Mantra.Tips

ഹംസയുക്തവിമാനസ്ഥേ — നാരായണി നമോഽസ്തു തേ (മാതൃകാ രൂപങ്ങൾ) — Word-by-Word Meaning

हंसयुक्तविमानस्थे — नारायणि नमोऽस्तु ते (मातृका रूप)

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

हंसयुक्तविमानस्थे
haṃsayuktavimānasthe
ഹംസങ്ങളെ പൂട്ടിയ വിമാനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നവളേ (ബ്രാഹ്മണീ രൂപത്തിൽ)
ब्रह्माणीरूपधारिणि
brahmāṇīrūpadhāriṇi
ബ്രാഹ്മണീ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തി) രൂപം ധരിച്ചവളേ
नारायणि नमोऽस्तु ते
nārāyaṇi namo'stu te
നാരായണീ, നിനക്ക് നമസ്കാരമാകട്ടെ!
त्रिशूलचन्द्राहिधरे
triśūlacandrāhidhare
ത്രിശൂലം, ചന്ദ്രൻ, സർപ്പം ധരിച്ചവളേ
माहेश्वरीस्वरूपेण
māheśvarīsvarūpeṇa
മാഹേശ്വരീ (ശിവന്റെ ശക്തി) രൂപത്തിൽ
मयूरकुक्कुटवृते
mayūrakukkuṭavṛte
മയിലും കോഴിയും ചുറ്റിയവളേ
कौमारीरूपसंस्थाने
kaumārīrūpasaṃsthāne
കൗമാരീ (കുമാരൻ/സ്കന്ദന്റെ ശക്തി) രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവളേ
शङ्खचक्रगदाशार्ङ्ग
śaṅkhacakragadāśārṅga
ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, ശാർങ്ഗ ധനുസ്സ് ധരിച്ചവളേ
वैष्णवीरूपे
vaiṣṇavīrūpe
വൈഷ്ണവീ (വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തി) രൂപത്തിൽ
दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरे
daṃṣṭroddhṛtavasundhare
നിന്റെ കോമ്പല്ലുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയവളേ (വാരാഹീ രൂപത്തിൽ)
वराहरूपिणि
varāharūpiṇi
വരാഹ (വാരാഹീ) രൂപത്തിൽ
नृसिंहरूपेण
nṛsiṃharūpeṇa
നൃസിംഹത്തിന്റെ (നാരസിംഹീ) ഉഗ്ര രൂപത്തിൽ
त्रैलोक्यत्राणसहिते
trailokyatrāṇasahite
ത്രൈലോക്യ രക്ഷയോടു കൂടിയവളേ
किरीटिनि महावज्रे
kirīṭini mahāvajre
കിരീടം ധരിച്ചവളേ, മഹാവജ്രം ധരിച്ചവളേ (ഐന്ദ്രീ രൂപത്തിൽ)
वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि
vṛtraprāṇahare caindri
ഐന്ദ്രീയേ, വൃത്രന്റെ പ്രാണൻ ഹരിച്ചവളേ
शिवदूतीस्वरूपेण
śivadūtīsvarūpeṇa
ശിവദൂതീ (ശിവനെ തന്റെ ദൂതനാക്കിയവൾ) രൂപത്തിൽ
दंष्ट्राकरालवदने
daṃṣṭrākarālavadane
കോമ്പല്ലുകളാൽ വികരാള മുഖമുള്ളവളേ
शिरोमालाविभूषणे
śiromālāvibhūṣaṇe
(രാക്ഷസരുടെ) തലകളുടെ മാലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളേ
चामुण्डे मुण्डमथने
cāmuṇḍe muṇḍamathane
ചാമുണ്ഡീയേ, മുണ്ഡനെ സംഹരിച്ചവളേ

Complete Translation

ഹംസങ്ങളെ പൂട്ടിയ വിമാനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്ന, ബ്രാഹ്മണീ രൂപം ധരിച്ച, കുശജലത്താൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ദേവീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. ത്രിശൂലം, ചന്ദ്രൻ, സർപ്പം ധരിച്ച, മഹാവൃഷഭത്തിലേറിയ മാഹേശ്വരീ രൂപമുള്ള ദേവീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. മയിലും കോഴിയും ചുറ്റിയ, മഹാശക്തി ധരിച്ച, നിഷ്പാപയായ കൗമാരീ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ദേവീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, ശാർങ്ഗ ധനുസ്സ് എന്നീ പരമായുധങ്ങൾ ധരിച്ച ദേവീ! പ്രസന്നയാകൂ, വൈഷ്ണവീ രൂപമുള്ള ദേവീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. ഉഗ്ര മഹാചക്രം ധരിച്ച, കോമ്പല്ലുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയ, കല്യാണി വരാഹ (വാരാഹീ) രൂപമുള്ള ദേവീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. ഉഗ്ര നൃസിംഹ രൂപത്തിൽ ദൈത്യരെ വധിക്കാൻ ഉദ്യമിച്ച, ത്രൈലോക്യ രക്ഷയോടു കൂടിയ ദേവീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. കിരീടം ധരിച്ച, മഹാവജ്രം ധരിച്ച, സഹസ്ര നേത്രങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, വൃത്രന്റെ പ്രാണൻ ഹരിച്ച ഐന്ദ്രീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. ശിവദൂതീ രൂപത്തിൽ ദൈത്യരുടെ മഹാബലത്തെ നശിപ്പിച്ച, ഘോര രൂപവും മഹാനാദവുമുള്ള ദേവീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം. കോമ്പല്ലുകളാൽ വികരാള മുഖമുള്ള, ശിരോമാലയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, മുണ്ഡനെ മർദ്ദിച്ച ചാമുണ്ഡീ! നാരായണീ! നിനക്ക് നമസ്കാരം.

Origin & History

Source: Durga Saptashati Chapter 11

Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)

Period: Ancient (part of the Markandeya Purana, c. 400–600 CE)

ദേവി മഹാ അസുരനായ ശുംഭനെ വധിച്ചതിന് ശേഷം, ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും — അവരുടെ താമരമുഖങ്ങൾ ആനന്ദത്താൽ വിടർന്ന് — കാത്യായനീ സ്തുതിയിൽ നാരായണീ സ്തുതി പാടുന്നു. ഈ മധ്യഭാഗത്ത് അവർ ദേവിയെ അവളുടെ ഓരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡിക മാതൃ-രൂപത്തിലും (മാതൃകകൾ) നമസ്കരിക്കുന്നു — രക്തബീജനെയും ദൈത്യസേനകളെയും എതിർക്കാൻ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച ആ ശക്തികൾ തന്നെ — ഒരേ ദേവി നാരായണീ ബ്രാഹ്മണീ, മാഹേശ്വരീ, കൗമാരീ, വൈഷ്ണവീ, വാരാഹീ, നാരസിംഹീ, ഐന്ദ്രീ, ശിവദൂതീ, ചാമുണ്ഡായായി പ്രകടമാകുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്.

Frequently Asked Questions

ഈ സ്തോത്രത്തിൽ പേരെടുത്ത മാതൃകാ രൂപങ്ങൾ ആരാണ്?
അവർ ബ്രാഹ്മണീ, മാഹേശ്വരീ, കൗമാരീ, വൈഷ്ണവീ, വാരാഹീ, നാരസിംഹീ, ഐന്ദ്രീ, ശിവദൂതീ, ചാമുണ്ഡാ — ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, കുമാരൻ, വിഷ്ണു, വരാഹം, നൃസിംഹം, ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തികളും ദേവിയുടെ ഉഗ്ര സംഹാരക രൂപങ്ങളും ധരിക്കുന്ന മാതൃശക്തികൾ.
'ഹംസയുക്തവിമാനസ്ഥേ' ദുർഗാ സപ്തശതിയിൽ എവിടെ വരുന്നു?
ഇത് പതിനൊന്നാം അധ്യായത്തിലെ നാരായണീ സ്തുതിയുടെ ഭാഗമാണ് (ശ്ലോകങ്ങൾ 12–20), ശുംഭന്റെ വധത്തിന് ശേഷം ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും ഇത് പാടി. ഓരോ ശ്ലോകവും 'നാരായണി നമോഽസ്തു തേ' എന്ന് അവസാനിക്കുന്നു.
'നാരായണി നമോഽസ്തു തേ' എന്നതിന്റെ അർത്ഥമെന്ത്?
ഇതിന്റെ അർത്ഥം 'നാരായണീ, നിനക്ക് നമസ്കാരമാകട്ടെ' എന്നാണ്. നാരായണീ നാരായണന്റെ (വിഷ്ണു) ശക്തിയും പരമ ദേവിയുടെ ഒരു നാമവുമാണ്. വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്ന ഈ ധ്രുവപദം ദേവിയുടെ ഓരോ രൂപത്തിലും സമ്പൂർണ്ണ ശരണാഗതിയെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
ഇത് ബാക്കി നാരായണീ സ്തുതിയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു?
സമ്പൂർണ്ണ നാരായണീ സ്തുതി ദേവിയെ ലോകത്തിന്റെ ആധാരമായി, വൈഷ്ണവീ ശക്തിയായി, വിശ്വത്തിന്റെ ബീജമായി, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ദുർഗയായി സ്തുതിക്കുന്നു. ഈ പ്രത്യേക ഭാഗം അവളുടെ ഒമ്പത് യുദ്ധ-നിപുണ മാതൃകാ രൂപങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, ഇത് അവളുടെ ദിവ്യ ശക്തിയുടെ അനേക സ്വരൂപങ്ങളിൽ ഒരു സജീവ ധ്യാനമാക്കുന്നു.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →