અર્પણ કરું? આપનું નામ જ ચામર છે, જે હું આપ પર ઢોળું છું. ॥3॥ આખું જગત અઢાર પુરાણો, અડસઠ તીર્થો અને સૃષ્ટિના ચાર સ્રોતમાં લીન છે. રવિદાસ કહે છે, આપનું નામ જ મારી આરતી છે, મારી પૂજા છે. સત્‌નામ જ તે ભોગ છે જે હું આપને અર્પણ કરું છું. ॥4॥3॥ શ્રી સૈન. હું લક્ષ્મીપતિ પ્રભુ પર બલિહાર જાઉં છું. ॥1॥ આપની જય હો, હે પ્રભુ, આપની જય હો! ઉત્તમ છે દીપક, અને પવિત્ર છે વાટ. આપ નિર્મળ અને શુદ્ધ છો, હે ધનના તેજસ્વી સ્વામી! ॥2॥ રામાનંદ પ્રભુની ભક્તિ-પૂજાને જાણે છે. તેઓ કહે છે કે પ્રભુ સર્વવ્યાપી છે, પરમ આનંદના સ્વરૂપ છે. ॥3॥ અદ્ભુત રૂપવાળા જગતના સ્વામીએ મને ભયંકર ભવસાગરથી પાર ઉતાર્યો. સૈન કહે છે, પ્રભુનું સ્મરણ કરો, જે પરમ આનંદના સ્વરૂપ છે! ॥4॥2॥ પ્રભાતી. હે પ્રભુ, મારી પ્રાર્થના સાંભળો; આપ દેવોના દેવ, આદિ, સર્વવ્યાપી સ્વામી છો. સમાધિમાં લીન સિદ્ધ પણ આપની સીમા ન પામી શક્યા. તેઓ આપના શરણની રક્ષાને દૃઢતાથી પકડી રાખે છે. ॥1॥ શુદ્ધ, આદિ પ્રભુની પૂજા અને આરાધના સદ્‌ગુરુની ઉપાસનાથી થાય છે, હે ભાગ્યના ભાઈ-બંધુઓ. તેમના દ્વાર પર ઊભો બ્રહ્મા વેદોનું અધ્યયન કરે છે, પરંતુ અદૃશ્ય પ્રભુને જોઈ શકતો નથી. ॥1॥રહાઉ॥ તત્ત્વ-વાસ્તવિકતાના જ્ઞાન રૂપી તેલ અને નામ રૂપી વાટથી, આ દીપક મારા શરીરને પ્રકાશિત કરે છે. મેં જગતના સ્વામીની જ્યોતિ લગાવીને આ દીપક પ્રગટાવ્યો છે. અંતર્યામી પ્રભુ બધું જાણે છે. ॥2॥ પંચ શબ્દ — પાંચ આદિ નાદો — ની અનહદ ધૂન ગૂંજે અને પ્રતિધ્વનિત થાય છે. હું જગતના સ્વામી સાથે નિવાસ કરું છું. કબીર, આપનો દાસ, આપના માટે આ આરતી કરે છે, હે નિરાકાર નિર્વાણના સ્વામી. ॥3॥5॥ ધન્ના. હે જગતના સ્વામી, આ જ આપની આરતી છે. જે વિનમ્ર જન આપની ભક્તિ-પૂજા કરે છે, તેમના કાર્યોને આપ જ સંવારો છો. ॥1॥રહાઉ॥ દાળ, લોટ અને ઘી — આ વસ્તુઓ હું આપ પાસે માગું છું. મારું મન સદા પ્રસન્ન રહે. જૂતા, સુંદર વસ્ત્રો, એક દુધાળ ગાય અને એક ભેંસ હું આપ પાસે માગું છું, અને એક ઉત્તમ તુર્કી ઘોડો. મારા ઘરની સંભાળ રાખનારી એક સારી પત્ની — આપનો વિનમ્ર સેવક ધન્ના આ વસ્તુઓ માગે છે, હે પ્રભુ. ॥2॥4॥