બાલાત્રિપુરસુન્દરી ધ્યાન સ્તોત્રમ્
ಬಾಲಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಧ್ಯಾನ ಸ್ತೋತ್ರ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ બાલાત્રિપુરસુંદરીનો પ્રસિદ્ધ ધ્યાન-શ્લોક છે — 'બાલા', પરમ દેવી લલિતા ત્રિપુરસુંદરીનું નવયૌવના (નવ વર્ષનું) રૂપ, શ્રીવિદ્યા પરંપરાની પ્રમુખ દેવી છે. આ શ્લોક તેમને અરુણ-વર્ણા, લાલ કિરણો વેરતી, હાથોમાં જપમાળા અને પુસ્તક તથા અભય અને વર મુદ્રાઓ ધારણ કરી, વિકસિત શ્વેત કમળ પર બિરાજમાન રૂપમાં વર્ણવે છે. તેને બાલાની પૂજા અને જપના આરંભમાં વાંચાય છે, જેથી ઉપાસક દેવીના રૂપને હૃદયમાં સ્થાપિત કરી શકે, અને તે 'નિત્યકલ્યાણશીલા બાલા મારા હૃદયમાં નિવાસ કરે' એ પ્રાર્થનાથી સમાપ્ત થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Sri Vidya / Shakta dhyana verse (used in Bala upasana and Tantric manuals) · Traditional (anonymous, within the Sri Vidya tradition) · Classical / Medieval
શ્રીવિદ્યા પરંપરામાં દરેક દેવતાની પૂજા એક ધ્યાન-શ્લોકથી શરૂ થાય છે — એક શ્લોક જે દેવતાના સ્વરૂપને ચિત્રિત કરે છે જેથી ઉપાસક તેને હૃદયમાં ધારણ કરી શકે. આ શ્લોક, 'અરુણ-કિરણ-જાલૈઃ', લલિતાના નવયૌવના રૂપ બાલાત્રિપુરસુંદરીનું પ્રતિષ્ઠિત ધ્યાન છે. બાલા ઘણીવાર શ્રીવિદ્યા દીક્ષિતને અપાતો પ્રથમ મંત્ર અને રૂપ છે; સૌમ્ય અને ઝડપથી કૃપા કરનારી, તે જપમાળા અને જ્ઞાનની પુસ્તક ધારણ કરે છે અને અભય અને વર મુદ્રાઓ બતાવે છે. આ શ્લોક તાંત્રિક પૂજા-પદ્ધતિઓમાં સચવાયેલો છે અને સમસ્ત પરંપરામાં બાલાના જપ અને પૂજાના આરંભમાં વાંચાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા મુજબ મનાય છે કે બાલ-દેવી બાલા સાચી અને સરળ ભક્તિનો ઉત્તર ખાસ કરીને ઝડપથી આપે છે — કે જે વિદ્યાર્થીઓ આ ધ્યાન દ્વારા તેમને હૃદયમાં સ્થાપિત કરે છે તેઓ સ્પષ્ટતા અને વાણી પ્રાપ્ત કરે છે, અને તેમની અભય-મુદ્રા ઉપાસકને ભયથી બચાવે છે, કેમ કે તે 'નિત્ય-કલ્યાણ-શીલા' છે, જેમનો સ્વભાવ જ નિરંતર કલ્યાણમય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અરુણકિરણજાલૈઃ રઞ્જિતાશાવકાશા વિધૃતજપવટીકા પુસ્તકાભીતિહસ્તા । ઇતરકરવરાઢ્યા ફુલ્લકહ્લારસંસ્થા નિવસતુ હૃદિ બાલા નિત્યકલ્યાણશીલા ॥
aruṇa-kiraṇa-jālaiḥ rañjitāśāvakāśā vidhṛta-japa-vaṭīkā pustakābhīti-hastā | itara-kara-varāḍhyā phulla-kahlāra-saṃsthā nivasatu hṛdi bālā nitya-kalyāṇa-śīlā ||
અર્થ:બાલા — એ યુવતી દેવી જેમનો સ્વભાવ જ નિત્ય કલ્યાણમય છે — મારા હૃદયમાં સદા નિવાસ કરે: જે પોતાની અરુણ કિરણોના જાળથી સમસ્ત દિશાઓ અને અવકાશને રંજિત કરી દે છે, જે પોતાના હાથોમાં જપમાળા અને પુસ્તક, તથા અભય અને વર મુદ્રાઓ ધારણ કરે છે, અને જે પૂર્ણ વિકસિત શ્વેત કહ્લાર (કુમુદ) પુષ્પ પર બિરાજમાન છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ಬಾಲಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಧ್ಯಾನ ಸ್ತೋತ್ರ પાઠના લાભ
જપ કે પૂજા પહેલાં બાલાત્રિપુરસુંદરીને હૃદયમાં સ્થાપિત કરવાનો આવશ્યક ધ્યાન (ધ્યાન) શ્લોક
બાલાનું આવાહન કરે છે, જે લલિતા ત્રિપુરસુંદરીનું નવયૌવના રૂપ અને શ્રીવિદ્યાની પ્રિય દેવી છે, ખાસ કરીને નવદીક્ષિતો માટે
તેમની જપમાળા અને પુસ્તક ભક્તને મંત્ર-શક્તિ, જ્ઞાન અને વિદ્યાનો આશીર્વાદ આપે છે
તેમની અભય (નિર્ભયતા) અને વર (વરદાન) મુદ્રાઓ રક્ષા અને મનોકામના-પૂર્તિનું વચન આપે છે
'નિત્ય-કલ્યાણ-શીલા' — સદા કલ્યાણમય સ્વભાવ વાળી — તરીકે વર્ણિત, નિરંતર કલ્યાણનું આવાહન કરે છે
નાનો અને કંઠસ્થ કરવામાં સરળ, દૈનિક સ્મરણ તથા પૂજા પહેલાં મનને સ્થિર કરવા માટે આદર્શ
બાલા પારંપરિક રીતે બાળકો, વિદ્યાર્થીઓ અને સાચા આરંભકોને ઝડપથી આશીર્વાદ આપનારી મનાય છે
ಬಾಲಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಧ್ಯಾನ ಸ್ತೋತ್ರ જપ વિધિ
આ ધ્યાન-શ્લોક પૂજાના આરંભમાં દેવીનું દર્શન કરવા માટે વાંચાય છે. પૂર્વ તરફ મુખ કરી બેસો, અને જપ કરતાં તેમના રૂપને હૃદયમાં બરાબર એ રીતે ઘડો જેવું વર્ણવ્યું છે — અવકાશને ભરતી અરુણ આભા, હાથોમાં જપમાળા અને પુસ્તક, નિર્ભયતા અને વરદાનની મુદ્રાઓ, શ્વેત કમળ પર બિરાજમાન. મનને સ્થિર કરવા તેને ત્રણ કે નવ વાર વાંચો, પછી બાલા મંત્રના જપ કે વિધિવત્ પૂજા તરફ આગળ વધો, અંતે એ પ્રાર્થના કરતાં કે તે તમારા હૃદયમાં નિવાસ કરે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ಬಾಲಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಧ್ಯಾನ ಸ್ತೋತ್ರ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ