ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ 2.14 — ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ
Bhagavad Gita 2.14 — Matra-sparshas Tu Kaunteya in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਠੰਡ-ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਨਿੱਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜਪੂਰਵਕ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਤਾ ਅਤੇ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦਾ ਮੂਲਭੂਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 14 · Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa) · Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਦੇ ਯੁੱਧਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕਾਕੁਲ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਨਿੱਤਤਾ ਸਮਝਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੁਣ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦ੍ਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਸਾਧਨਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦਾ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧਾਰਥੰਮ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਸੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਆਤਮਸਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੌਭਾਗ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਗ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਧੀਰਜਪੂਰਨ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਉਸੇ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਰਣਿਤ ਸਥਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞ ਦੀ ਅਖੰਡ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਸ਼ੀਤੋਸ਼੍ਣਸੁਖਦੁਃਖਦਾਃ। ਆਗਮਾਪਾਯਿਨੋऽਨਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਭਾਰਤ॥
mātrā-sparśhās tu kaunteya śhītoṣhṇa-sukha-duḥkha-dāḥ āgamāpāyino ’nityās tans-titikṣhasva bhārata
ਅਰਥ:ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ! ਠੰਡ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਤਥਾ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਨਿੱਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Bhagavad Gita 2.14 — Matra-sparshas Tu Kaunteya ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ (ਧੀਰਜਪੂਰਨ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ) ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਦ੍ਵੰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਅਨੁਭਵ ਖਿਣਿਕ ਅਤੇ ਖਿਣਭੰਗੁਰ ਹਨ
ਖਿਣਭੰਗੁਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤਾਦਾਤਮ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸਥਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞ (ਸਥਿਰਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ) ਬਣਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ
ਕਸ਼ਟ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਅਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚਿੰਤਨ
Bhagavad Gita 2.14 — Matra-sparshas Tu Kaunteya ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਠੰਡ ਜਾਂ ਗਰਮੀ, ਲਾਭ ਜਾਂ ਹਾਨੀ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਚਲਿਤ ਕਰੇ, ਤਦੋਂ 'ਆਗਮਾਪਾਯਿਨੋऽਨਿਤ੍ਯਾঃ' ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ — ਉਹ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਨਿੱਤ ਹਨ। ਸਥਿਰ ਸਾਹ ਲਓ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦਿਓ, ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦੀ ਸਾਖੀ-ਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Bhagavad Gita 2.14 — Matra-sparshas Tu Kaunteya ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ