Mantra.Tips

શ્રી વૈષ્ણો દેવી ચાલીસા Meaning — Line by Line

श्री वैष्णो देवी चालीसा

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of શ્રી વૈષ્ણો દેવી ચાલીસા with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Doha 1. Garuda़ vahini vaishnavi trikuta parvata dhama
  2. Doha 2. Vaishno varadani
  3. Chaupai 1. Mani parvata para jyoti tumhari
  4. Chaupai 2. Devi devata amsha diyo hai
  5. Chaupai 3. Kari tapasya rama ko paun
  6. Chaupai 4. Kaha rama mani parvata jao
  7. Chaupai 5. Vishnu rupa se kalki banakara
  8. Chaupai 6. Taba taka trikuta ghati jao
  9. Chaupai 7. Kali lakshmi sarasvati man
  10. Chaupai 8. Brahma vishnu shamkara dvare
  11. Chaupai 9. Riddhi siddhi chanvara dulavem
  12. Chaupai 10. Pana supari dhvaja nariyala
  13. Chaupai 11. Diya phalita vara man muskai
  14. Chaupai 12. Kalikala ki bhada़ki jvala
  15. Chaupai 13. Kanya bana nagarota ai
  16. Chaupai 14. Rupa dekha sundara lalachaya
  17. Chaupai 15. Kanyaom ke satha mili man
  18. Chaupai 16. Deva mai darshana dina
  19. Chaupai 17. Navaratrom mem lila rachai
  20. Chaupai 18. Yogina ko bhandara dina
  21. Chaupai 19. Mamsa madira bhairom mangi
  22. Chaupai 20. Bana marakara gamga nikali
  23. Chaupai 21. Charana rakhe a eka shila jaba
  24. Chaupai 22. Pichhe bhairom tha balakari
  25. Chaupai 23. Nau maha taka kiya nivasa
  26. Chaupai 24. Adya shakti brahma kumari
  27. Chaupai 25. Gupha dvara pahunchi muskai
  28. Chaupai 26. Bhaga bhaga bhairom aya
  29. Chaupai 27. Pada़a shisha ja parvata upara
  30. Chaupai 28. Apane samga mem pujavaungi
  31. Chaupai 29. Pahale mera darshana hoga
  32. Chaupai 30. Baitha gai man pindi hokara
  33. Chaupai 31. Chaumsatha yogini bhairom baravana
  34. Chaupai 32. Ghamta dhvani parvata para baje
  35. Chaupai 33. Bhakta shridhara pujana kina
  36. Chaupai 34. Sevaka dhyanun tumako dhyaya
  37. Chaupai 35. Simha sada dara pahara deta
  38. Chaupai 36. Jambu dvipa maharaja manaya
  39. Chaupai 37. Hire ki murata samga pyari
  40. Chaupai 38. Ashvina chaitra navarate aun
  41. Chaupai 39. Sevaka sharma sharana tihari
  42. Closing Doha. Kaliyuga mem mahima teri hai man aparampara
Doha 1#

Garuda़ vahini vaishnavi trikuta parvata dhama

गरुड़ वाहिनी वैष्णवी त्रिकुटा पर्वत धाम काली लक्ष्मी सरस्वती शक्ति तुम्हें प्रणाम

Garuda़ vahini vaishnavi trikuta parvata dhama Kali lakshmi sarasvati shakti tumhem pranama

Meaningગરુડ પર સવાર હે વૈષ્ણવી, જેનું ધામ ત્રિકૂટ પર્વત છે; હે કાળી, લક્ષ્મી અને સરસ્વતી — હે શક્તિ, હું તમને પ્રણામ કરું છું.

Doha 2#

Vaishno varadani

वैष्णो वरदानी कलिकाल में शुभ कल्याणी

Vaishno varadani Kalikala mem shubha kalyani

Meaningવૈષ્ણો દેવીની જય હો, વરદાયિની, કલિયુગમાં શુભ કલ્યાણ આપનારી.

Chaupai 1#

Mani parvata para jyoti tumhari

मणि पर्वत पर ज्योति तुम्हारी पिण्डी रूप में हो अवतारी

Mani parvata para jyoti tumhari Pindi rupa mem ho avatari

Meaningમણિ પર્વત પર તમારી જ્યોતિ પ્રકાશે છે; તમે પિંડી (પવિત્ર શિલા) રૂપે અવતર્યાં છો.

Chaupai 2#

Devi devata amsha diyo hai

देवी देवता अंश दियो है रत्नाकर घर जन्म लियो है

Devi devata amsha diyo hai Ratnakara ghara janma liyo hai

Meaningદેવોએ પોતાનો અંશ આપ્યો; તમે (ઋષિ) રત્નાકરના ઘરે જન્મ લીધો.

Chaupai 3#

Kari tapasya rama ko paun

करी तपस्या राम को पाऊँ त्रेता की शक्ति कहलाऊँ

Kari tapasya rama ko paun Treta ki shakti kahalaun

Meaning"મેં રામને પામવા તપસ્યા કરી; હું ત્રેતા યુગની શક્તિ કહેવાઉં છું."

Chaupai 4#

Kaha rama mani parvata jao

कहा राम मणि पर्वत जाओ कलियुग की देवी कहलाओ

Kaha rama mani parvata jao Kaliyuga ki devi kahalao

Meaningરામે કહ્યું: "મણિ પર્વત પર જા; તું કલિયુગની દેવી કહેવાશે."

Chaupai 5#

Vishnu rupa se kalki banakara

विष्णु रूप से कल्कि बनकर लूँगा शक्ति रूप बदलकर

Vishnu rupa se kalki banakara Lunga shakti rupa badalakara

Meaning"વિષ્ણુ રૂપે હું કલ્કિ બનીશ, શક્તિ રૂપમાં બદલાઈને;"

Chaupai 6#

Taba taka trikuta ghati jao

तब तक त्रिकुटा घाटी जाओ गुफा अँधेरी जाकर पाओ

Taba taka trikuta ghati jao Gupha andheri jakara pao

Meaning"ત્યાં સુધી ત્રિકૂટ ખીણમાં જા અને રહેવા માટે એક અંધારી ગુફા શોધ."

Chaupai 7#

Kali lakshmi sarasvati man

काली लक्ष्मी सरस्वती माँ करेंगी रक्षण पार्वती माँ

Kali lakshmi sarasvati man Karemgi rakshana parvati man

Meaningકાળી, લક્ષ્મી અને સરસ્વતી — પાર્વતી માતા — તારી રક્ષક બનશે.

Chaupai 8#

Brahma vishnu shamkara dvare

ब्रह्मा विष्णु शंकर द्वारे हनुमत भैरों प्रहरी प्यारे

Brahma vishnu shamkara dvare Hanumata bhairom prahari pyare

Meaningતારા દ્વાર પર બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શંકર ઊભા છે; હનુમાન અને ભૈરોં, વ્હાલા પ્રહરી.

Chaupai 9#

Riddhi siddhi chanvara dulavem

रिद्धि सिद्धि चँवर डुलावें कलियुग वासी पूजत आवें

Riddhi siddhi chanvara dulavem Kaliyuga vasi pujata avem

Meaningરિદ્ધિ અને સિદ્ધિ ચામર ઢોળે છે; કલિયુગના વાસી પૂજા કરવા આવે છે.

Chaupai 10#

Pana supari dhvaja nariyala

पान सुपारी ध्वजा नारियल चरणामृत चरणों का निर्मल

Pana supari dhvaja nariyala Charanamrita charanom ka nirmala

Meaningપાન, સોપારી, ધ્વજા અને નારિયેળ, અને તારા ચરણોનું નિર્મળ ચરણામૃત (અર્પણ થાય છે).

Chaupai 11#

Diya phalita vara man muskai

दिया फलित वर माँ मुस्काई करन तपस्या पर्वत आई

Diya phalita vara man muskai Karana tapasya parvata ai

Meaningમાતા મુસ્કુરાયાં અને ફળદાયી વરદાન આપ્યું; તેઓ તપસ્યા કરવા પર્વત પર આવ્યાં.

Chaupai 12#

Kalikala ki bhada़ki jvala

कलिकाल की भड़की ज्वाला इक दिन अपना रूप निकाला

Kalikala ki bhada़ki jvala Ika dina apana rupa nikala

Meaningજ્યારે કલિયુગની જ્વાળા ભડકી, એક દિવસ તેમણે પોતાનું સાચું રૂપ પ્રગટ કર્યું.

Chaupai 13#

Kanya bana nagarota ai

कन्या बन नगरोटा आई योगी भैरों दिया दिखाई

Kanya bana nagarota ai Yogi bhairom diya dikhai

Meaningકન્યાનું રૂપ ધારણ કરી તેઓ નગરોટા આવ્યાં; યોગી ભૈરોંએ તેમને જોયાં.

Chaupai 14#

Rupa dekha sundara lalachaya

रूप देख सुन्दर ललचाया पीछे पीछे भागा आया

Rupa dekha sundara lalachaya Pichhe pichhe bhaga aya

Meaningતેમનું સુંદર રૂપ જોઈ તે લલચાયો, અને પાછળ-પાછળ દોડતો આવ્યો.

Chaupai 15#

Kanyaom ke satha mili man

कन्याओं के साथ मिली माँ कौल कंदौली तभी चली माँ

Kanyaom ke satha mili man Kaula kamdauli tabhi chali man

Meaningમાતા કન્યાઓ (કન્યાઓ) સાથે મળી ગયાં; પછી કૌલ કંદૌલીથી આગળ ચાલ્યાં.

Chaupai 16#

Deva mai darshana dina

देवा माई दर्शन दीना पवन रूप हो गई प्रवीणा

Deva mai darshana dina Pavana rupa ho gai pravina

Meaningલાંગુર (વીર) એ દર્શન દીધાં; તેઓ પવનનું રૂપ ધારણ કરી પ્રવીણ (ઝડપી) થયાં.

Chaupai 17#

Navaratrom mem lila rachai

नवरात्रों में लीला रचाई भक्त श्रीधर के घर आई

Navaratrom mem lila rachai Bhakta shridhara ke ghara ai

Meaningનવરાત્રિમાં તેમણે લીલા રચી; તેઓ ભક્ત શ્રીધરના ઘરે આવ્યાં.

Chaupai 18#

Yogina ko bhandara dina

योगिन को भण्डारा दीना सबने रुचिकर भोजन कीना

Yogina ko bhandara dina Sabane ruchikara bhojana kina

Meaningતેમણે યોગીઓને ભંડારા (ભોજન) આપ્યો; સૌએ રુચિથી સ્વાદિષ્ટ ભોજન કર્યું.

Chaupai 19#

Mamsa madira bhairom mangi

मांस मदिरा भैरों माँगी रूप पवन कर इच्छा त्यागी

Mamsa madira bhairom mangi Rupa pavana kara ichchha tyagi

Meaningભૈરોંએ માંસ અને મદિરા માગ્યાં; પવન-રૂપ ધારણ કરી તેમણે (તેની માગ ત્યજી પ્રસ્થાન કર્યું).

Chaupai 20#

Bana marakara gamga nikali

बाण मारकर गंगा निकाली पर्वत भागी हो मतवाली

Bana marakara gamga nikali Parvata bhagi ho matavali

Meaningબાણ ચલાવી તેમણે ગંગા (બાણગંગા) કાઢી; શક્તિથી મતવાલાં થઈ તેઓ પર્વત પર દોડ્યાં.

Chaupai 21#

Charana rakhe a eka shila jaba

चरण रखे एक शिला जब चरण पादुका नाम पड़ा तब

Charana rakhe a eka shila jaba Charana paduka nama pada़a taba

Meaningજ્યારે તેમણે એક શિલા પર પોતાનાં ચરણ મૂક્યાં, તે સ્થાનનું નામ ચરણ પાદુકા પડ્યું.

Chaupai 22#

Pichhe bhairom tha balakari

पीछे भैरों था बलकारी छोटी गुफा में जाय पधारी

Pichhe bhairom tha balakari Chhoti gupha mem jaya padhari

Meaningપાછળ બળવાન ભૈરોંએ પીછો કર્યો; તેઓ એક નાની ગુફા (ગર્ભજૂન) માં ગયાં.

Chaupai 23#

Nau maha taka kiya nivasa

नौ माह तक किया निवासा चली फोड़कर किया प्रकाशा

Nau maha taka kiya nivasa Chali phoda़kara kiya prakasha

Meaningતેઓ ત્યાં નવ માસ રહ્યાં, પછી તેને ફોડી બહાર આવ્યાં, પોતાની જ્યોતિ પ્રગટ કરતાં.

Chaupai 24#

Adya shakti brahma kumari

आद्या शक्ति ब्रह्म कुमारी कहलाई माँ आदि कुँवारी

Adya shakti brahma kumari Kahalai man adi kunvari

Meaningઆદ્યા શક્તિ, બ્રહ્મની પુત્રી, માતા આદિ કુંવારી (નિત્ય કુમારી) કહેવાયાં.

Chaupai 25#

Gupha dvara pahunchi muskai

गुफा द्वार पहुँची मुस्काई लांगुर वीर ने आज्ञा पाई

Gupha dvara pahunchi muskai Lamgura vira ne ajna pai

Meaningગુફા-દ્વાર પર પહોંચી તેઓ મુસ્કુરાયાં; વીર લાંગુરે તેમની આજ્ઞા પામી.

Chaupai 26#

Bhaga bhaga bhairom aya

भागा भागा भैरों आया रक्षा हित निज शस्त्र चलाया

Bhaga bhaga bhairom aya Raksha hita nija shastra chalaya

Meaningભૈરોં દોડતો આવ્યો; પોતાની રક્ષા માટે તેણે પોતાનું શસ્ત્ર ચલાવ્યું.

Chaupai 27#

Pada़a shisha ja parvata upara

पड़ा शीश जा पर्वत ऊपर किया क्षमा जा दिया उसे वर

Pada़a shisha ja parvata upara Kiya kshama ja diya use vara

Meaningતેનું માથું ઉપર પર્વત પર પડ્યું; તેમણે તેને ક્ષમા કરી અને વરદાન આપ્યું:

Chaupai 28#

Apane samga mem pujavaungi

अपने संग में पुजवाऊँगी भैरों घाटी बनवाऊँगी

Apane samga mem pujavaungi Bhairom ghati banavaungi

Meaning"હું તને મારી સાથે પૂજાવીશ; હું ભૈરોંની ખીણ (ધામ) બનાવીશ."

Chaupai 29#

Pahale mera darshana hoga

पहले मेरा दर्शन होगा पीछे तेरा सुमरन होगा

Pahale mera darshana hoga Pichhe tera sumarana hoga

Meaning"પહેલાં મારું દર્શન થશે, અને પછી તારું સ્મરણ (પૂજન)."

Chaupai 30#

Baitha gai man pindi hokara

बैठ गई माँ पिण्डी होकर चरणों में बहता जल झर-झर

Baitha gai man pindi hokara Charanom mem bahata jala jhara-jhara

Meaningમાતા પિંડી બની બેઠાં; તેમના ચરણોમાં જળ અવિરત ઝર-ઝર વહે છે.

Chaupai 31#

Chaumsatha yogini bhairom baravana

चौंसठ योगिनी भैरों बरवन सप्तऋषि करते सुमरन

Chaumsatha yogini bhairom baravana Saptarishi a karate sumarana

Meaningચોસઠ યોગિનીઓ અને ભૈરોં સેવા કરે છે; સપ્તર્ષિ પૂજા કરવા આવે છે.

Chaupai 32#

Ghamta dhvani parvata para baje

घंटा ध्वनि पर्वत पर बाजे गुफा निराली सुन्दर लागे

Ghamta dhvani parvata para baje Gupha nirali sundara lage

Meaningપર્વત પર ઘંટનો ધ્વનિ ગૂંજે છે; અનુપમ ગુફા સુંદર દેખાય છે.

Chaupai 33#

Bhakta shridhara pujana kina

भक्त श्रीधर पूजन कीना भक्ति सेवा का वर लीना

Bhakta shridhara pujana kina Bhakti seva ka vara lina

Meaningભક્ત શ્રીધરે પૂજન કર્યું; તેને ભક્તિ અને સેવાનું વરદાન મળ્યું.

Chaupai 34#

Sevaka dhyanun tumako dhyaya

सेवक ध्यानूँ तुमको ध्याया ध्वजा चोला आन चढ़ाया

Sevaka dhyanun tumako dhyaya Dhvaja va chola ana chadha़aya

Meaningતારા સેવક ધ્યાનૂએ તારું ધ્યાન ધર્યું; તેણે આવીને ધ્વજા અને ચોલા અર્પણ કર્યાં.

Chaupai 35#

Simha sada dara pahara deta

सिंह सदा दर पहरा देता पंजा शेर का दुःख हर लेता

Simha sada dara pahara deta Pamja shera ka duhkha hara leta

Meaningસિંહ સદા તારા દ્વાર પર પહેરો ભરે છે; સિંહનો પંજો સૌ દુઃખ હરી લે છે.

Chaupai 36#

Jambu dvipa maharaja manaya

जम्बू द्वीप महाराज मनाया सिर सोने का छत्र चढ़ाया

Jambu dvipa maharaja manaya Sira sone ka chhatra chadha़aya

Meaningજંબૂદ્વીપના રાજાએ તારું માન રાખ્યું; તેણે તારા માથે સોનાનું છત્ર ચઢાવ્યું.

Chaupai 37#

Hire ki murata samga pyari

हीरे की मूरत संग प्यारी जगे अखण्ड इक जोत तुम्हारी

Hire ki murata samga pyari Jage akhanda ika jota tumhari

Meaningહીરા જડેલી એક વ્હાલી મૂર્તિ તારી સાથે છે; તારી એક અખંડ જ્યોતિ સદા જલે છે.

Chaupai 38#

Ashvina chaitra navarate aun

आश्विन चैत्र नवराते आऊँ पिण्डी रानी दर्शन पाऊँ

Ashvina chaitra navarate aun Pindi rani darshana paun

Meaningઆશ્વિન અને ચૈત્રની નવરાત્રિમાં હું આવું છું; પિંડી-રાણીનાં દર્શન પામું.

Chaupai 39#

Sevaka sharma sharana tihari

सेवक शर्मा शरण तिहारी हरो वैष्णो विपत हमारी

Sevaka sharma sharana tihari Haro vaishno vipata hamari

Meaningતારો સેવક શર્મા તારી શરણમાં છે; હે વૈષ્ણો, અમારી વિપત્તિ હર.

Closing Doha#

Kaliyuga mem mahima teri hai man aparampara

कलियुग में महिमा तेरी है माँ अपरम्पार धर्म की हानि हो रही प्रगट हो अवतार

Kaliyuga mem mahima teri hai man aparampara Dharma ki hani ho rahi pragata ho avatara

Meaningકલિયુગમાં તારી મહિમા, હે માતા, અપરંપાર છે; જ્યારે ધર્મની હાનિ થાય છે, ત્યારે તું અવતાર રૂપે પ્રગટ થાય છે.

Word-by-Word Breakdown

वैष्णवी
Vaishnavi
માતા વૈષ્ણો દેવી — ત્રિકૂટની દેવી, મહાકાળી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતીનું એકીકૃત સ્વરૂપ
त्रिकुटा
Trikuta
ત્રિકૂટ — કટરા (જમ્મુ) નજીક ત્રણ શિખરોવાળો પર્વત, જ્યાં માતાનું ધામ આવેલું છે
पिण्डी
Pindi
પિંડી — ગુફામાં માતાની પૂજા થાય છે તે ત્રણ કુદરતી શિલા-સ્વરૂપ
भैरों
Bhairon
ભૈરોં — ભૈરોં નાથ, જે યોગીએ માતાનો પીછો કર્યો અને જેને માતાના હાથે વરદાન મળ્યું
आदि कुँवारी
Adi Kunwari
આદિ કુંવારી — નિત્ય કુમારી; માર્ગમાં આવેલું તે સ્થાન જ્યાં માતાએ નવ માસ તપસ્યા કરી

Origin & History

Source: Traditional Hindi devotional chalisa

Author: Traditional (signed 'Sharma')

Period: Devotional era

વૈષ્ણો દેવી માતા મહાકાળી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતીના એકીકૃત સ્વરૂપ તરીકે પૂજાય છે, જેમણે કલિયુગમાં કટરા નજીક ત્રિકૂટ પર્વતની ઊંચી ગુફામાં પોતાનું નિવાસસ્થાન બનાવ્યું. ચાલીસા તેમની પવિત્ર કથાનું વર્ણન કરે છે — ભગવાન રામ માટે તેમની તપસ્યા, યોગી ભૈરોંથી તેમનું પલાયન, ગર્ભજૂન ગુફામાં તેમના નવ માસ, અને પિંડી સ્વરૂપે તેમનું આત્મ-પ્રાગટ્ય — એક કથા જેને લાખો લોકો 'જય માતા દી' ના ઉદ્ઘોષ સાથે તેમના ધામની ચઢાણ કરતા દોહરાવે છે.

Frequently Asked Questions

વૈષ્ણો દેવી ચાલીસા શું છે?
આ કટરા (જમ્મુ) નજીક ત્રિકૂટ પર્વતની ગુફામાં બિરાજમાન દેવી, વૈષ્ણો દેવી માતાની સ્તુતિમાં ચાલીસ છંદોનું હિન્દી ભજન છે. તે તેમની પવિત્ર કથાનું વર્ણન કરે છે અને તેમના રક્ષણ, આશીર્વાદ તથા મનોકામના પૂર્તિ માટે પાઠ કરવામાં આવે છે.
વૈષ્ણો દેવી માતા કોણ છે?
વૈષ્ણો દેવી માતા ત્રણ મહાદેવીઓ — મહાકાળી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતી — ના એકીકૃત સ્વરૂપ તરીકે પૂજાય છે. તેઓ ત્રિકૂટ પર્વતની ઊંચી ગુફામાં ત્રણ કુદરતી શિલા-સ્વરૂપો (પિંડી) તરીકે પૂજાય છે, જ્યાં લાખો યાત્રિકો 'જય માતા દી' ના ઉદ્ઘોષ સાથે ચઢાણ કરે છે.
વૈષ્ણો દેવી ચાલીસા ક્યારે પાઠ કરવી જોઈએ?
તેને રોજ સવારે કે સાંજે પાઠ કરી શકાય છે, અને નવરાત્રિના નવ દિવસોમાં (આશ્વિન અને ચૈત્રમાં) તે વિશેષ રૂપે પ્રભાવશાળી છે. યાત્રિકો તેને પવિત્ર ગુફાની યાત્રામાં પાઠ કરે છે.
ચાલીસામાં ભૈરોંની કથા શું છે?
ચાલીસા જણાવે છે કે કેવી રીતે યોગી ભૈરોં નાથે માતાનો ત્રિકૂટ પર્વત સુધી પીછો કર્યો; માતાએ ગર્ભજૂન ગુફામાં નવ માસ તપસ્યા કરી, પછી પ્રગટ થઈ અને ગુફા પાસે તેનું માથું કાપી નાખ્યું — છતાં તેને ક્ષમા આપી અને વરદાન આપ્યું કે તેની પણ પૂજા થશે, તેથી ભૈરોં મંદિરના દર્શન પછી જ યાત્રા પૂર્ણ થાય છે.
વૈષ્ણો દેવી ચાલીસા અને દુર્ગા ચાલીસા વચ્ચે શું તફાવત છે?
દુર્ગા ચાલીસા દેવી દુર્ગાને તેમના અનેક સ્વરૂપોમાં સ્તુતિ કરે છે, જ્યારે વૈષ્ણો દેવી ચાલીસા વિશેષ રૂપે ત્રિકૂટની માતા વૈષ્ણો દેવીને સમર્પિત છે અને તેમની પોતાની પવિત્ર કથાનું વર્ણન કરે છે. ભક્તો ઘણીવાર બંનેનો પાઠ વૈષ્ણો દેવી આરતી સાથે નવરાત્રિમાં કરે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →