ഭഗവദ്ഗീത ൬.൩൪ — ചഞ്ചലം ഹി മനഃ കൃഷ്ണ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ६.३४ — चञ्चलं हि मनः कृष्ण
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
चञ्चलम्
chañchalam
ചഞ്ചലമായ
हि
hi
തീർച്ചയായും
मनः
manaḥ
മനസ്സ്
कृष्ण
kṛiṣhṇa
ഓ കൃഷ്ണാ
प्रमाथि
pramāthi
ക്ഷോഭിപ്പിക്കുന്ന, കലക്കുന്ന
बलवत्
bala-vat
ബലവത്തായ
दृढम्
dṛiḍham
പിടിവാശിയുള്ള, വഴങ്ങാത്ത
तस्य
tasya
അതിന്റെ
अहम्
aham
ഞാൻ
निग्रहम्
nigraham
നിഗ്രഹം, വശപ്പെടുത്തൽ
मन्ये
manye
കരുതുന്നു, വിചാരിക്കുന്നു
वायोः
vāyoḥ
കാറ്റിന്റെ
इव
iva
പോലെ
सुदुष्करम्
su-duṣhkaram
അത്യന്തം പ്രയാസകരമായ
Complete Translation
ഓ കൃഷ്ണാ! ഈ മനസ്സ് തീർച്ചയായും ചഞ്ചലവും, ക്ഷോഭിപ്പിക്കുന്നതും, ബലവത്തും, പിടിവാശിയുള്ളതുമാണ്; ഇതിന്റെ നിഗ്രഹം കാറ്റിനെപ്പോലെ അത്യന്തം പ്രയാസകരമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 34
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ആറാം അധ്യായമായ ധ്യാനയോഗത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ ധ്യാനത്തിന്റെയും സമത്വത്തിന്റെയും സാധന വർണിക്കുന്നു. അർജുനൻ വ്യക്തമായി മറുപടി പറയുന്നു — അത്തരം ചഞ്ചല മനസ്സിനെ വശപ്പെടുത്തുന്നത് കാറ്റിനെ തടയുന്നതുപോലെ പ്രയാസമായി തോന്നുന്നുവെന്ന്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സത്യസന്ധമായ സംശയം, അഭ്യാസത്താലും വൈരാഗ്യത്താലും മനസ്സിനെ വശപ്പെടുത്താമെന്ന ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ഉറപ്പിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
ഭഗവദ്ഗീത ൬.൩൪ ൽ അർജുനൻ മനസ്സിനെ കാറ്റുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നതെന്തുകൊണ്ട്?▼
മനസ്സ് കാറ്റിനെപ്പോലെ വശപ്പെടുത്താൻ പ്രയാസമാണെന്ന് അർജുനൻ പറയുന്നു, കാരണം രണ്ടും ചഞ്ചലവും, ബലവത്തും, പിടിക്കാനോ തടയാനോ അസാധ്യമെന്ന് തോന്നുന്നതുമാണ്. മനസ്സ് ധ്യാനത്തിൽ എങ്ങനെ നിരന്തരം ചലിച്ച് നിശ്ചലമായിരിക്കുന്നതിനെ എതിർക്കുന്നുവെന്ന് ഈ താരതമ്യം സജീവമായി കാണിക്കുന്നു.
ഈ പരാതിക്ക് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മറുപടി എന്താണ്?▼
അടുത്ത ശ്ലോകത്തിൽ തന്നെ (൬.൩൫) ശ്രീകൃഷ്ണൻ മനസ്സ് ചഞ്ചലവും വശപ്പെടുത്താൻ പ്രയാസവുമാണെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു, പക്ഷേ അഭ്യാസം (നിരന്തര സാധന) വൈരാഗ്യം (വിരക്തി) എന്നിവയിലൂടെ അതിനെ തീർച്ചയായും വശപ്പെടുത്താമെന്ന് അർജുനന് ഉറപ്പുനൽകുന്നു. അതിനാൽ ൬.൩൪ ചോദ്യവും ൬.൩൫ പ്രായോഗിക പരിഹാരവുമാണ്.
ഇവിടെ പേരിട്ട മനസ്സിന്റെ നാല് ഗുണങ്ങൾ എന്തൊക്കെ?▼
അർജുനൻ മനസ്സിനെ ചഞ്ചല (അസ്ഥിര), പ്രമാഥി (ക്ഷോഭിപ്പിക്കുന്ന, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും ശരീരത്തെയും കലക്കുന്ന), ബലവത് (ബലവത്തായ), ദൃഢ (പിടിവാശിയുള്ള അല്ലെങ്കിൽ വഴങ്ങാത്ത) എന്ന് വർണിക്കുന്നു. ഇവ ചേർന്ന് മനസ്സിനെ വശപ്പെടുത്തുന്നത് എന്തുകൊണ്ട് ഇത്ര വെല്ലുവിളിയാണെന്ന് വിശദമാക്കുന്നു.
ഈ ശ്ലോകം ഇന്നത്തെ സാധകർക്ക് എങ്ങനെ ഉപകരിക്കുന്നു?▼
അലയുന്ന മനസ്സ് സ്വാഭാവികമാണ്, സത്യസന്ധരായ സാധകർക്കും കൂടി എന്ന് ഇത് സാധകർക്ക് ഉറപ്പുനൽകുന്നു. പ്രയാസത്തെ സത്യസന്ധമായി സമ്മതിച്ച്, പിന്നെ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഉപദേശിച്ചതുപോലെ നിരന്തര സാധനയും വൈരാഗ്യവും പ്രയോഗിച്ച്, ആർക്കും ക്രമേണ ചഞ്ചല മനസ്സിന്മേൽ ആധിപത്യം നേടാം.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →