ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീത ൧൧.൧൫ — പശ്യാമി ദേവാംസ്തവ ദേവ ദേഹേ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१५ — पश्यामि देवांस्तव देव देहे
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अर्जुनः उवाच
arjunaḥ uvācha
അര്ജുനന് പറഞ്ഞു
पश्यामि
paśhyāmi
ഞാന് കാണുന്നു
देवान्
devān
ദേവന്മാരെ; ദിവ്യ ജീവികളെ
तव देव देहे
tava deva dehe
അങ്ങയുടെ ശരീരത്തില്, ഓ ദേവാ
सर्वान्
sarvān
സമസ്ത
तथा
tathā
അതുപോലെ
भूतविशेषसङ्घान्
bhūta-viśheṣha-saṅghān
നാനാവിധ ജീവജാലങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ
ब्रह्माणम्
brahmāṇam
ബ്രഹ്മാവിനെ (സ്രഷ്ടാവിനെ)
ईशम्
īśham
ഈശനെ (ശിവനെ)
कमलासनस्थम्
kamala-āsana-stham
താമരയാസനത്തില് ഇരിക്കുന്ന
ऋषीन्
ṛiṣhīn
ഋഷിമാരെ
च सर्वान्
cha sarvān
ഒപ്പം സമസ്ത
उरगान्
uragān
സര്പ്പങ്ങളെ
च दिव्यान्
cha divyān
ഒപ്പം ദിവ്യന്മാരെ
Complete Translation
അര്ജുനന് പറഞ്ഞു: ഓ ദേവാ! അങ്ങയുടെ ശരീരത്തില് സമസ്ത ദേവന്മാരെയും നാനാവിധ ജീവജാലങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളെയും ഞാന് കാണുന്നു; താമരയാസനത്തില് ഇരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിനെയും ശിവനെയും സമസ്ത ഋഷിമാരെയും ദിവ്യ സര്പ്പങ്ങളെയും ഞാന് കാണുന്നു.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 15
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
പതിനൊന്നാം അധ്യായമായ വിശ്വരൂപ ദര്ശന യോഗത്തില്, ശ്രീകൃഷ്ണന് ദിവ്യദൃഷ്ടി പ്രദാനം ചെയ്തപ്പോള് അര്ജുനന് വിശ്വരൂപത്തെ കാണാനും വര്ണിക്കാനും ആരംഭിക്കുന്നു. ഈ ശ്ലോകം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വര്ണനയുടെ തുടക്കമാണ്, അതില് അദ്ദേഹം ഭഗവാന്റെ ശരീരത്തില് സമസ്ത ദേവന്മാരെയും ജീവികളെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും ശിവനെയും ഋഷിമാരെയും ദിവ്യ സര്പ്പങ്ങളെയും വിദ്യമാനമായി കാണുന്നു.
Frequently Asked Questions
ഭഗവദ്ഗീത ൧൧.൧൫-ല് അര്ജുനന് എന്തു കാണുന്നു?▼
ദിവ്യദൃഷ്ടി ലഭിച്ചപ്പോള് അര്ജുനന് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ശരീരത്തില് സമസ്ത ദേവന്മാരെയും എല്ലാത്തരം ജീവജാല കൂട്ടങ്ങളെയും താമരയില് ഇരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവിനെയും ശിവനെയും സമസ്ത ഋഷിമാരെയും ദിവ്യ സര്പ്പങ്ങളെയും കാണുന്നു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വരൂപ വര്ണനയുടെ തുടക്കമാണ്.
വിശ്വരൂപം എന്നാല് എന്ത്?▼
വിശ്വരൂപം ഭഗവാന്റെ ആ വിരാട്, സര്വവ്യാപക രൂപമാണ്, അതില് മുഴുവന് പ്രപഞ്ചവും അതിലെ ജീവികളും ദേവന്മാരും ഉള്ക്കൊള്ളുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണന് പതിനൊന്നാം അധ്യായത്തില് അര്ജുനന് ഇത് കാണിച്ച് തന്റെ അനന്തവും പരമവുമായ സ്വരൂപം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ രൂപത്തില് ബ്രഹ്മാവും ശിവനും എന്തുകൊണ്ട് കാണപ്പെടുന്നു?▼
ഭഗവാന്റെ ശരീരത്തില് ബ്രഹ്മാവിനെയും ശിവനെയും കാണുന്നത് മഹാദേവന്മാര് പോലും ഒരേ പരമപുരുഷനില് ഉദിച്ച് അവനെ ആശ്രയിക്കുന്നുവെന്ന് കാണിക്കുന്നു. ഈ ദര്ശനം ശ്രീകൃഷ്ണനെ സമസ്ത ദേവന്മാരുടെയും സൃഷ്ടിയുടെയും ഉറവിടമായും ആധാരമായും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
ഈ ശ്ലോകം ഭക്തിയെ എങ്ങനെ ആഴത്തിലാക്കുന്നു?▼
സമസ്ത ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ജീവികളും ഭഗവാനില് തന്നെ വസിക്കുന്നുവെന്ന് ധ്യാനിക്കുന്നതിലൂടെ സാധകന് പരമാത്മാവിനെ അനന്തമായും സര്വവ്യാപിയായും കാണാന് ആരംഭിക്കുന്നു. ഇതോടെ ഭക്തി ഭഗവാന്റെ പരിമിതമായ രൂപത്തെ കടന്ന്, മുഴുവന് പ്രപഞ്ചത്തെയും വഹിക്കുന്ന പരമതത്ത്വത്തോടുള്ള ശ്രദ്ധയായി മാറുന്നു.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →