Mantra.Tips

അർജുനകൃത ദുർഗാ സ്തോത്രം Meaning — Line by Line

अर्जुनकृत दुर्गा स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of അർജുനകൃത ദുർഗാ സ്തോത്രം with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. namaste siddha-senāni ārye mandara-vāsini |
  2. Verse 2. bhadrakāli namas-tubhyaṃ mahākāli namo'stu te |
  3. Verse 3. kātyāyani mahā-bhāge karāli vijaye jaye |
  4. Verse 4. aṭṭa-śūla-praharaṇe khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi |
  5. Verse 5. mahiṣāsṛk-priye nityaṃ kauśiki pīta-vāsini |
Verse 1#

namaste siddha-senāni ārye mandara-vāsini |

नमस्ते सिद्धसेनानि आर्ये मन्दरवासिनि। कुमारि कालि कापालि कपिले कृष्णपिङ्गले॥

namaste siddha-senāni ārye mandara-vāsini | kumāri kāli kāpāli kapile kṛṣṇa-piṅgale ||

Meaningഓ സിദ്ധരുടെ സേനയ്ക്ക് സേനാപതിയേ! ഓ മന്ദരാചലത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആര്യേ! നിനക്കു നമസ്കാരം — ഓ കുമാരീ, ഓ കാളീ, ഓ കാപാലീ, ഓ കപിലാ, ഓ കൃഷ്ണപിംഗളാ!

Verse 2#

bhadrakāli namas-tubhyaṃ mahākāli namo'stu te |

भद्रकालि नमस्तुभ्यं महाकालि नमोऽस्तु ते। चण्डि चण्डे नमस्तुभ्यं तारिणि वरवर्णिनि॥

bhadrakāli namas-tubhyaṃ mahākāli namo'stu te | caṇḍi caṇḍe namas-tubhyaṃ tāriṇi vara-varṇini ||

Meaningഓ മംഗളമയി ഭദ്രകാളീ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഓ മഹാകാളീ, നിനക്കു നമസ്കാരമാകട്ടെ; ഓ ചണ്ഡീ, ഓ ചണ്ഡാ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഓ താരിണീ, ഓ വരവർണിനീ!

Verse 3#

kātyāyani mahā-bhāge karāli vijaye jaye |

कात्यायनि महाभागे करालि विजये जये। शिखिपिच्छध्वजधरे नानाभरणभूषिते॥

kātyāyani mahā-bhāge karāli vijaye jaye | śikhi-piccha-dhvaja-dhare nānā-bharaṇa-bhūṣite ||

Meaningഓ മഹാഭാഗ്യശാലിനീ കാത്യായനീ, ഓ കരാളീ, ഓ വിജയാ, ഓ ജയാ! ഓ മയിൽപ്പീലി ധ്വജം ധരിച്ച, നാനാ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദേവീ!

Verse 4#

aṭṭa-śūla-praharaṇe khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi |

अट्टशूलप्रहरणे खड्गखेटकधारिणि। गोपेन्द्रस्यानुजे ज्येष्ठे नन्दगोपकुलोद्भवे॥

aṭṭa-śūla-praharaṇe khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi | gopendrasyānuje jyeṣṭhe nanda-gopa-kulodbhave ||

Meaningഓ വികരാള ശൂലം (ത്രിശൂലം) ധരിച്ച, ഓ ഖഡ്ഗവും പരിചയും ധരിച്ചവളേ! ഓ ഗോപേന്ദ്രന്റെ (കൃഷ്ണന്റെ) സഹോദരീ, ഓ ജ്യേഷ്ഠേ, ഓ നന്ദഗോപന്റെ കുലത്തിൽ ജനിച്ചവളേ!

Verse 5#

mahiṣāsṛk-priye nityaṃ kauśiki pīta-vāsini |

महिषासृक्प्रिये नित्यं कौशिकि पीतवासिनि। अट्टहासे कोकमुखे नमस्तेऽस्तु रणप्रिये॥

mahiṣāsṛk-priye nityaṃ kauśiki pīta-vāsini | aṭṭa-hāse koka-mukhe namas-te'stu raṇa-priye ||

Meaningഓ മഹിഷാസുരന്റെ രക്തത്താൽ സദാ പ്രസന്നയായ, ഓ പീതാംബരധാരിണീ കൗശികീ! ഓ അട്ടഹാസം ചെയ്യുന്ന, ഓ (വികരാള) ചെന്നായയുടെ മുഖമുള്ള കോകമുഖീ! ഓ രണപ്രിയേ, നിനക്കു നമസ്കാരമാകട്ടെ!

Word-by-Word Breakdown

नमस्ते सिद्धसेनानि
namaste siddha-senāni
നിനക്കു നമസ്കാരം, സിദ്ധരുടെ (പൂർണ പുരുഷരുടെ) സേനയ്ക്ക് സേനാപതിയേ
आर्ये मन्दरवासिनि
ārye mandara-vāsini
ഓ ആര്യേ, മന്ദര പർവതത്തിൽ വസിക്കുന്നവളേ
कुमारि
kumāri
ഓ ചിരകുമാരിയേ (കുമാരീ)
कालि कापालि
kāli kāpāli
ഓ കാളീ, ഓ കപാലം ധരിക്കുന്നവളേ (കാപാലീ)
कपिले कृष्णपिङ्गले
kapile kṛṣṇa-piṅgale
ഓ കപിലവർണമേ, ഓ കൃഷ്ണ, പിംഗള (ശ്യാമ-രക്തവർണ) രൂപമേ
भद्रकालि नमस्तुभ्यं
bhadrakāli namas-tubhyaṃ
ഓ മംഗളമയി ഭദ്രകാളീ, നിനക്കു നമസ്കാരം
महाकालि नमोऽस्तु ते
mahākāli namo'stu te
ഓ മഹാകാളീ, നിനക്കു എന്റെ നമസ്കാരമാകട്ടെ
चण्डि चण्डे
caṇḍi caṇḍe
ഓ ഉഗ്ര ചണ്ഡീ, ഓ ക്രോധമയിയേ (ചണ്ഡാ)
तारिणि वरवर्णिनि
tāriṇi vara-varṇini
ഓ താരിണീ (ജീവികളെ കടത്തുന്നവളേ), ഓ പരമ വർണ (സുന്ദര വർണ) ഉള്ളവളേ
कात्यायनि महाभागे
kātyāyani mahā-bhāge
ഓ കാത്യായനീ, ഓ മഹാഭാഗ്യശാലിനിയേ, തേജസ്വിനിയേ
करालि विजये जये
karāli vijaye jaye
ഓ കരാളീ (വികരാളമേ), ഓ വിജയാ, ഓ ജയാ (ജയ-സ്വരൂപമേ)
शिखिपिच्छध्वजधरे
śikhi-piccha-dhvaja-dhare
ഓ മയിൽപ്പീലിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ധ്വജം ധരിക്കുന്നവളേ
नानाभरणभूषिते
nānā-bharaṇa-bhūṣite
ഓ നാനാ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളേ
अट्टशूलप्रहरणे
aṭṭa-śūla-praharaṇe
ഓ മഹാ, വികരാള ശൂലം (ത്രിശൂലം) ധരിക്കുന്നവളേ
खड्गखेटकधारिणि
khaḍga-kheṭaka-dhāriṇi
ഓ ഖഡ്ഗവും പരിചയും ധരിക്കുന്നവളേ
गोपेन्द्रस्य अनुजे ज्येष्ठे
gopendrasyānuje jyeṣṭhe
ഓ ഗോപേന്ദ്രന്റെ (കൃഷ്ണന്റെ) സഹോദരീ, ഓ ജ്യേഷ്ഠേ
नन्दगोपकुलोद्भवे
nanda-gopa-kulodbhave
ഓ നന്ദഗോപന്റെ കുലത്തിൽ ജനിച്ചവളേ
महिषासृक्प्रिये नित्यं
mahiṣāsṛk-priye nityaṃ
ഓ മഹിഷാസുരന്റെ രക്തത്താൽ സദാ പ്രസന്നയായവളേ
कौशिकि पीतवासिनि
kauśiki pīta-vāsini
ഓ കൗശികീ, ഓ പീതാംബരം ധരിക്കുന്നവളേ
अट्टहासे कोकमुखे
aṭṭa-hāse koka-mukhe
ഓ അട്ടഹാസം ചെയ്യുന്ന, ഓ (വികരാള) ചെന്നായയുടെ മുഖമുള്ള (കോകമുഖീ)
नमस्ते अस्तु रणप्रिये
namas-te'stu raṇa-priye
നിനക്കു നമസ്കാരമാകട്ടെ, ഓ രണപ്രിയേ (യുദ്ധത്തെ പ്രിയമായി കരുതുന്നവളേ)

Origin & History

Source: Mahabharata, Bhishma Parva, Chapter 23 (Bhagavad-Gita Parva, the chapter preceding the Gita)

Author: Veda Vyasa (the hymn spoken by Arjuna at Krishna's bidding)

Period: Itihasa (Epic) period

കുരുക്ഷേത്ര മൈതാനത്ത്, പാണ്ഡവരുടെയും കൗരവരുടെയും വിശാല സേനകൾ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിന്നപ്പോൾ, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് — 'നിന്റെ ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിനായി ദേവി ദുർഗയെ ആവാഹനം ചെയ്യൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. അർജുനൻ ഉടനെ രഥത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങി, കൈകൂപ്പി, ദേവിയെ അവളുടെ അനേകം നാമങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കുന്നു — സിദ്ധസേനാനീ, കാളീ, ഭദ്രകാളീ, മഹാകാളീ, ചണ്ഡീ, കാത്യായനീ, വിജയാ, കൗശികീ, മഹിഷാസുരമർദിനീ. അവന്റെ ഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടയായി ദേവി ആകാശത്ത് അവന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട്, ഉറപ്പായ വിജയ വരം നൽകി അന്തർധാനം ചെയ്യുന്നു. വിജയം ഉറപ്പുകിട്ടി അർജുനൻ വില്ലെടുക്കുന്നു — അപ്പോൾത്തന്നെ അമര ഭഗവദ്ഗീത ഉപദേശം ആരംഭിക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

അർജുനകൃത ദുർഗാ സ്തോത്രം എന്താണ്?
ഇത് അർജുനൻ കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ നിർദേശപ്രകാരം, ദേവി ദുർഗയ്ക്ക് അർപ്പിച്ച പ്രാർഥനയാണ്. ഇത് മഹാഭാരതത്തിലെ ഭീഷ്മപർവത്തിൽ (അധ്യായം 23), ഭഗവദ്ഗീതയ്ക്ക് തൊട്ടുമുമ്പ് വരുന്ന ഭാഗത്ത് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു, 'ദുർഗാ സ്തവ' എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു.
യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് കൃഷ്ണൻ അർജുനനെക്കൊണ്ട് ദുർഗയെ എന്തിന് സ്തുതിപ്പിച്ചു?
രണ്ടു സേനകളും തയ്യാറായി നിന്നപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് ശത്രുക്കൾക്കുമേൽ വിജയത്തിനായി ദേവി ദുർഗയെ ആവാഹനം ചെയ്യാൻ പറഞ്ഞു. അർജുനൻ രഥത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങി ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്നു; അവന്റെ ഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടയായി ദേവി ആകാശത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അവന് വിജയം ഉറപ്പുനൽകുന്നു, പിന്നെ ഭഗവദ്ഗീത പറയപ്പെടുന്നു.
ഈ സ്തോത്ര പാരായണത്തിന്റെ ഫലം എന്ത്?
പുലർച്ചെ എഴുന്നേറ്റ് ദേവിയുടെ ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ ഭയത്തിൽനിന്നും മുക്തനായി വിജയം, സമൃദ്ധി, രക്ഷ നേടുന്നു എന്ന് മഹാഭാരതംതന്നെ പറയുന്നു. പാരമ്പര്യപ്രകാരം യുദ്ധം, യാത്ര, പരീക്ഷ, ഏതെങ്കിലും മഹത്കാര്യത്തിന് മുമ്പ് വിജയം, തടസ്സങ്ങൾക്കുമേൽ വിജയത്തിന് ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
ഈ സ്തോത്രത്തിൽ ദുർഗയെ കൃഷ്ണന്റെ സഹോദരി എന്ന് എന്തുകൊണ്ട് വിളിക്കുന്നു?
ഈ സ്തോത്രം ദേവിയെ യോഗനിദ്രയോട് ഏകാത്മയായി കരുതുന്നു, അവൾ ഗോപ നന്ദന്റെ വീട്ടിൽ ശിശു കൃഷ്ണന് പകരം നൽകപ്പെട്ട കന്യകയായി ജനിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ കൃഷ്ണന്റെ (ഗോപേന്ദ്രന്റെ) സഹോദരിയായും, 'നന്ദഗോപന്റെ കുലത്തിൽ ജനിച്ചവൾ' (നന്ദഗോപകുലോദ്ഭവാ) ആയും സ്തുതിക്കുന്നത്.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →