ಅಪ್ರತಿರಥ ಸೂಕ್ತಂ — Word-by-Word Meaning
अप्रतिरथ सूक्तम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
आशुः शिशानः
āśuḥ śiśānaḥ
ವೇಗಶಾಲಿ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹರಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ (ಆಯುಧ ಹರಿತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ)
वृषभः न भीमः
vṛṣabho na bhīmo
ಗೂಳಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರ / ದುರ್ಧರ್ಷ
घनाघनः
ghanāghanaḥ
ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಪ್ರಹರಿಸುವ ಸಂಹಾರಕ
क्षोभणः चर्षणीनाम्
kṣobhaṇaś carṣaṇīnām
(ಶತ್ರು) ಜನರನ್ನು ಕಲಕುವವ / ನಡುಗಿಸುವವ
संक्रन्दनः
saṁkrandanaḥ
(ಶತ್ರುವನ್ನು) ಚೀರಿಸುವವ / ರಣದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವವ
अनिमिषः एकवीरः
animiṣa ekavīraḥ
ಅನಿಮೇಷ (ಸದಾ ಜಾಗರೂಕ), ಏಕೈಕ ಅದ್ವಿತೀಯ ವೀರ
शतं सेनाः अजयत् साकम् इन्द्रः
śataṁ senā ajayat sākam indraḥ
ಇಂದ್ರ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ನೂರಾರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು
जिष्णुना
jiṣṇunā
ಸದಾ ವಿಜಯಿಯಾದ (ಜಿಷ್ಣು) ಅವನ ಮೂಲಕ
दुश्च्यवनेन धृष्णुना
duścyavanena dhṛṣṇunā
ದುರ್ಜಯನಾದ (ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸಲಾಗುವ) ಸಾಹಸಿಯಾದ ಅವನ ಮೂಲಕ
तद् इन्द्रेण जयत
tad indreṇa jayata
ಆ ಇಂದ್ರನ ಮೂಲಕ (ಶತ್ರುಗಳನ್ನು) ಗೆಲ್ಲಿ
तत् सहध्वम्
tat sahadhvaṁ
ಅವನನ್ನು ಸಹಿಸಿ, ಸೋಲಿಸಿ (ಶತ್ರುವನ್ನು)
युधो नरः इषुहस्तेन
yudho nara iṣuhastena
ಓ ಯುದ್ಧರತ ವೀರರೇ! ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಹಿಡಿದ (ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ)
वशी
vaśī
ವಶೀ (ತನ್ನನ್ನು, ಇತರರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವ, ಸ್ವಾಮಿ)
संस्रष्टा सः युधः
saṁsraṣṭā sa yudha
ಅವನು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ / ಸಂಯುಕ್ತಗೊಳಿಸುವವ
उग्रधन्वा
ugradhanvā
ಉಗ್ರ (ಪ್ರಚಂಡ) ಧನುಸ್ಸಿನವ
बृहस्पते परि दीय रथेन
bṛhaspate pari dīyā rathena
ಓ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೇ! ನಿನ್ನ ರಥದೊಂದಿಗೆ (ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ) ಹಾರು
रक्षोहा अमित्रान् अपबाधमानः
rakṣohāmitrāṁ apabādhamānaḥ
ರಾಕ್ಷಸರ ಸಂಹಾರಕ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತಾ
प्रभञ्जन् सेनाः
prabhañjan senāḥ
(ಶತ್ರು) ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾ
अस्माकम् एधि अविता रथानाम्
asmākam edhy avitā rathānām
ನಮ್ಮ ರಥಗಳ (ಸೇನೆಗಳ) ರಕ್ಷಕನಾಗು
मरुतः यन्तु अग्रम्
maruto yantv agram
ಮರುತ್ ಗಣ (ನಮ್ಮ ವಿಜಯ ಸೇನೆಗಳ) ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿ
Complete Translation
ಹರಿತಗೊಳಿಸಿದ ಆಯುಧದಂತೆ ವೇಗಶಾಲಿ, ಗೂಳಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರ, ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಪ್ರಹರಿಸುವವ, ಜನರನ್ನು ಕಲಕುವವ; ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವವ, ಅನಿಮೇಷ (ಸದಾ ಜಾಗರೂಕ), ಏಕೈಕ ಅದ್ವಿತೀಯ ವೀರ — ಇಂದ್ರ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ನೂರಾರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು.
ಗರ್ಜಿಸುವ, ಅನಿಮೇಷನಾದ, ಸದಾ ವಿಜಯಿಯಾದ, ದುರ್ಜಯನಾದ, ಸಾಹಸಿಯಾದ ಆ ಇಂದ್ರನ ಮೂಲಕ — ಓ ಯೋಧರೇ! ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಹಿಡಿದ ಆ ವೀರನೊಂದಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ.
ಅವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಹಿಡಿದು, ಬತ್ತಳಿಕೆ ಧರಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ, ವಶೀ (ನಿಯಂತ); ಅವನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವವ, ತನ್ನ ಗಣದೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರ; ಸಮೀಪ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿ, ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವವ, ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳವ, ಉಗ್ರ ಧನುಸ್ಸಿನವ, ಸರಿಯಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಹರಿಸುವವ.
ಓ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೇ! ನಿನ್ನ ರಥದೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಹಾರು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತಾ; ಅವರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜು ಮಾಡುತ್ತಾ, ವಿಜಯಿಯಾಗಿ — ನಮ್ಮ ರಥಗಳ (ಸೇನೆಗಳ) ರಕ್ಷಕನಾಗು.
ಇಂದ್ರ ನಮ್ಮ ಈ ಸೇನೆಗಳ ನೇತಾ ಆಗಲಿ; ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ದಕ್ಷಿಣ, ಯಜ್ಞ, ಸೋಮ ಮುಂದೆ ನಡೆಯಲಿ; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ವಿಜಯ ಪಡೆಯುವ ದೇವ-ಸೇನೆಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರುತ್ ಗಣ ನಡೆಯಲಿ.
Origin & History
Source: Rigveda 10.103
Author: Rishi Apratiratha Aindra (and Vihavya), of the line of Indra
Period: Vedic period (c. 1500–1200 BCE)
ಈ ಸೂಕ್ತ ಋಗ್ವೇದದ ದಶಮ ಮಂಡಲದ್ದು, ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಋಷಿ ಅಪ್ರತಿರಥ — 'ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಇಲ್ಲದವ' — ಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ರಣಗೀತ, ಯೋಧರನ್ನು ಅಜೇಯ ವೀರ ಇಂದ್ರನ ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಮರುತ್ಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಜಯ, ರಕ್ಷಣೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಪಠಿಸುವ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಸೈನಿಕ, ರಾಜ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
Frequently Asked Questions
ಅಪ್ರತಿರಥ ಸೂಕ್ತಂ ಎಂದರೇನು?▼
ಇದು ಋಗ್ವೇದ 10.103 ರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ವೈದಿಕ ರಣಸೂಕ್ತ, ಋಷಿ ಅಪ್ರತಿರಥ ಐಂದ್ರನಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಅಪ್ರತಿರಥ' ಎಂದರೆ 'ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಇಲ್ಲದವ' — ಇಂದ್ರನ ವಿಶೇಷಣ. ಈ ಸೂಕ್ತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಂದ್ರ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಮರುತ್ಗಳನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
'ಅಪ್ರತಿರಥ' ಎಂದರೇನು?▼
ಅಪ್ರತಿರಥ ಎಂದರೆ 'ಅದ್ವಿತೀಯ ಯೋಧ' ಅಥವಾ 'ಯಾರ ಎದುರು ವಿರೋಧಿ ರಥ (ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ) ನಿಲ್ಲಲಾರದೋ'. ಇದು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ನೂರಾರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಅಜೇಯ ವೀರನಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಪ್ರತಿರಥ ಸೂಕ್ತಂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು?▼
ವೈದಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮೊದಲು ಸಾಹಸ, ಬಲ, ವಿಜಯ ಆವಾಹನೆಗೆ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ.
ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?▼
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂದ್ರ, ದೇವತೆಗಳ ಯೋಧ-ರಾಜ; ಜೊತೆಗೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿ (ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಗುರು), ಮರುತ್ಗಳು (ವಿಜಯ ಸೇನೆಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬಿರುಗಾಳಿ-ದೇವತೆಗಳು).
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →