Mantra.Tips

ചന്ദ്രശേഖര അഷ്ടകം Meaning — Line by Line

चन्द्रशेखर अष्टकम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ചന്ദ്രശേഖര അഷ്ടകം with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Pahi Mam
  2. Verse 2. Ratna-sanu-sharasanam Rajatadri-shringa-niketanam
  3. Verse 3. Pancha-padapa-pushpa-gandha-padambuja-dvaya-shobhitam
  4. Verse 4. Matta-varana-mukhya-charma-kritottariya-manoharam
  5. Verse 5. Yaksha-raja-sakham Bhagaksha-haram Bhujanga-vibhushanam
  6. Verse 6. Kundali-krita-kundalishvara-kundalam Vrisha-vahanam
  7. Verse 7. Bheshajam Bhava-roginam-akhilapadam-apaharinam
  8. Verse 8. Bhakta-vatsalam-architam Nidhim-akshayam Haridambaram
Verse 1#

Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Pahi Mam

चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर पाहि माम्। चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर रक्ष माम्॥

Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Pahi Mam Chandrashekhara Chandrashekhara Chandrashekhara Raksha Mam

Meaningഓ ചന്ദ്രശേഖരാ, ചന്ദ്രശേഖരാ, ചന്ദ്രശേഖരാ — എന്നെ രക്ഷിക്കൂ! ഓ ചന്ദ്രശേഖരാ, ചന്ദ്രശേഖരാ, ചന്ദ്രശേഖരാ — എന്നെ കാക്കൂ!

Verse 2#

Ratna-sanu-sharasanam Rajatadri-shringa-niketanam

रत्नसानुशरासनं रजताद्रिशृङ्गनिकेतनं शिञ्जिनीकृतपन्नगेश्वरमच्युताननसायकम्। क्षिप्रदग्धपुरत्रयं त्रिदशालयैरभिवन्दितं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Ratna-sanu-sharasanam Rajatadri-shringa-niketanam Shinjini-krita-pannageshvaram Achyutanana-sayakam Kshipra-dagdha-pura-trayam Tridashalayair-abhivanditam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningരത്നമയ പർവതത്തെ (മേരു) വില്ലാക്കിയവൻ, രജത പർവതത്തിന്റെ (കൈലാസം) ശിഖരത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ, നാഗരാജ വാസുകിയെ ഞാണാക്കിയും വിഷ്ണുവിനെ അമ്പാക്കിയും ചെയ്തവൻ, ത്രിപുരങ്ങളെ വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചവൻ, ദേവന്മാരാൽ വന്ദിതൻ — ആ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 3#

Pancha-padapa-pushpa-gandha-padambuja-dvaya-shobhitam

पञ्चपादपपुष्पगन्धपदाम्बुजद्वयशोभितं भाललोचनजातपावकदग्धमन्मथविग्रहम्। भस्मदिग्धकलेवरं भवनाशनं भवमव्ययं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Pancha-padapa-pushpa-gandha-padambuja-dvaya-shobhitam Bhala-lochana-jata-pavaka-dagdha-manmatha-vigraham Bhasma-digdha-kalevaram Bhava-nashanam Bhavam-avyayam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningരണ്ടു പാദപദ്മങ്ങൾ പുഷ്പ സുഗന്ധത്താൽ ശോഭിച്ച് പൂജിക്കപ്പെടുന്നവൻ, തന്റെ ഫാലനേത്രാഗ്നിയാൽ മന്മഥന്റെ (കാമദേവന്റെ) ശരീരം ദഹിപ്പിച്ചവൻ, ഭസ്മലേപിത ദേഹമുള്ളവൻ, സംസാര ബന്ധനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, സ്വയം അവ്യയൻ — ആ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 4#

Matta-varana-mukhya-charma-kritottariya-manoharam

मत्तवारणमुख्यचर्मकृतोत्तरीयमनोहरं पङ्कजासनपद्मलोचनपूजिताङ्घ्रिसरोरुहम्। देवसिन्धुतरङ्गसीकरसिक्तशुभ्रजटाधरं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Matta-varana-mukhya-charma-kritottariya-manoharam Pankajasana-padma-lochana-pujitanghri-saroruham Deva-sindhu-taranga-sikara-sikta-shubhra-jatadharam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningമദഗജത്തിന്റെ ചർമം ഉത്തരീയമായി ധരിച്ച് മനോഹരൻ, കമലാസന കമലനേത്ര ബ്രഹ്മാവിനാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട പാദപദ്മങ്ങളുള്ളവൻ, ദേവനദി ഗംഗയുടെ തരംഗങ്ങളുടെ ജലകണങ്ങളാൽ നനഞ്ഞ ഉജ്ജ്വല ജടാധാരി — ആ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 5#

Yaksha-raja-sakham Bhagaksha-haram Bhujanga-vibhushanam

यक्षराजसखं भगाक्षहरं भुजङ्गविभूषणं शैलराजसुतापरिष्कृतचारुवामकलेवरम्। क्ष्वेलनीलगलं परश्वधधारिणं मृगधारिणं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Yaksha-raja-sakham Bhagaksha-haram Bhujanga-vibhushanam Shaila-raja-sutaparishkrita-charu-vama-kalevaram Kshvela-neela-galam Parashvadha-dharinam Mriga-dharinam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningയക്ഷരാജ (കുബേര) മിത്രൻ, ഭഗന്റെ നേത്രങ്ങളെ ഹരിച്ചവൻ, സർപ്പങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതൻ, പർവതരാജ പുത്രി (പാർവതി)യാൽ ശോഭിക്കുന്ന സുന്ദര വാമഭാഗമുള്ളവൻ, വിഷത്താൽ നീലകണ്ഠമുള്ളവൻ, പരശുവും മൃഗവും ധരിക്കുന്നവൻ — ആ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 6#

Kundali-krita-kundalishvara-kundalam Vrisha-vahanam

कुण्डलीकृतकुण्डलीश्वरकुण्डलं वृषवाहनं नारदादिमुनीश्वरस्तुतवैभवं भुवनेश्वरम्। अन्धकान्तकमाश्रितामरपादपं शमनान्तकं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Kundali-krita-kundalishvara-kundalam Vrisha-vahanam Naradadi-muneeshvara-stuta-vaibhavam Bhuvaneshvaram Andhakantakam-ashritamara-padapam Shamanantakam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningചുറ്റിയ നാഗരാജനെ കുണ്ഡലമായി ധരിക്കുന്നവൻ, വൃഷഭത്തിന്മേൽ സവാരി ചെയ്യുന്നവൻ, നാരദാദി മുനീശ്വരന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട വൈഭവമുള്ളവൻ, ഭുവനേശ്വരൻ, അന്ധകാസുര സംഹാരകൻ, ശരണാഗതർക്ക് കല്പവൃക്ഷം, യമനും അന്തകൻ — ആ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 7#

Bheshajam Bhava-roginam-akhilapadam-apaharinam

भेषजं भवरोगिणामखिलापदामपहारिणं दक्षयज्ञविनाशनं त्रिगुणात्मकं त्रिविलोचनम्। भुक्तिमुक्तिफलप्रदं सकलाघसङ्घनिबर्हणं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Bheshajam Bhava-roginam-akhilapadam-apaharinam Daksha-yajna-vinashanam Triguna-atmakam Tri-vilochanam Bhukti-mukti-phala-pradam Sakalagha-sangha-nibarhanam Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningസംസാര രോഗികൾക്ക് ഔഷധം, സമസ്ത ആപത്തുകളെ ഹരിക്കുന്നവൻ, ദക്ഷയജ്ഞത്തെ വിനാശം ചെയ്തവൻ, ത്രിഗുണാത്മകൻ, ത്രിനേത്രൻ, ഭോഗ മോക്ഷ രണ്ടിന്റെയും ഫലദാതാവ്, സകല പാപസമൂഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ — ആ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 8#

Bhakta-vatsalam-architam Nidhim-akshayam Haridambaram

भक्तवत्सलमर्चितं निधिमक्षयं हरिदम्बरं सर्वभूतपतिं परात्परमप्रमेयमनुत्तमम्। सोमवारिनभोहुताशनसोमपामरमेश्वरं चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः॥

Bhakta-vatsalam-architam Nidhim-akshayam Haridambaram Sarva-bhuta-patim Paratparam-aprameyam-anuttamam Soma-vari-nabho-hutashana-somapa-mareshvaram Chandrashekharam-ashraye Mama Kim Karishyati Vai Yamah

Meaningഭക്തവത്സലൻ, പൂജിതൻ, അക്ഷയ നിധി, ദിഗംബരൻ (ആകാശം വസ്ത്രമായുള്ളവൻ), സർവഭൂതപതി, പരാത്പരൻ, അപ്രമേയൻ, അനുത്തമൻ, ചന്ദ്ര, ജല, ആകാശ, അഗ്നി, സോമപാനകർത്താവ്, മഹേശ്വരൻ — ആ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?

Word-by-Word Breakdown

चन्द्रशेखर
Chandrashekhara
ചന്ദ്രശേഖര — തന്റെ ശിരസ്സിൽ (ശേഖരം) ചന്ദ്രനെ (ചന്ദ്ര) ധരിക്കുന്നവൻ — ശിവൻ
पाहि माम्
Pahi Mam
എന്നെ രക്ഷിക്കൂ
रक्ष माम्
Raksha Mam
എന്നെ കാക്കൂ, എന്നെ രക്ഷിക്കൂ
रत्नसानुशरासनं
Ratna-sanu-sharasanam
രത്നമയ പർവതം മേരുവിനെ വില്ലാക്കിയവൻ
रजताद्रिशृङ्गनिकेतनं
Rajatadri-shringa-niketanam
രജത പർവതത്തിന്റെ (കൈലാസം) ശിഖരം നിവാസമായുള്ളവൻ
शिञ्जिनीकृतपन्नगेश्वरम्
Shinjini-krita-pannageshvaram
നാഗരാജ വാസുകിയെ തന്റെ വില്ലിന്റെ ഞാണാക്കിയവൻ
क्षिप्रदग्धपुरत्रयं
Kshipra-dagdha-pura-trayam
ത്രിപുരങ്ങളെ (മൂന്നു നഗരങ്ങളെ) വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചവൻ
त्रिदशालयैरभिवन्दितं
Tridashalayair-abhivanditam
സ്വർഗവാസികളാൽ (ദേവന്മാരാൽ) വന്ദിതൻ
माश्रये
Ashraye
ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു
मम किं करिष्यति वै यमः
Mama Kim Karishyati Vai Yamah
പിന്നെ മൃത്യുവിന്റെ അധിപൻ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?
भाललोचनजातपावक
Bhala-lochana-jata-pavaka
ഫാലനേത്രത്തിൽനിന്ന് (മൂന്നാം കണ്ണ്) ഉണ്ടായ അഗ്നി
दग्धमन्मथविग्रहम्
Dagdha-manmatha-vigraham
മന്മഥന്റെ (കാമദേവന്റെ, ഇച്ഛയുടെ ദേവന്റെ) ശരീരം ദഹിപ്പിച്ചവൻ
भस्मदिग्धकलेवरं
Bhasma-digdha-kalevaram
പവിത്ര ഭസ്മത്താൽ (വിഭൂതി) ലേപിത ദേഹമുള്ളവൻ
देवसिन्धुतरङ्ग
Deva-sindhu-taranga
ദേവനദി (ഗംഗ) തരംഗങ്ങൾ
शुभ्रजटाधरं
Shubhra-jatadharam
ഉജ്ജ്വല ജടകൾ ധരിക്കുന്നവൻ
क्ष्वेलनीलगलं
Kshvela-neela-galam
(ഹലാഹല) വിഷത്താൽ നീലകണ്ഠമുള്ളവൻ
वृषवाहनं
Vrisha-vahanam
വൃഷഭം (നന്ദി) വാഹനമായുള്ളവൻ
अन्धकान्तकम्
Andhakantakam
അന്ധകാസുര സംഹാരകൻ
भेषजं भवरोगिणाम्
Bheshajam Bhava-roginam
സംസാര രോഗത്താൽ പീഡിതർക്ക് ഔഷധം
भुक्तिमुक्तिफलप्रदं
Bhukti-mukti-phala-pradam
ഭോഗ മോക്ഷ രണ്ടിന്റെയും ഫലദാതാവ്
सर्वभूतपतिं
Sarva-bhuta-patim
സമസ്ത പ്രാണികളുടെ അധിപൻ
परात्परम्
Paratparam
ഉന്നതനെക്കാൾ ഉന്നതൻ, പരമ സർവോന്നതൻ

Origin & History

Source: Traditional Shaiva stotra literature, popularly attributed to the sage Markandeya

Author: Traditionally attributed to Markandeya Rishi

Period: Classical (ancient)

ചന്ദ്രശേഖര അഷ്ടകം പാരമ്പര്യമായി മാർക്കണ്ഡേയനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പതിനാറു വയസ്സിൽ മരിക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട ബാലൻ. നിശ്ചിത സമയം വന്ന് യമന്റെ പാശം ഇറങ്ങിയപ്പോൾ, മാർക്കണ്ഡേയൻ ശിവലിംഗത്തെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് തന്റെ ഭക്തി ചൊരിഞ്ഞു. മൃത്യുഞ്ജയനായ ശിവൻ ലിംഗത്തിൽനിന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട്, യമനെ അടിച്ച്, ബാലന് അമരത്വം വരമായി നൽകി. ഈ സ്തുതിയുടെ നിർഭയ വരി — 'ഞാൻ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു, യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?' — ഭക്തി മൃത്യുവിന്മേൽ നേടിയ വിജയത്തെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു, അന്നുമുതൽ ഇത് നിർഭയത്വത്തിനും രക്ഷയ്ക്കുമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നു.

Frequently Asked Questions

ചന്ദ്രശേഖര എന്നാൽ എന്ത്?
ചന്ദ്രശേഖര എന്നാൽ 'ചന്ദ്രനെ (ചന്ദ്ര) തന്റെ ശിരസ്സിന്റെ കിരീട-രത്നമായി (ശേഖരം) ധരിക്കുന്നവൻ'. ഇത് ശിവന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട നാമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജടകളെ ശോഭിപ്പിക്കുന്ന അർധചന്ദ്രനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാന്തിയുടെയും കാലത്തിന്മേലുള്ള അധികാരത്തിന്റെയും പ്രതീകം.
ഓരോ ശ്ലോകത്തിലും മൃത്യുദേവൻ യമനെ എന്തിന് പരാമർശിക്കുന്നു?
'ഞാൻ ചന്ദ്രശേഖരന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു — പിന്നെ യമൻ എന്നോട് എന്തു ചെയ്യും?' ഈ വരി നിർഭയ ശരണാഗതിയെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. മൃത്യുഞ്ജയനായ ശിവന്റെ സമ്പൂർണ ശരണം പ്രാപിച്ചാൽ യമനും ഭയമില്ല. അതിനാലാണ് ഈ സ്തുതി രക്ഷയ്ക്കും മൃത്യുഭയത്തിൽനിന്നുള്ള മോചനത്തിനുമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നത്.
ചന്ദ്രശേഖര അഷ്ടകം മാർക്കണ്ഡേയനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണോ?
അതെ. പതിനാറു വയസ്സിൽ മരിക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട ബാല ഋഷി മാർക്കണ്ഡേയൻ ശിവലിംഗത്തെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ശിവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് യമനെ തടഞ്ഞപ്പോൾ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. ശിവനെ പിടിച്ച് മൃത്യുവിനെ ധിക്കരിക്കുന്ന ഈ സ്തുതിയുടെ നിർഭയ ഭാവം ആ കാലാതീത കഥയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് പലപ്പോഴും ദീർഘായുസ്സിനും രക്ഷയ്ക്കുമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
ഈ അഷ്ടകം പാരായണം ചെയ്യാൻ ഏറ്റവും നല്ല സമയം എപ്പോൾ?
ഇത് ആദർശമായി തിങ്കളാഴ്ച (ശിവന്റെ ദിവസം), പ്രദോഷ കാലം, മഹാശിവരാത്രി ദിനത്തിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നു. രോഗം, ഭയം അല്ലെങ്കിൽ അപായ സമയത്ത്, രോഗികൾക്കു വേണ്ടിയും ശിവന്റെ രക്ഷാ കൃപയെ ആവാഹിക്കാൻ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നു.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →