శ్రీమద్భగవద్గీతా ౧౩.౨ — ఇదం శరీరం కౌన్తేయ
Bhagavad Gita 13.2 — Idam Shariram Kaunteya (Kshetra-Kshetrajna) in Telugu · తెలుగు
మీ భాష/లిపిలో చదవండి
✦ అర్థం
ఈ శ్లోకం పదమూడవ అధ్యాయాన్ని గీతలోని అత్యంత ముఖ్యమైన వివేకాలలో ఒకటితో ప్రారంభిస్తుంది — శరీరం, అనుభవించబడే సమస్తం 'క్షేత్రం', అయితే శరీరాన్ని తెలిసే చైతన్య ఆత్మ 'క్షేత్రజ్ఞుడు' (క్షేత్రాన్ని ఎరిగినవాడు). సాధకుడికి నిరంతరం మారే క్షేత్రానికి, లోపల ఉన్న సాక్షి జ్ఞాతకు మధ్య వివేకం చేయడం నేర్పించి శ్రీకృష్ణుడు ఆత్మజ్ఞానానికి పునాది వేస్తాడు — మనం శరీరం కాదు, దాన్ని తెలిసే చైతన్యమే అన్న బోధ.
మూలం & కథ
Bhagavad Gita Chapter 13, Verse 2 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
పదమూడవ అధ్యాయం, క్షేత్ర-క్షేత్రజ్ఞ విభాగ యోగం, కర్మ, భక్తి నుండి మళ్ళి శుద్ధ జ్ఞానం వైపు సాగుతుంది. తన ప్రారంభ ఉపదేశంలో, శ్రీకృష్ణుడు శరీరాన్ని 'క్షేత్రం', చైతన్య ఆత్మను దాని 'జ్ఞాత' అని నిర్వచించి, ఆత్మ శరీరం నుండి భిన్నంగా తెలిసే ఆ వివేక జ్ఞానానికి పునాది వేస్తాడు.
✦ శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు
వేదాంత ఆచార్యులు ఈ ఒక్క వివేకాన్ని — క్షేత్రం, జ్ఞాత — ముక్తి ద్వారంగా భావించారు; అనేక సాధకులు కేవలం ఈ సత్యాన్ని ధరించడం 'నేను జ్ఞాతను, క్షేత్రం కాదు' — దీర్ఘకాల మృత్యు-భయాన్ని కరిగించి అచంచల అంతరంగ శాంతిని వెల్లడించిందని చెబుతారు.
మంత్రం
ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్పై తాకి వినండి
శ్రీభగవానువాచ ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే। ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః॥
śhrī-bhagavān uvācha idaṁ śharīraṁ kaunteya kṣhetram ity abhidhīyate etad yo vetti taṁ prāhuḥ kṣhetra-jña iti tad-vidaḥ
అర్థం:శ్రీభగవానుడు పలికెను — ఓ అర్జునా! ఈ శరీరం 'క్షేత్రం' అని పిలువబడుతుంది; దీనిని తెలిసినవానిని తత్త్వజ్ఞులు 'క్షేత్రజ్ఞుడు' (క్షేత్రాన్ని ఎరిగినవాడు) అని అంటారు.
పదం-పదం అర్థం
ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి
Bhagavad Gita 13.2 — Idam Shariram Kaunteya (Kshetra-Kshetrajna) పారాయణ ప్రయోజనాలు
శరీరం (క్షేత్రం), ఆత్మ (జ్ఞాత) మధ్య మూలభూత వివేకాన్ని స్థాపిస్తుంది
ఆత్మజ్ఞానాన్ని మేల్కొలుపుతుంది — మనం సాక్షి చైతన్యమే అన్న బోధ
మారే శరీరంతో తాదాత్మ్యాన్ని సడలించి వైరాగ్యం, శాంతిని తెస్తుంది
ధ్యానం, అంతరంగ అన్వేషణకు స్పష్టమైన చట్రాన్ని ఇస్తుంది
నశ్వర క్షేత్రం వెనుక అమర జ్ఞాతను వెల్లడించి భయం, శోకాన్ని తగ్గిస్తుంది
సాధకుడిని ముక్తినిచ్చే జ్ఞానం (క్షేత్ర-క్షేత్రజ్ఞ జ్ఞానం) వైపు నడిపిస్తుంది
Bhagavad Gita 13.2 — Idam Shariram Kaunteya (Kshetra-Kshetrajna) పారాయణ విధి
ఈ శ్లోకాన్ని 'నేనెవరు?' అన్న చింతనకు ప్రారంభంగా చదవండి. మీరు 'క్షేత్రం' (క్షేత్రం), 'క్షేత్రజ్ఞ' (జ్ఞాత) ఉచ్చరించేటప్పుడు, మనస్సును ఒక వైపు శరీరం, అనుభవాల మధ్య, మరోవైపు వాటిని తెలిసే మౌన చైతన్యం మధ్య భేదం చేయనివ్వండి. ధ్యానానికి ముందు దీనిని ఉపయోగించి సాక్షి జ్ఞాతగా మీ గుర్తింపులో స్థిరపడండి, ఇది అన్ని దృశ్యం, అనుభూతుల వెనుక శాంతంగా ఉంటుంది.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
ఇవి కూడా చదవండి
ॐ
పూర్తి Bhagavad Gita 13.2 — Idam Shariram Kaunteya (Kshetra-Kshetrajna)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి