ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ୨.୧୬ — ନାସତୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଭାଵୋ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೨.೧೬ — ನಾಸತೋ ವಿದ್ಯತೇ ಭಾವೋ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟର ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ବେଦାନ୍ତର ମୂଳ ସତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ କୁହେ — ଅସତ୍ ବସ୍ତୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ନଶ୍ୱର ଶରୀର ଓ ଜଗତର କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ସତ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାର କେବେ ଅଭାବ ହୁଏ ନାହିଁ। ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ଉଭୟଙ୍କ ନିଷ୍କର୍ଷ ଦେଖିନେଇଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଧାର ଦିଅନ୍ତି — ନଶ୍ୱର ଓ ଶାଶ୍ୱତ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କରିବାକୁ ଶିଖ, ସେତେବେଳେ ନାଶବାନ୍ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶୋକ ସ୍ୱୟଂ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 16 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆତ୍ମାର ଅବିନାଶୀ ପ୍ରକୃତିର ଉପଦେଶ ଦେଇ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି। ଶରୀରକୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆତ୍ମାଠାରୁ ଅଲଗା କରି ଦେଖାଇବା ପରେ, ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଉପଦେଶର ଆଧାରଭୂତ ଦାର୍ଶନିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କୁହନ୍ତି — ଅନିତ୍ୟର କୌଣସି ବାସ୍ତବ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ ଏବଂ ନିତ୍ୟର କେବେ ବିନାଶ ନାହିଁ — ଏହି ସତ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ ଯେଉଁମାନେ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ସାର ଦେଖନ୍ତି।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ବେଦାନ୍ତର ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ପିଢ଼ିମାନେ ଏହି ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକକୁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ ସାଧକ କୁହନ୍ତି ଯେ 'ନାସତୋ ବିଦ୍ୟତେ ଭାବୋ'ର ସ୍ଥିର ଚିନ୍ତନ ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷତିର ଭୟକୁ ବିଲୀନ କରିଦେଲା ଏବଂ ଅମର ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ ଏକ ଅଟଳ ଆନ୍ତରିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରକଟ କଲା।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ନାସତୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଭାଵୋ ନାଭାଵୋ ଵିଦ୍ଯତେ ସତଃ। ଉଭଯୋରପି ଦୃଷ୍ଟୋଽନ୍ତସ୍ତ୍ଵନଯୋସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ॥
nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ ubhayorapi dṛiṣhṭo ’nta stvanayos tattva-darśhibhiḥ
ଅର୍ଥ:ଅସତ୍ ବସ୍ତୁର ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ ଏବଂ ସତ୍ର କେବେ ଅଭାବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଏହି ଉଭୟଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೨.೧೬ — ನಾಸತೋ ವಿದ್ಯತೇ ಭಾವೋ ପାଠର ଲାଭ
ବିବେକ — ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କରିବାର ଶକ୍ତି ବିକଶିତ କରେ
ମନକୁ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ, ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିର କରି ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ
ନଶ୍ୱର ଶରୀର ସହିତ ତାଦାତ୍ମ୍ୟରେ ନିହିତ ଶୋକ ଓ ଭୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ
ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଉପରେ ବେଦାନ୍ତିକ ଧ୍ୟାନର ଆଧାର ତିଆରି କରେ
ଜୀବନର ନିରନ୍ତର ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ସମତା ବିକଶିତ କରେ
ସାଧକଙ୍କୁ ଆତ୍ମାର ଅମର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ କରେ
ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೨.೧೬ — ನಾಸತೋ ವಿದ್ಯತೇ ಭಾವೋ ପାଠ ବିଧି
ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଠ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହା ଯେଉଁ ଭେଦ କୁହେ ତାହା ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ — ଯେ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳର କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ ଏବଂ ନିତ୍ୟ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆବୃତ୍ତିକୁ ମନକୁ ଅନିତ୍ୟରୁ ହଟାଇ ଅବିଚଳ ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ନେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆତ୍ମ-ବିଚାର ଓ ବେଦାନ୍ତର ଅଧ୍ୟୟନ ସମୟରେ ଏହା ଏକ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ମନ୍ତ୍ର (ମନନ) ଭାବେ ବିଶେଷ ରୂପେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ೨.೧೬ — ನಾಸತೋ ವಿದ್ಯತೇ ಭಾವೋ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ