ധന്വന്തരി സ്തോത്രം — Word-by-Word Meaning

धन्वन्तरि स्तोत्रम्

Every Sanskrit word explained in English

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Word-by-Word Breakdown

शङ्खं

Shankham

ശംഖ് (ഒരു കയ്യില് ധരിച്ചത്)

चक्रं

Chakram

ചക്രം (സുദര്ശന ചക്രം)

जलौकां

Jalaukam

ജലൗക — അട്ട (ആയുര്വേദ രക്തമോക്ഷണ ചികിത്സയില് ഉപയോഗിക്കുന്നു)

अमृतघटं

Amrita-Ghatam

അമൃത ഘടം / കലശം (അമരത്വത്തിന്റെ അമൃത-കലശം)

दधत्

Dadhat

ധരിച്ചുകൊണ്ട്

चारुदोर्भिः चतुर्भिः

Charu-Dorbhih Chaturbhih

നാലു സുന്ദര ഭുജങ്ങളോടെ

अंशुक

Amshuka

സൂക്ഷ്മ വസ്ത്രം / പ്രകാശമാന ആവരണം

परिविलसत्

Parivilasat

ചുറ്റും വൈഭവത്തോടെ ശോഭിച്ച്

मौलिम्

Maulim

കിരീടധാരിയായ ശിരസ്സ്

अम्भोजनेत्रम्

Ambhoja-Netram

താമരപോലുള്ള നേത്രങ്ങളുള്ളവന്

कालाम्भोद

Kalambhoda

കരിമേഘം പോലെ

उज्ज्वलाङ्गं

Ujjvalangam

പ്രകാശമാന, തേജോമയ ശരീരമുള്ളവന്

कटितट

Kati-Tata

അരക്കെട്ടിന് / നിതംബത്തിന് ചുറ്റും

चारुपीताम्बराढ्यं

Charu-Pitambar-Adhyam

സുന്ദരമായ പീതാംബരത്താല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവന്

वन्दे

Vande

ഞാന് പ്രണമിക്കുന്നു, വന്ദിക്കുന്നു

धन्वन्तरिं

Dhanvantarim

ഭഗവാന് ധന്വന്തരിയെ (ദിവ്യ വൈദ്യന്)

निखिलगद

Nikhila-Gada

സമസ്ത രോഗ / വ്യാധികളുടെ സമ്പൂര്ണ വനം

वन

Vana

വനം

प्रौढदावाग्निलीलम्

Praudha-Davagni-Lilam

പ്രചണ്ഡ ദാവാഗ്നിയായി മാറി (സമസ്ത രോഗങ്ങളുടെ വനത്തെ) ലീലയായി ദഹിപ്പിക്കുന്നവന്

Complete Translation

ഓം. ഞാന് ഭഗവാന് ധന്വന്തരിയെ പ്രണമിക്കുന്നു, അദ്ദേഹം തന്റെ നാലു സുന്ദര കൈകളില് ശംഖ്, ചക്രം, ജലൗക (അട്ട), അമൃത-കലശം എന്നിവ ധരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിരസ്സ് അതി സൂക്ഷ്മവും ശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ വസ്ത്രത്തിന്റെ കിരീടത്താല് ശോഭിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേത്രങ്ങള് താമരപോലെയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തേജോമയ ശരീരം കരിമേഘം പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു, അരക്കെട്ട് സുന്ദരമായ പീതാംബരത്താല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം സമസ്ത രോഗങ്ങളുടെ വനത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രചണ്ഡ ദാവാഗ്നിയുടെ ലീല ആടുന്നു.

Origin & History

Source: Traditional Sanskrit dhyana shloka (Ayurvedic / Vaishnava tradition)

Author: Unknown (traditionally recited in Ayurvedic and Vaishnava lineages)

Period: Ancient / Classical

ധന്വന്തരി ക്ഷീരസാഗരത്തില് (പാല് സമുദ്രം) നിന്ന് സമുദ്ര മഥന സമയത്ത് പ്രകടമായി, അത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും നടത്തിയ മഹാ മഥനമായിരുന്നു. ദേവന്മാരുടെ ദിവ്യ വൈദ്യനായി അദ്ദേഹം അമരത്വം നല്കുന്ന അമൃത-കലശം ധരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തെ വിഷ്ണുവിന്റെ അംശ-അവതാരമായി കണക്കാക്കുന്നു, ജീവന്റെ ശാസ്ത്രമായ ആയുര്വേദം ഋഷിമാര്ക്കും വൈദ്യന്മാര്ക്കും വെളിപ്പെട്ട ദിവ്യ സ്രോതം അദ്ദേഹമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനയുടെ ആരംഭ ധ്യാന രൂപമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഈ ധ്യാന-ശ്ലോകം, പ്രാര്ഥനയ്ക്ക് മുമ്പ് ഭക്തന്റെ മനസ്സില് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വരൂപത്തെ ഉറപ്പിക്കുന്നു.

Frequently Asked Questions

ഭഗവാന് ധന്വന്തരി ആരാണ്?▼

ധന്വന്തരി ദിവ്യ വൈദ്യനും ഭഗവാന് വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരവുമാണ്. അദ്ദേഹം സമുദ്ര മഥന (ക്ഷീരസാഗര മഥന) സമയത്ത് അമരത്വത്തിന്റെ അമൃത-കലശവുമായി പ്രകടമായി. അദ്ദേഹം ആയുര്വേദത്തിന്റെ പ്രവര്ത്തകനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഔഷധത്തിന്റെയും ചികിത്സയുടെയും ദേവനായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ധനതേരസ് നാളില് ധന്വന്തരിയെ എന്തുകൊണ്ട് ആരാധിക്കുന്നു?▼

ധനതേരസ്, ദീപാവലിയുടെ ആദ്യ ദിവസം, ധന്വന്തരി ജയന്തിയായി ആഘോഷിക്കുന്നു — അതേ ദിവസം ധന്വന്തരി അമൃത-കലശവുമായി സമുദ്രത്തില് നിന്ന് പ്രകടമായി. ഈ ദിവസം അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിക്കുന്നത് വരുന്ന വര്ഷം മുഴുവന് വീട്ടില് ആരോഗ്യം, ഓജസ്സ്, രോഗങ്ങളില് നിന്നുള്ള സംരക്ഷണം എന്നിവയുടെ അനുഗ്രഹം നല്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ധന്വന്തരി തന്റെ കൈകളില് എന്താണ് ധരിക്കുന്നത്?▼

ഈ ധ്യാന-ശ്ലോകത്തില് അദ്ദേഹത്തെ നാലു കൈകളോടെ വര്ണിക്കുന്നു, അതില് ശംഖ്, ചക്രം, ജലൗക (അട്ട, ആയുര്വേദ ചികിത്സയുടെ പ്രതീകം), അമൃത-കലശം (അമരത്വത്തിന്റെ അമൃതം) ധരിച്ച് കാണിക്കുന്നു.

ധന്വന്തരി സ്തോത്രം ആര്ക്കും പാരായണം ചെയ്യാമോ?▼

അതെ. ഇത് ആയുര്വേദ വൈദ്യന്മാര്ക്കും വിദ്യാര്ഥികള്ക്കും വിശേഷിച്ച് പ്രിയപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും, ആരോഗ്യം, രോഗത്തില് നിന്ന് സുഖപ്പെടല് അല്ലെങ്കില് പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആര്ക്കും ശ്രദ്ധയോടെയും ഭക്തിയോടെയും ഇത് പാരായണം ചെയ്യാം.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →