ഭവാനീഭുജംഗം Meaning — Line by Line
भवानीभुजङ्गम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ഭവാനീഭുജംഗം with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. ṣaḍādhārapaṅkeruhāntarvirājat
- Verse 2. jvalatkoṭibālārkabhāsāruṇāṅgīṃ
- Verse 3. kvaṇatkiṅkiṇīnūpurodbhāsiratna-
- Verse 4. suśoṇāmbarābaddhanīvīvirājan-
- Verse 5. lasadvṛttagambhīranābhīsarojaṃ
- Verse 6. kucau kuṅkumāgāragarbhapravālau
- Verse 7. lalāṭaśriyaṃ vallabhaikānubhāvāṃ
- Verse 8. bhaje vaktramabjaprabhājālalolaṃ
- Verse 9. suphullāravindāyatākṣīṃ suvakṣo-
- Verse 10. sunāsāpuṭaṃ sundarabhrūlalāṭaṃ
- Verse 11. parāśaktirājñīsamākrāntaviśvāṃ
- Verse 12. śrutīnāṃ muhurbhūṣaṇaṃ tarkagamyaṃ
- Verse 13. mahāyogapīṭhe paribhrājamāne
- Verse 14. idaṃ yastu nityaṃ samādhāya cittaṃ
- Verse 15. kavitvaṃ ca vāgmitvamedhādikaṃ ca
- Verse 16. bhavāni tvadīyāṅghrisevānuraktān
- Verse 17. bhavāni tvadīyaṃ padāmbhojapotaṃ
ṣaḍādhārapaṅkeruhāntarvirājat
षडाधारपङ्केरुहान्तर्विराजत् सुषुम्नान्तरालेऽतितेजोल्लसन्तीम् । सुधामण्डलं द्रावयन्तीं पिबन्तीं सुधामूर्तिमीडे चिदानन्दरूपाम् ॥ १॥
ṣaḍādhārapaṅkeruhāntarvirājat suṣumnāntarāle'titejollasantīm | sudhāmaṇḍalaṃ drāvayantīṃ pibantīṃ sudhāmūrtimīḍe cidānandarūpām || 1||
Meaning1. ഞാൻ ആ നെക്ടാർ-സ്വരൂപിണിയെ, ചിദാനന്ദ-രൂപിണിയെ സ്തുതിക്കുന്നു — അവൾ ഷട്ചക്രങ്ങളുടെ കമലങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, സുഷുമ്ന നാഡിയിൽ അമിത തേജസ്സോടെ ജ്വലിക്കുന്നു, അമൃത മണ്ഡലത്തെ ഉരുക്കി പാനം ചെയ്യുന്നു.
jvalatkoṭibālārkabhāsāruṇāṅgīṃ
ज्वलत्कोटिबालार्कभासारुणाङ्गीं सुलावण्यशृङ्गारशोभाभिरामाम् । महापद्मकिञ्जल्कमध्ये विराजत्- त्रिकोणे निषण्णां भजे श्रीभवानीम् ॥ २॥
jvalatkoṭibālārkabhāsāruṇāṅgīṃ sulāvaṇyaśṛṅgāraśobhābhirāmām | mahāpadmakiñjalkamadhye virājat- trikoṇe niṣaṇṇāṃ bhaje śrībhavānīm || 2||
Meaning2. ഞാൻ ശ്രീഭവാനിയെ ഉപാസിക്കുന്നു, അവളുടെ അംഗങ്ങൾ കോടി ഉദയ ബാലസൂര്യന്മാരുടെ കാന്തി പോലെ അരുണവർണമാണ്, പരിപൂർണ ലാവണ്യം, ശൃംഗാര ശോഭയാൽ അഭിരാമയാണ്, മഹാപദ്മത്തിന്റെ കിഞ്ജൽകങ്ങളുടെ മധ്യത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ത്രികോണത്തിൽ ആസീനയാണ്.
kvaṇatkiṅkiṇīnūpurodbhāsiratna-
क्वणत्किङ्किणीनूपुरोद्भासिरत्न- प्रभालीढलाक्षार्द्रपादाब्जयुग्माम् । अजेशाच्युताद्यैः सुरैः सेव्यमानां महात्रिपुरां श्रीशिवां भावयामि ॥ ३॥
kvaṇatkiṅkiṇīnūpurodbhāsiratna- prabhālīḍhalākṣārdrapādābjayugmām | ajeśācyutādyaiḥ suraiḥ sevyamānāṃ mahātripurāṃ śrīśivāṃ bhāvayāmi || 3||
Meaning3. ഞാൻ മഹാത്രിപുരയെ, മംഗളകരമായ ശ്രീശിവ-ശക്തിയെ ധ്യാനിക്കുന്നു, അവളുടെ പാദകമലങ്ങൾ — ചെമ്പഞ്ഞിയാൽ നനഞ്ഞ്, കിലുങ്ങുന്ന കിങ്ങിണി ചിലങ്കകളുടെ രത്നപ്രഭയാൽ ദീപ്തമായി — ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നു.
suśoṇāmbarābaddhanīvīvirājan-
सुशोणाम्बराबद्धनीवीविराजन्- महारत्नकाञ्चीकलापं नितम्बम् । स्फुरद्दक्षिणावर्तनाभिं च तस्या भजे वल्लरीवद्विशालं त्रिवल्लीम् ॥ ४॥
suśoṇāmbarābaddhanīvīvirājan- mahāratnakāñcīkalāpaṃ nitambam | sphuraddakṣiṇāvartanābhiṃ ca tasyā bhaje vallarīvadviśālaṃ trivallīm || 4||
Meaning4. ഞാൻ അവളുടെ നിതംബത്തെ ഉപാസിക്കുന്നു, ഇത് ചുവന്ന പട്ടിന്റെ കെട്ട്, മഹാരത്ന അരഞ്ഞാണത്താൽ ശോഭിക്കുന്നു, അവളുടെ നാഭി വലത്തേക്ക് ചുരുണ്ടിരിക്കുന്നു, അവളുടെ ത്രിവലി പൂത്ത വള്ളി പോലെ വിശാലവും മനോഹരവുമാണ്.
lasadvṛttagambhīranābhīsarojaṃ
लसद्वृत्तगम्भीरनाभीसरोजं निजाङ्गोद्भवस्थूलरोमावलीभिः । भ्रमद्भ्रमराडम्बरं सुन्दराख्यं भजे तत्तटित्कोटिकान्तं भवान्याः ॥ ५॥
lasadvṛttagambhīranābhīsarojaṃ nijāṅgodbhavasthūlaromāvalībhiḥ | bhramadbhramarāḍambaraṃ sundarākhyaṃ bhaje tattaṭitkoṭikāntaṃ bhavānyāḥ || 5||
Meaning5. ഞാൻ ഭവാനിയുടെ ആ നാഭി-കമലത്തെ ഉപാസിക്കുന്നു — ഉരുണ്ട്, ആഴമുള്ള, സുന്ദരമായ — ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന രോമാവലി വണ്ടിൻ കൂട്ടം പോലെ ചുറ്റപ്പെട്ട് — കോടി മിന്നലുകളുടെ കാന്തി പോലെ സുന്ദരമാണ്.
kucau kuṅkumāgāragarbhapravālau
कुचौ कुङ्कुमागारगर्भप्रवालौ पराभीतिमुद्राकरस्योपकण्ठौ । रमामन्दिरौ चामरारातिकुम्भौ भजे चन्दनालिप्तकौ भव्यरूपौ ॥ ६॥
kucau kuṅkumāgāragarbhapravālau parābhītimudrākarasyopakaṇṭhau | ramāmandirau cāmarārātikumbhau bhaje candanāliptakau bhavyarūpau || 6||
Meaning6. ഞാൻ അവളുടെ രണ്ട് കുചങ്ങളെ ഉപാസിക്കുന്നു, ഇവ കുങ്കുമ നിധി പോലെ പവിഴച്ചുവപ്പാണ്, അഭയ-വരദ മുദ്രകളുള്ള കയ്യിന്റെ സമീപമാണ്, രമാ (ലക്ഷ്മി) മന്ദിരങ്ങൾ, ഗജകുംഭങ്ങൾ പോലെ, ചന്ദനം പൂശി, ഭവ്യരൂപമാണ്.
lalāṭaśriyaṃ vallabhaikānubhāvāṃ
ललाटश्रियं वल्लभैकानुभावां भुजामूलविन्यस्तचूताग्रकोटिम् । कलङ्काधिवासं हसच्चन्द्रबिम्बं श्रिये नौमि कस्तूरिकातिप्रसन्नम् ॥ ७॥
lalāṭaśriyaṃ vallabhaikānubhāvāṃ bhujāmūlavinyastacūtāgrakoṭim | kalaṅkādhivāsaṃ hasaccandrabimbaṃ śriye naumi kastūrikātiprasannam || 7||
Meaning7. ശ്രീക്ക് (സമൃദ്ധിക്ക്) വേണ്ടി ഞാൻ അവളുടെ ലലാട ശോഭയെ നമിക്കുന്നു — വല്ലഭന് (ശിവന്) അനുപമമാണ്, ഭുജമൂലത്തിൽ വെച്ച മാന്തളിരിന്റെ അഗ്രത്തോടെ, കളങ്കം (ചന്ദ്രക്കല) വസിക്കുന്ന ചിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രബിംബം പോലെ, കസ്തൂരിയാൽ അതി പ്രസന്നമാണ്.
bhaje vaktramabjaprabhājālalolaṃ
भजे वक्त्रमब्जप्रभाजाललोलं लसद्वारिजाक्षीयुगं विभ्रमाक्षम् । ललाटान्तरालम्बिमाणिक्यभूषं वहन्तीं चलत्कुण्डलोद्योतगण्डम् ॥ ८॥
bhaje vaktramabjaprabhājālalolaṃ lasadvārijākṣīyugaṃ vibhramākṣam | lalāṭāntarālambimāṇikyabhūṣaṃ vahantīṃ calatkuṇḍalodyotagaṇḍam || 8||
Meaning8. ഞാൻ അവളുടെ മുഖത്തെ ഉപാസിക്കുന്നു, ഇത് കമല-കാന്തി വലയാൽ ചഞ്ചലമാണ്, ദീപ്ത കമലനയനങ്ങൾ, വിഭ്രമയുത നേത്രങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു, ലലാടത്തിൽ തൂങ്ങുന്ന മാണിക്യത്താൽ ഭൂഷിതമായി, ചലിക്കുന്ന കുണ്ഡലങ്ങളുടെ കാന്തിയാൽ അവളുടെ കവിളുകൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
suphullāravindāyatākṣīṃ suvakṣo-
सुफुल्लारविन्दायताक्षीं सुवक्षो- रुहां चारुहासां सुकर्णावतंसाम् । सुमध्यां सुवृत्तस्तनीं सुस्मितास्यां भजे श्रीमहेशीं भवानीं भवानीम् ॥ ९॥
suphullāravindāyatākṣīṃ suvakṣo- ruhāṃ cāruhāsāṃ sukarṇāvataṃsām | sumadhyāṃ suvṛttastanīṃ susmitāsyāṃ bhaje śrīmaheśīṃ bhavānīṃ bhavānīm || 9||
Meaning9. ഞാൻ ശ്രീമഹേശിയെ, ഭവാനിയെ, ഭവാനിയെ ഉപാസിക്കുന്നു — വിടർന്ന കമലങ്ങൾ പോലെ ദീർഘ നേത്രങ്ങൾ, സുന്ദര വക്ഷം, മനോഹര ഹാസം, സുന്ദര കർണാഭരണങ്ങൾ, നേർത്ത അര, നന്നായി വൃത്ത സ്തനങ്ങൾ, മധുര പുഞ്ചിരി മുഖത്തോടെ.
sunāsāpuṭaṃ sundarabhrūlalāṭaṃ
सुनासापुटं सुन्दरभ्रूललाटं तरङ्गायताक्षं सुधाधौतगण्डम् । सुबिम्बाधरं कुन्ददन्तप्रभाढ्यं भजे चन्द्रचूडालसत्केशपाशम् ॥ १०॥
sunāsāpuṭaṃ sundarabhrūlalāṭaṃ taraṅgāyatākṣaṃ sudhādhautagaṇḍam | subimbādharaṃ kundadantaprabhāḍhyaṃ bhaje candracūḍālasatkeśapāśam || 10||
Meaning10. ഞാൻ അവളെ ഉപാസിക്കുന്നു — സുന്ദര നാസാപുടം, മനോഹര പുരികങ്ങൾ, ലലാടം, തിരകൾ പോലെ ദീർഘ നേത്രങ്ങൾ, അമൃതത്താൽ കഴുകിയ പോലുള്ള കവിളുകൾ, കോവയ്ക്ക പോലെ അധരം, മുല്ല പോലെ ദന്തകാന്തി, ചന്ദ്രക്കലയാൽ ശോഭിക്കുന്ന കേശപാശത്തോടെ.
parāśaktirājñīsamākrāntaviśvāṃ
पराशक्तिराज्ञीसमाक्रान्तविश्वां परां भोगमोक्षप्रदां शाम्भवीं ताम् । पराकारकामेश्वरीं कामकोटिं भजे चित्स्वरूपां जगन्मातरं श्रीम् ॥ ११॥
parāśaktirājñīsamākrāntaviśvāṃ parāṃ bhogamokṣapradāṃ śāmbhavīṃ tām | parākārakāmeśvarīṃ kāmakoṭiṃ bhaje citsvarūpāṃ jaganmātaraṃ śrīm || 11||
Meaning11. ഞാൻ ശ്രീയെ, ജഗന്മാതാവിനെ, ചിദ്രൂപിണിയെ ഉപാസിക്കുന്നു — പരാശക്തി, സമസ്ത വിശ്വത്തിന്മേൽ അധിഷ്ഠിത രാജ്ഞി, ഭോഗ മോക്ഷങ്ങൾ രണ്ടും പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ശാംഭവി, പരാ കാമേശ്വരി, കാമകോടി.
śrutīnāṃ muhurbhūṣaṇaṃ tarkagamyaṃ
श्रुतीनां मुहुर्भूषणं तर्कगम्यं मनोवाक्पथातीतमत्यन्तदूरम् । निजानन्दबीजं सदा बुद्धिनिष्ठं निराकारमोङ्कारगम्यं भजेऽहम् ॥ १२॥
śrutīnāṃ muhurbhūṣaṇaṃ tarkagamyaṃ manovākpathātītamatyantadūram | nijānandabījaṃ sadā buddhiniṣṭhaṃ nirākāramoṅkāragamyaṃ bhaje'ham || 12||
Meaning12. ഞാൻ അതിനെ ഉപാസിക്കുന്നു, ഇത് വേദങ്ങൾക്ക് സദാ ഭൂഷണം, തർക്കത്താൽ ഗ്രാഹ്യമെങ്കിലും മനോവാക്കുകളുടെ പാതയ്ക്ക് അതീതം, അത്യന്തം ദൂരം, നിജാനന്ദ ബീജം, സദാ ബുദ്ധിയിൽ നിഷ്ഠിതം, നിരാകാരം, ഓംകാരത്താൽ ഗമ്യം.
mahāyogapīṭhe paribhrājamāne
महायोगपीठे परिभ्राजमाने निषण्णं शिवेनापि साम्यं वहन्तीम् । सहस्रारपद्मे सदा भावयामि प्रबुद्धां परां चिच्छरीरां भवानीम् ॥ १३॥
mahāyogapīṭhe paribhrājamāne niṣaṇṇaṃ śivenāpi sāmyaṃ vahantīm | sahasrārapadme sadā bhāvayāmi prabuddhāṃ parāṃ cicchharīrāṃ bhavānīm || 13||
Meaning13. ഞാൻ ദേദീപ്യമാന മഹായോഗപീഠത്തിൽ, സഹസ്രാര-കമലത്തിൽ, സദാ ഭവാനിയെ ധ്യാനിക്കുന്നു — പ്രബുദ്ധ, പരാ, ചിത്-ശരീരിണിയായ അവൾ അവിടെ ശിവനോട് സാമ്യം വഹിച്ച് വിരാജിക്കുന്നു.
idaṃ yastu nityaṃ samādhāya cittaṃ
इदं यस्तु नित्यं समाधाय चित्तं पठेद्भक्तियुक्तो भवानीभुजङ्गम् । स मृत्युं विजित्यापि मेधां श्रियं च समासाद्य देहान्तरे मुक्तिमेति ॥ १४॥
idaṃ yastu nityaṃ samādhāya cittaṃ paṭhedbhaktiyukto bhavānībhujaṅgam | sa mṛtyuṃ vijityāpi medhāṃ śriyaṃ ca samāsādya dehāntare muktimeti || 14||
Meaning14. ഭക്തിയുക്തനായി ചിത്തത്തെ ഏകാഗ്രമാക്കി നിത്യം ഈ ഭവാനീഭുജംഗം ആര് പഠിക്കുന്നുവോ, അവൻ മൃത്യുവിനെയും ജയിച്ച് മേധയും ശ്രീയും നേടി, ദേഹാന്തരത്തിന് ശേഷം മുക്തി നേടുന്നു.
kavitvaṃ ca vāgmitvamedhādikaṃ ca
कवित्वं च वाग्मित्वमेधादिकं च प्रसन्ना भवानी ददात्येव तस्मै । इदं स्तोत्रराजं पठन्ति प्रकामं नरा ये नितान्तं प्रसीदेन्महेशी ॥ १५॥
kavitvaṃ ca vāgmitvamedhādikaṃ ca prasannā bhavānī dadātyeva tasmai | idaṃ stotrarājaṃ paṭhanti prakāmaṃ narā ye nitāntaṃ prasīdenmaheśī || 15||
Meaning15. പ്രസന്ന ഭവാനി അവന് കവിത്വം, വാഗ്മിത്വം, മേധ മുതലായവ തീർച്ചയായും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ സ്തോത്രരാജം ഇഷ്ടാനുസരണം പഠിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ മേൽ മഹേശി നിതാന്തം പ്രസന്നയാകട്ടെ.
bhavāni tvadīyāṅghrisevānuraktān
भवानि त्वदीयाङ्घ्रिसेवानुरक्तान् जनान्पाहि कारुण्यपूर्णैः कटाक्षैः । जगन्मातरस्मादृशां पामराणां गतिस्त्वं विना नैव लोके मदम्ब ॥ १६॥
bhavāni tvadīyāṅghrisevānuraktān janānpāhi kāruṇyapūrṇaiḥ kaṭākṣaiḥ | jaganmātarasmādṛśāṃ pāmarāṇāṃ gatistvaṃ vinā naiva loke madamba || 16||
Meaning16. ഹേ ഭവാനി! നിന്റെ പാദസേവയിൽ അനുരക്തരായ ജനങ്ങളെ കരുണാപൂർണ കടാക്ഷങ്ങളാൽ രക്ഷിക്കുക. ഹേ ജഗന്മാതാവേ! ഞങ്ങളെപ്പോലുള്ള പാമരന്മാർക്ക് ലോകത്തിൽ നീയല്ലാതെ വേറെ ആശ്രയമില്ല, ഹേ എന്റെ അമ്മേ.
bhavāni tvadīyaṃ padāmbhojapotaṃ
भवानि त्वदीयं पदाम्भोजपोतं प्रपन्नाय याच्छम्भवे देहि मातः । भवाम्भोधिमग्नं समुद्धर्तुमीशे भवानि त्वमेका गतिर्मे भवानि ॥ १७॥
bhavāni tvadīyaṃ padāmbhojapotaṃ prapannāya yācchambhave dehi mātaḥ | bhavāmbhodhimagnaṃ samuddhartumīśe bhavāni tvamekā gatirme bhavāni || 17||
Meaning17. ഹേ ഭവാനി! ശരണാഗതനായ എനിക്ക് ശിവന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തിക്കുന്ന നിന്റെ പാദാംഭോജ തോണി പ്രദാനം ചെയ്യുക, ഹേ മാതാവേ. ഭവസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിയവനെ ഉദ്ധരിക്കാൻ നീ സമർഥയാണ്. ഹേ ഭവാനി! നീ മാത്രമാണ് എന്റെ ഏക ആശ്രയം, ഹേ ഭവാനി.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya (Sri Vidya / Shakta tradition)
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE (traditional attribution)
ഭവാനീഭുജംഗം ആദി ശങ്കരാചാര്യരുടെ പ്രസിദ്ധമായ 'ഭുജംഗം' സ്തോത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, സർപ്പിലമായ ഭുജംഗപ്രയാത ഛന്ദസ്സിൽ രചിച്ചതാണ്. സൗന്ദര്യലഹരി പോലെ, ഇത് മൃദുവായ ഭക്തിയെ ശ്രീവിദ്യയുടെയും കുണ്ഡലിനീ യോഗത്തിന്റെയും ഗൂഢ ശാസ്ത്രവുമായി ഇഴചേർക്കുന്നു: കവി ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യത്തെ മൂലാധാര ചക്രത്തിൽ നിന്ന് സുഷുമ്ന വഴി ശിഖരം (സഹസ്രാരം) വരെ പിന്തുടരുന്നു, അവളെ ഒരേസമയം സുന്ദരിയായ മാതാവായും മനോവാക്കുകൾക്ക് അതീതയായ പരാശക്തിയായും സ്തുതിക്കുന്നു. ഇത് ശാക്ത സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയായ ശരണാഗതികളിൽ ഒന്നിൽ അവസാനിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
ഭവാനീഭുജംഗത്തിൽ 'ഭുജംഗം' എന്നാൽ എന്ത്?▼
ഭവാനീഭുജംഗം ആര് രചിച്ചു?▼
ഈ സ്തോത്രത്തിന്റെ ഭാവനയിൽ എന്താണ് വിശേഷം?▼
ഭവാനീഭുജംഗത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ സമാപന വരി എന്ത്?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →