શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૬.૧૭ — યુક્તાહારવિહારસ્ય
ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീത ൬.൧൭ — യുക്താഹാരവിഹാരസ്യ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ધ્યાન-યોગ વાળા અધ્યાયના આ વ્યાવહારિક શ્લોકમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સંતુલિત જીવનનું શાશ્વત સૂત્ર આપે છે. યોગ દુઃખોનો નાશક ત્યારે જ બને છે જ્યારે મનુષ્ય આહાર અને વિહારમાં સંયમી હોય, કર્મોમાં સંતુલિત હોય, તથા શયન અને જાગરણમાં નિયમિત હોય. ન અતિ ભોગ અને ન અતિ ત્યાગ શાંતિ આપે છે — સંયમનો મધ્યમ માર્ગ જ આપે છે. આ શ્લોક સ્વાસ્થ્ય, માનસિક સ્થિરતા અને સફળ ધ્યાનનો આધાર છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 17 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
છઠ્ઠા અધ્યાય, ધ્યાન યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ વર્ણવે છે કે યોગીએ કેવી રીતે બેસવું, મનને વશ કરવું અને સાધના કરવી જોઈએ. તેઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે યોગ ન તેના માટે છે જે અધિક ખાય કે સૂએ, ન તેના માટે જે બહુ ઓછું ખાય કે સૂએ. આ શ્લોક સંતુલિત આદર્શ આપે છે: બધી બાબતોમાં સંયમ દ્વારા યોગ સ્વયં દુઃખનો નિવારક બની જાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
જે યોગીઓએ આ માપેલા જીવનને અપનાવ્યું — આહાર, વિશ્રામ અને કર્મમાં સામંજસ્ય સાથે — તેઓ શાંત, તેજોમય સ્વાસ્થ્ય અને એટલા સ્થિર મનને પ્રાપ્ત થયા, કે ઊંડું ધ્યાન સ્વાભાવિક રીતે વહ્યું, અને જે દુઃખ ચંચળ તથા ચરમપંથી લોકોને સતાવે છે, તેમનાથી તેઓ મુક્ત થયા.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
યુક્તાહારવિહારસ્ય યુક્તચેષ્ટસ્ય કર્મસુ। યુક્તસ્વપ્નાવબોધસ્ય યોગો ભવતિ દુઃખહા॥
yuktāhāra-vihārasya yukta-cheṣhṭasya karmasu yukta-svapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkha-hā
અર્થ:જે આહાર અને વિહારમાં સંયમી છે, કર્મોમાં યથાયોગ્ય ચેષ્ટા કરનાર છે, તથા સૂવા અને જાગવામાં પરિમિત છે — તેના માટે યોગ દુઃખોનો નાશ કરનાર બની જાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീത ൬.൧൭ — യുക്താഹാരവിഹാരസ്യ પાઠના લાભ
આંતરિક શાંતિને ટેકો આપતી એક સંતુલિત, અનુશાસિત જીવનશૈલી સ્થાપે છે
દેહ, મન અને આદતોમાં સામંજસ્ય લાવીને ધ્યાનને અસરકારક બનાવે છે
આહાર, વિશ્રામ અને કર્મમાં સંયમ દ્વારા શારીરિક સ્વાસ્થ્યને પ્રોત્સાહન આપે છે
છેડાઓ અને અસંતુલનથી ઉત્પન્ન દુઃખથી સાધકને મુક્ત કરે છે
મનને સ્થિર કરે છે અને ઊંડી એકાગ્રતા માટે તૈયાર કરે છે
'મધ્યમ માર્ગ' શીખવે છે — ભોગ અને કઠોર તપસ્યા બંનેથી બચવું
ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീത ൬.൧൭ — യുക്താഹാരവിഹാരസ്യ જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ કરતા તમારી દૈનિક આદતો — ખાવા, કામ કરવા, વિશ્રામ અને સૂવા — માં સંયમ લાવવાનો સંકલ્પ કરો. તે ખાસ કરીને તેમના માટે સહાયક છે જે ધ્યાન કે સ્વાસ્થ્યની દિનચર્યા આરંભ કરી રહ્યા છે. તે તમને સ્મરણ કરાવે કે ચિરસ્થાયી શાંતિ અને સફળ યોગ છેડાઓથી નહીં, પણ એક માપેલા, સામંજસ્યપૂર્ણ જીવનથી આવે છે. દર વખતે પાઠ કરતી વખતે સંયમના એક ક્ષેત્ર પર ચિંતન કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീത ൬.൧൭ — യുക്താഹാരവിഹാരസ്യ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ