bhagavad-gitagitakrishnaarjuna-vishada-yoga

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧.૩૧ — નિમિત્તાનિ ચ પશ્યામિ

Bhagavad Gita 1.31 — Nimittani Cha Pashyami in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 1× જપ·🕐 પ્રથમ અધ્યાયના અભ્યાસ સમયે, ચિંતનશીલ પ્રભાતકાલીન મનનમાં·📜 Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 31

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

શોક અને ભયથી અભિભૂત અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને કહે છે કે તેને માત્ર અપશુકન જ દેખાય છે, અને યુદ્ધમાં પોતાના સ્વજનોને મારવાથી કોઈ કલ્યાણ થતું દેખાતું નથી. આ શ્લોક તેની ઊંડી થતી નિરાશા અને એ વિશ્વાસ વ્યક્ત કરે છે કે આવી વિજયથી કોઈ વાસ્તવિક હિત ન થઈ શકે. આ એ વિષાદનો એક મહત્ત્વનો તબક્કો છે જેનાથી શ્રીકૃષ્ણનો મુક્તિદાયક ઉપદેશ આરંભ થાય છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Bhagavad Gita Chapter 1, Verse 31 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)

પ્રથમ અધ્યાય અર્જુન વિષાદ યોગમાં, બંને બાજુ પોતાના સ્વજનોને જોઈને અર્જુનનો સંકલ્પ તૂટી જાય છે. શ્રીકૃષ્ણને કેશવ કહીને સંબોધતાં તે સ્વીકારે છે કે તેને માત્ર અમંગળ શુકન દેખાય છે અને પોતાના લોકોને મારવામાં કોઈ કલ્યાણ નથી. સંજય આ વધતી નિરાશાને ધૃતરાષ્ટ્રને શ્રીકૃષ્ણના ઉપદેશની પ્રસ્તાવના રૂપે સંભળાવે છે.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

ટીકાકારો કહે છે કે વાસ્તવિક કલ્યાણ વિનાની 'વિજય'ને ન ઇચ્છવી એ અર્જુનના ઉદાત્ત હૃદયને દર્શાવે છે, અને એ જ વાસ્તવિક શ્રેયની આ ઝંખના હતી જેનો ઉત્તર શ્રીકૃષ્ણે ગીતાના અવિનાશી જ્ઞાનને પ્રગટ કરીને આપ્યો.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

નિમિત્તાનિ ચ પશ્યામિ વિપરીતાનિ કેશવ। ન ચ શ્રેયોઽનુપશ્યામિ હત્વા સ્વજનમાહવે॥

nimittāni cha paśhyāmi viparītāni keśhava na cha śhreyo ’nupaśhyāmi hatvā sva-janam āhave

અર્થ:હે કેશવ! હું અપશુકનોને પણ વિપરીત જ જોઈ રહ્યો છું, અને યુદ્ધમાં મારા સ્વજનોને મારીને મને કોઈ કલ્યાણ પણ દેખાતું નથી.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

નિમિત્તાનિ🔊nimittāniશુકન; લક્ષણ; સંકેત

ચ🔊chaઅને

પશ્યામિ🔊paśhyāmiહું જોઉં છું

વિપરીતાનિ🔊viparītāniવિપરીત; અમંગળ; પ્રતિકૂળ

કેશવ🔊keśhavaહે કેશવ (શ્રીકૃષ્ણ)

ન🔊naનહીં

ચ🔊chaઅને; પણ

શ્રેયઃ🔊śhreyaḥકલ્યાણ; હિત; ભલાઈ

અનુપશ્યામિ🔊anupaśhyāmiહું જોઉં છું; મને આભાસ થાય છે

હત્વા🔊hatvāમારીને; વધ કરીને

સ્વજનમ્🔊sva-janamપોતાના સ્વજનોને

આહવે🔊āhaveયુદ્ધમાં

Bhagavad Gita 1.31 — Nimittani Cha Pashyami પાઠના લાભ

✦

પ્રભુ સમક્ષ સંશય અને આશંકાની સાચી સ્વીકૃતિને પ્રગટ કરે છે

✦

સાધકને એ કાર્યો પર પ્રશ્ન કરવાનું યાદ અપાવે છે જે કોઈ વાસ્તવિક કલ્યાણ (શ્રેય) આપતાં નથી

✦

દર્શાવે છે કે કેવી રીતે આસક્તિ વિજયને પણ ખોખલો બનાવી દે છે

✦

શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા પ્રિય (પ્રેય) અને શ્રેયના ભેદની ભૂમિકા તૈયાર કરે છે

✦

સાંસારિક લાભ અને સ્થાયી આધ્યાત્મિક હિત વચ્ચે વિવેકને પ્રોત્સાહિત કરે છે

✦

પોતાના ભયને શ્રીકૃષ્ણ સમક્ષ મૂકવામાં અર્જુનની સચ્ચાઈ પ્રત્યે કદરને ઊંડી કરે છે

Bhagavad Gita 1.31 — Nimittani Cha Pashyami જપ વિધિ

જપ સંખ્યા1વાર

ઉત્તમ સમયપ્રથમ અધ્યાયના અભ્યાસ સમયે, ચિંતનશીલ પ્રભાતકાલીન મનનમાં

અધ્યાય એકનો અભ્યાસ કરતી વખતે આ શ્લોકને વાંચો, અનુભવ કરતાં કે અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને કેશવ કહીને સંબોધતી વખતે કેવી આશંકાથી ભરેલો છે. આ અંતર્દૃષ્ટિ પર મનન કરો કે આસક્તિ અને શોકથી પ્રેરિત કાર્યથી કોઈ વાસ્તવિક હિત ('શ્રેય') ન થઈ શકે. તેને બીજા અધ્યાય તરફ લઈ જવા દો, જ્યાં શ્રીકૃષ્ણ ક્ષણિક સુખ અને આત્માના સ્થાયી કલ્યાણના ભેદનો ઉપદેશ આપે છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 1.31 — Nimittani Cha Pashyami ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને કહે છે કે તેને માત્ર અમંગળ શુકન દેખાય છે અને પોતાના જ સ્વજનોને યુદ્ધમાં મારવાથી કોઈ કલ્યાણ થતું દેખાતું નથી. આ તેના વધતા શોક અને એ વિશ્વાસને વ્યક્ત કરે છે કે આવા યુદ્ધથી કોઈ વાસ્તવિક હિત ન થઈ શકે.

'કેશવ' એ શ્રીકૃષ્ણનું એક નામ છે, જેની પારંપરિક વ્યાખ્યા સુંદર કેશવાળા અથવા કેશી દૈત્યના સંહારક તરીકે થાય છે. અર્જુન પોતાના સંશય વ્યક્ત કરતી વખતે પણ શ્રીકૃષ્ણને આદરપૂર્વક સંબોધે છે, જે ભ્રમ વચ્ચે પણ પ્રભુ પ્રત્યે તેના વિશ્વાસને દર્શાવે છે.

'શ્રેય'નો અર્થ છે વાસ્તવિક હિત અથવા સ્થાયી કલ્યાણ, જે માત્ર સુખ કે અલ્પકાલિક લાભથી વિપરીત છે. અર્જુન કહે છે કે તેને યુદ્ધમાં કોઈ 'શ્રેય' દેખાતું નથી, એ વિષય જેને શ્રીકૃષ્ણ આગળ પ્રિય (પ્રેય) અને વાસ્તવિક હિત (શ્રેય)ના ભેદના ઉપદેશ દ્વારા વિકસાવે છે.

આ પણ વાંચો

Bhagavad Gita 1.1 — Dharma-kshetre Kuru-kshetreश्रीमद्भगवद्गीता १.१ — धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे Bhagavad Gita 1.26 — Tatrapashyat Sthitan Parthahश्रीमद्भगवद्गीता १.२६ — तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः Bhagavad Gita 1.29 — Sidanti Mama Gatraniश्रीमद्भगवद्गीता १.२९ — सीदन्ति मम गात्राणि Bhagavad Gita 1.47 — Evam Uktva Arjunah Sankhyeश्रीमद्भगवद्गीता १.४७ — एवमुक्त्वार्जुनः संख्ये Bhagavad Gita 2.7 — Karpanya-doshopahata-svabhavahश्रीमद्भगवद्गीता २.७ — कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः Krishna Mantraकृष्ण मंत्र

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 1.31 — Nimittani Cha Pashyami શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ Bhagavad Gita 1.31 — Nimittani Cha Pashyami (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો