ഗോവിന്ദം ഭജ മൂഢമതേ — Word-by-Word Meaning
गोविन्दं भज मूढमते
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भज
Bhaja
ഭജിക്കൂ, സേവിക്കൂ, ശരണം പ്രാപിക്കൂ, ആരാധിക്കൂ
गोविन्दं
Govindam
ഗോവിന്ദ — ഭഗവാന് കൃഷ്ണ/വിഷ്ണു, പശുക്കളുടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ രക്ഷകന്
मूढमते
Mudhamate
ഓ മൂഢ/മോഹഗ്രസ്ത ബുദ്ധിയേ!
सम्प्राप्ते
Samprapte
പൂര്ണമായി വന്നെത്തുമ്പോള് / അടുത്തെത്തുമ്പോള്
सन्निहिते
Sannihite
അടുത്തായിരിക്കുമ്പോള്, ആസന്നമാകുമ്പോള്
काले
Kale
ആ (നിയത) സമയം — മരണത്തിന്റെ
नहि नहि
Nahi nahi
അല്പവും ഇല്ല, ഒരിക്കലും ഇല്ല (ബലമായ ആവര്ത്തനം)
रक्षति
Rakshati
രക്ഷിക്കുന്നു, കാക്കുന്നു, ഉദ്ധരിക്കുന്നു
डुकृञ्करणे
Dukrinkarane
വ്യാകരണ നിയമങ്ങള് (പാണിനിയുടെ 'കൃ' ധാതുവിന്റെ രൂപങ്ങള്) — ശുഷ്ക, യാന്ത്രിക പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ പ്രതീകം
Complete Translation
ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കൂ, ഓ മൂഢ ബുദ്ധിയേ! മരണത്തിന്റെ നിയത സമയം അടുത്തെത്തുമ്പോള്, വ്യാകരണ നിയമങ്ങള് ('ഡുകൃഞ്കരണേ') നിന്നെ അല്പവും രക്ഷിക്കില്ല.
Origin & History
Source: Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse 1 and refrain
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE (circa 788-820)
പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ആദി ശങ്കരാചാര്യര് തന്റെ ശിഷ്യരോടൊപ്പം വാരാണസി (കാശി) തെരുവുകളിലൂടെ പോകുമ്പോള്, ഒരു വൃദ്ധ പണ്ഡിതന് പാണിനിയുടെ വ്യാകരണ നിയമങ്ങള് വളരെ പ്രയത്നത്തോടെ മനഃപാഠമാക്കുന്നത് കണ്ടു. കരുണയാല് ഉരുകി, ആ വൃദ്ധന് മരണ സമയത്ത് വ്യാകരണം രക്ഷിക്കില്ലെന്നും, പകരം ഗോവിന്ദനെ ഭജിക്കണമെന്നും ഉപദേശിച്ച് ഈ ശ്ലോകം ആശുവായി പാടി. ഈ ആരംഭ ശ്ലോകം സമ്പൂര്ണ സ്തോത്രത്തിന്റെ ധ്രുവപദമായി, ഓരോ ശ്ലോകത്തിന് ശേഷവും ആവര്ത്തിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
'ഗോവിന്ദം ഭജ മൂഢമതേ' എന്നാല് എന്ത്?▼
ഇതിന്റെ അര്ഥം 'ഗോവിന്ദനെ (ഭഗവാനെ) ഭജിക്കൂ, ഓ മൂഢ ബുദ്ധിയേ!' ഗോവിന്ദ കൃഷ്ണ/വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം, 'മൂഢമതേ' മോഹഗ്രസ്ത ബുദ്ധിയെ സംബോധന ചെയ്യുന്നു. ഈ വരി മനസ്സിനെ സാംസാരിക വിക്ഷേപത്തില് നിന്ന് ഭഗവാനിലേക്ക് തിരിക്കാന് നിര്ബന്ധിക്കുന്നു.
ഈ ശ്ലോകത്തില് 'ഡുകൃഞ്കരണേ' എന്നാല് എന്ത്?▼
'ഡുകൃഞ്കരണേ' സംസ്കൃത വ്യാകരണ നിയമങ്ങളെ ('കൃ' ധാതുവിന്റെ രൂപങ്ങള്) സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശങ്കരാചാര്യര് ഇതിനെ ശുഷ്ക, യാന്ത്രിക പാണ്ഡിത്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു, മരണ സമയത്ത് അത്തരം പുസ്തക ജ്ഞാനം നിന്നെ രക്ഷിക്കില്ലെന്ന് പറഞ്ഞ്.
ഈ വരി എന്തുകൊണ്ട് ഇത്ര തവണ ആവര്ത്തിക്കുന്നു?▼
ഇത് സമ്പൂര്ണ ഭജ ഗോവിന്ദത്തിന്റെ ധ്രുവപദമാണ്, ശ്ലോകങ്ങള്ക്കിടയില് മടങ്ങിവരുന്നു. ആവര്ത്തനം കേന്ദ്ര ബോധനയെ ഉറപ്പിക്കുന്നു — അതുകൊണ്ടാണ് ഈ കൃതിയെ 'മോഹ മുദ്ഗര' അതായത് മോഹത്തെ തകര്ക്കുന്ന ചുറ്റിക എന്നും വിളിക്കുന്നത്.
ഈ ശ്ലോകം ആര് രചിച്ചു?▼
ആദി ശങ്കരാചാര്യര് ഇത് രചിച്ചു. വാരാണസിയില് ഒരു വൃദ്ധ പണ്ഡിതന് ഭഗവാനെ തേടുന്നതിന് പകരം വ്യാകരണ നിയമങ്ങള് മനഃപാഠമാക്കുന്നത് കണ്ട് ഇത് അദ്ദേഹം ആശുവായി പാടി എന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →