હેતુઃ સમસ્તજગતામ્
ഹേതുഃ സമസ്തജഗതാമ് in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
દુર્ગા સપ્તશતીના ચોથા અધ્યાયની શક્રાદિ સ્તુતિનો આ ગૂઢ શ્લોક દેવીને સમસ્ત અસ્તિત્વના કારણ — આદ્યા પ્રકૃતિ — રૂપે પ્રગટ કરે છે. જોકે તેઓ જગતને રચતા ત્રણેય ગુણોને ધારણ કરે છે, છતાં સ્વયં તેમના દોષોથી અસ્પૃષ્ટ રહે છે અને વિષ્ણુ તથા શિવ માટે પણ અપાર છે. સમસ્ત બ્રહ્માંડ તેમના અવ્યક્ત, પરમ સ્વરૂપનો માત્ર અંશ કહેવાયો છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Durga Saptashati Chapter 4 · Sage Markandeya (Rishi Markandeya) · Ancient (c. 400–600 CE, Markandeya Purana)
દેવી માહાત્મ્યના ચોથા અધ્યાયમાં, દેવી દ્વારા મહિષાસુરનો વધ થયા પછી, ઇન્દ્ર અને દેવો તેમની સ્તુતિમાં શક્રાદિ સ્તુતિ ગાય છે. પરાક્રમના સ્તોત્રો વચ્ચે આ શ્લોક તેમના પરાત્પર સ્વરૂપ તરફ વળે છે અને તેમને સમસ્ત લોકોના અગાધ કારણ, તે આદ્યા પ્રકૃતિ ઘોષિત કરે છે જેમનું સંપૂર્ણ બ્રહ્માંડ માત્ર એક અંશ છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શાક્ત પરંપરાના સંતો માને છે કે આ શ્લોક પર ધ્યાન કરવાથી સાધકનો પૃથક, દોષબદ્ધ 'હું' નો ભાવ વિલીન થઈ જાય છે, કેમ કે તે પુષ્ટિ કરે છે કે સમસ્ત જગત — અને તેમાં રહેલો ઉપાસક પણ — નિર્દોષ, પરમ માતાનો જ એક અંશ છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
હેતુઃ સમસ્તજગતાં ત્રિગુણાપિ દોષૈ- ર્ન જ્ઞાયસે હરિહરાદિભિરપ્યપારા । સર્વાશ્રયાખિલમિદં જગદંશભૂત- મવ્યાકૃતા હિ પરમા પ્રકૃતિસ્ત્વમાદ્યા ॥
hetuḥ samastajagatāṃ triguṇāpi doṣai- rna jñāyase hariharādibhirapyapārā sarvāśrayākhilamidaṃ jagadaṃśabhūta- mavyākṛtā hi paramā prakṛtistvamādyā
અર્થ:જોકે તમે સમસ્ત જગતનું કારણ અને ત્રણેય ગુણોથી યુક્ત છો, છતાં દોષોથી યુક્ત જણાતા નથી; હરિ, હર આદિ માટે પણ તમે અપાર છો. તમે સૌના આશ્રય છો; આ સમસ્ત જગત તમારો અંશમાત્ર છે, કેમ કે તમે જ પરમ, અવ્યક્ત, આદ્યા પ્રકૃતિ છો.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ഹേതുഃ സമസ്തജഗതാമ് પાઠના લાભ
દેવીને આદ્યા પ્રકૃતિ — સૌના પરમ મૂળ સ્રોત — રૂપે સમજવાની ઊંડાઈ આપે છે
સૃષ્ટિ પાછળના નિરાકાર કારણ પર ચિંતન કરતા સાધકો માટે ધ્યાનપરક શ્લોક
દેવીની પરાત્પરતા પર ધ્યાન દ્વારા વિવેક (બુદ્ધિ) અને મનની સ્થિરતા આપે છે
દુર્ગા સપ્તશતી પાઠમાં સૌના આશ્રયરૂપા માતાની કૃપા મેળવવા જપાય છે
શક્તિને સત્તાના આધાર રૂપે જોતી આધ્યાત્મિક અંતર્દૃષ્ટિ સહિતની ભક્તિ જગાવે છે
આ પુષ્ટિ કરીને મનને શાંત કરે છે કે સમસ્ત જગત દેવીમાં જ પોતાના આધાર રૂપે ટકેલું છે
ഹേതുഃ സമസ്തജഗതാമ് જપ વિધિ
સ્વચ્છ, શાંત સ્થાનમાં પૂર્વ તરફ મુખ રાખીને દુર્ગાની પ્રતિમા સામે બેસો. શ્વાસને સ્થિર કર્યા પછી આ શ્લોકનો ધીમે ધીમે પાઠ કરો, પ્રત્યેક પદ પર ઠહરતા — દેવી સમસ્ત લોકોનું કારણ, ગુણોથી અસ્પૃષ્ટ, સૌના આશ્રય. ૧૧ કે ૧૦૮ વાર પાઠ કરો, અથવા દુર્ગા સપ્તશતીના ચોથા અધ્યાયના સંપૂર્ણ પાઠમાં સામેલ કરો, અને મૌન ચિંતનમાં સમાપ્ત કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ഹേതുഃ സമസ്തജഗതാമ് શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ