ધ્યાયતો વિષયાન્પુંસઃ
ധ്യായതോ വിഷയാന്പുംസഃ (ഭഗവദ്ഗീത 2.62) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ભગવદ્ગીતા 2.62 મનના પતનનું મનોવિજ્ઞાન દર્શાવે છે. શ્રીકૃષ્ણ સમજાવે છે કે વિષયોનું ચિંતન આસક્તિને જન્મ આપે છે, આસક્તિથી ઇચ્છા ઉત્પન્ન થાય છે, અને અધૂરી ઇચ્છા ક્રોધમાં ફેરવાય છે. પછીના શ્લોક સાથે મળીને તે એ સાંકળને દર્શાવે છે જે ભટકતા મનથી વિનાશ સુધી લઈ જાય છે, અને સાધકને મનની રક્ષા કરવાની ચેતવણી આપે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 62 · Veda Vyasa (Lord Krishna's teaching) · Itihasa (Mahabharata)
ભગવદ્ગીતાના બીજા અધ્યાય સાંખ્ય યોગમાં, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સ્થિતપ્રજ્ઞ પુરુષ (સ્થિર બુદ્ધિવાળા)ના લક્ષણો વર્ણવે છે. અનિયંત્રિત મનના ભયને દર્શાવવા માટે, કેવળ વિષયોનું ચિંતન કેવી રીતે આસક્તિ, પછી ઇચ્છા, પછી ક્રોધને જન્મ આપે છે તે આ શ્લોકમાં તેઓ વર્ણવે છે — એક એવી સાંકળ જે પછીના શ્લોકમાં સંપૂર્ણ વિનાશ તરફ દોરી જાય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
આચાર્યો આ શ્લોકને આંતરિક જીવનના દર્પણ તરીકે ટાંકે છે: તેઓ કહે છે કે અસંખ્ય પતન એક જ ભોગવિલાસી વિચારથી શરૂ થાય છે; જે અહીં, સાંકળની પ્રથમ કડી પર જ મનને જોવાનું શીખે છે, તે અન્યથા પછી આવનારા ક્રોધ અને મોહથી બચી જાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ધ્યાયતો વિષયાન્પુંસઃ સઙ્ગસ્તેષૂપજાયતે। સઙ્ગાત્ સંજાયતે કામઃ કામાત્ક્રોધોઽભિજાયતે॥
dhyāyato viṣhayān puṁsaḥ saṅgas teṣhūpajāyate saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmāt krodho ’bhijāyate
અર્થ:જ્યારે મનુષ્ય વિષયોનું (ઇન્દ્રિય-વિષયોનું) ચિંતન કરે છે, ત્યારે તેમાં આસક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે; આસક્તિથી ઇચ્છા જન્મે છે, અને ઇચ્છાથી ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ധ്യായതോ വിഷയാന്പുംസഃ (ഭഗവദ്ഗീത 2.62) પાઠના લાભ
મનના પતનની સૂક્ષ્મ સાંકળને પ્રગટ કરે છે — ચિંતન, આસક્તિ, ઇચ્છા, ક્રોધ.
આત્મસંયમ માટેનું પ્રબળ સાધન, જે હાનિકારક વિચારોને તેમના મૂળમાં જ પકડવામાં મદદ કરે છે.
મનને અસ્વસ્થ વાસનાઓ અને વિવેકના નાશથી બચાવવા માટે તેનો પાઠ અને ચિંતન કરવામાં આવે છે.
ક્રોધ અને ઇચ્છાનું મનોવિજ્ઞાન શીખવે છે, એવી જાગૃતિ લાવે છે જે આંતરિક નિયંત્રણ તરફ દોરી જાય છે.
વૈરાગ્ય (નિર્લિપ્તતા) અને આધ્યાત્મિક માર્ગ પર મનની સ્થિરતા કેળવવામાં મદદ કરે છે.
ധ്യായതോ വിഷയാന്പുംസഃ (ഭഗവദ്ഗീത 2.62) જપ વિધિ
આ શ્લોકનો ધીમે ધીમે પાઠ કરો અને તેમાં વર્ણવેલી દરેક કડી પર ચિંતન કરો — કેવી રીતે વિષયોનું ચિંતન તબક્કાવાર આસક્તિ, ઇચ્છા અને ક્રોધ તરફ દોરી જાય છે. હાનિકારક માનસિક વૃત્તિઓને તેમના સ્રોત પર જ ઓળખવા અને રોકવા માટે તેનું આત્મજાગૃતિના સાધન તરીકે ચિંતન કરવામાં આવે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ധ്യായതോ വിഷയാന്പുംസഃ (ഭഗവദ്ഗീത 2.62) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ