ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੨੪ — ਨਭਃਸ੍ਪ੍ਰਿਸ਼ਂ ਦੀਪ੍ਤਮ੍
ഭഗവദ്ഗീത 11.24 — നഭഃസ്പൃശം ദീപ്തമ് in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਆਪਣੇ ਅਭਿਭੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਸਮਯਕਾਰੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਰਜੁਨ ਭੈਅ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਦਰੋਂ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਧੀਰਜ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਸੀਮ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਭੈਅ ਅਤੇ ਕੰਬਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਵੇ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 24 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਅਭਿਭੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਉਦਾੱਤ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਹੋਏ, ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ, ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਧੀਰਜ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਭਗਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਬਲੀ ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਮਹਿਮਾ ਅੱਗੇ ਕੰਬ ਉੱਠੇ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵਿਸਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਭਗਤ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ — ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨਿਮਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਲਾਸਾ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਨਭਃਸ੍ਪ੍ਰਿਸ਼ਂ ਦੀਪ੍ਤਮਨੇਕਵਰ੍ਣਂ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨਨਂ ਦੀਪ੍ਤਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਮ੍। ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਿਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਰਿਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਾਮਿ ਸ਼ਮਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਣੋ॥
nabhaḥ-spṛiśhaṁ dīptam aneka-varṇaṁ vyāttānanaṁ dīpta-viśhāla-netram dṛiṣhṭvā hi tvāṁ pravyathitāntar-ātmā dhṛitiṁ na vindāmi śhamaṁ cha viṣhṇo
ਅਰਥ:ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਭੈਅ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ! ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਧੀਰਜ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ഭഗവദ്ഗീത 11.24 — നഭഃസ്പൃശം ദീപ്തമ് ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਨੰਤ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵਿਸਮਯ ਅਤੇ ਕੰਬਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਵਯ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਮਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਭਗਵਾਨ ਅੱਗੇ ਭੈਅ ਦਾ ਨਿਸ਼ਕਪਟ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਭਿਭੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਕੋਮਲ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਉਦਾੱਤ ਪੱਖ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਜੀਵ ਸ਼ਲੋਕ
ഭഗവദ്ഗീത 11.24 — നഭഃസ്പൃശം ദീപ്തമ് ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਵਿਸਮਯਕਾਰੀ ਪੱਖ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰੋ। ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਰਜੁਨ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨਿਮਰ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭੈਅ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕਪਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਸੀਮ ਮਹਿਮਾ ਜਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ਰਧਾਮਈ ਵਿਸਮਯ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਓ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਉਸ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਜੋ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ഭഗവദ്ഗീത 11.24 — നഭഃസ്പൃശം ദീപ്തമ് ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ