ഹിരണ്യഗര്ഭ സൂക്തം Meaning — Line by Line
हिरण्यगर्भ सूक्तम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ഹിരണ്യഗര്ഭ സൂക്തം with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt |
- Verse 2. Ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ |
- Verse 3. Yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva |
- Verse 4. Yasyeme himavanto mahitvā yasya samudraṃ rasayā sahāhuḥ |
- Verse 5. Yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḷhā yena svaḥ stabhitaṃ yena nākaḥ |
- Verse 6. Yaṃ krandasī avasā tastabhāne abhyaikṣetāṃ manasā rejamāne |
- Verse 7. Āpo ha yadbṛhatīrviśvamāyangarbhaṃ dadhānā janayantīragnim |
- Verse 8. Yaścidāpo mahinā paryapaśyaddakṣaṃ dadhānā janayantīryajñam |
- Verse 9. Mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā yo vā divaṃ satyadharmā jajāna |
- Verse 10. Prajāpate na tvadetānyanyo viśvā jātāni pari tā babhūva |
Hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt |
हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्यामुतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥१॥
Hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt | sa dādhāra pṛthivīṃ dyāmutemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema ||1||
Meaningആരംഭത്തില് ഹിരണ്യഗര്ഭന് (സ്വര്ണമയ ഗര്ഭം) ആവിര്ഭവിച്ചു; ജനിച്ച് അവന് തന്നെ സമസ്ത ഭൂതങ്ങളുടെയും ഏക നാഥനായിരുന്നു. അവന് ഈ ഭൂമിയെയും ദ്യുലോകത്തെയും ധരിച്ചു — ഏത് ദേവന് ഹവിസ്സോടെ നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ |
य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः । यस्य छायामृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥२॥
Ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ | yasya chāyāmṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||2||
Meaningആത്മാവിനെയും ബലത്തെയും നല്കുന്നവന്, ആരുടെ ആജ്ഞയെ സമസ്ത വിശ്വവും ദേവന്മാരും അനുസരിക്കുന്നുവോ, ആരുടെ ഛായ അമൃതമോ, ആരുടെ ഛായ മൃത്യുവോ — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva |
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद्राजा जगतो बभूव । य ईशे अस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥३॥
Yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva | ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||3||
Meaningതന്റെ മഹിമയാല് പ്രാണധാരികളും കണ്ണിമയ്ക്കുന്ന (സമസ്ത ജീവ) ജഗത്തിന്റെയും ഏക രാജാവായവന്, അതിന്റെ ദ്വിപദ ചതുഷ്പദ പ്രാണികളുടെ നാഥനായവന് — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Yasyeme himavanto mahitvā yasya samudraṃ rasayā sahāhuḥ |
यस्येमे हिमवन्तो महित्वा यस्य समुद्रं रसया सहाहुः । यस्येमाः प्रदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥४॥
Yasyeme himavanto mahitvā yasya samudraṃ rasayā sahāhuḥ | yasyemāḥ pradiśo yasya bāhū kasmai devāya haviṣā vidhema ||4||
Meaningആരുടെ മഹിമയെ ഈ ഹിമാലയ പര്വതങ്ങള് പ്രകടമാക്കുന്നുവോ, ആരുടെ സമുദ്രം നദികളോടെ പറയപ്പെടുന്നുവോ, ആരുടെ ഈ ദിക്കുകള് അവന്റെ ഭുജങ്ങള് പോലെയോ — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḷhā yena svaḥ stabhitaṃ yena nākaḥ |
येन द्यौरुग्रा पृथिवी च दृळ्हा येन स्वः स्तभितं येन नाकः । यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥५॥
Yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḷhā yena svaḥ stabhitaṃ yena nākaḥ | yo antarikṣe rajaso vimānaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||5||
Meaningആരാല് ഉഗ്ര ദ്യുലോകവും പൃഥിവിയും ദൃഢമായോ, ആരാല് സ്വര്ലോകവും നാകവും (ആകാശവും) സ്ഥിരമായോ, ആര് അന്തരിക്ഷത്തില് രജസ്സിന്റെ വിധാതാവോ — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Yaṃ krandasī avasā tastabhāne abhyaikṣetāṃ manasā rejamāne |
यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यैक्षेतां मनसा रेजमाने । यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥६॥
Yaṃ krandasī avasā tastabhāne abhyaikṣetāṃ manasā rejamāne | yatrādhi sūra udito vibhāti kasmai devāya haviṣā vidhema ||6||
Meaningആരുടെ സഹായത്താല് ധരിക്കപ്പെട്ട ദ്യാവാപൃഥിവികള്, മനസ്സില് വിറച്ച് ആരുടെ നേര്ക്ക് നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നുവോ, എവിടെ ഉദിച്ച സൂര്യന് പ്രകാശിക്കുന്നുവോ — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Āpo ha yadbṛhatīrviśvamāyangarbhaṃ dadhānā janayantīragnim |
आपो ह यद्बृहतीर्विश्वमायन्गर्भं दधाना जनयन्तीरग्निम् । ततो देवानां समवर्ततासुरेकः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥७॥
Āpo ha yadbṛhatīrviśvamāyangarbhaṃ dadhānā janayantīragnim | tato devānāṃ samavartatāsureka kasmai devāya haviṣā vidhema ||7||
Meaningമഹാ ജലങ്ങള് വന്നപ്പോള്, വിശ്വത്തിന്റെ ഗര്ഭത്തെ ധരിച്ച്, അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ച്, അപ്പോള് ദേവന്മാരുടെ ഏക പ്രാണം (അസു) ആവിര്ഭവിച്ചു — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Yaścidāpo mahinā paryapaśyaddakṣaṃ dadhānā janayantīryajñam |
यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम् । यो देवेष्वधि देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥८॥
Yaścidāpo mahinā paryapaśyaddakṣaṃ dadhānā janayantīryajñam | yo deveṣvadhi deva eka āsītkasmai devāya haviṣā vidhema ||8||
Meaningതന്റെ മഹിമയാല് സാമര്ഥ്യം ധരിച്ച് യജ്ഞത്തെ ജനിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ ജലങ്ങളെ കണ്ടവന്, ദേവന്മാരിലും ഏക അധിദേവനായവന് — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā yo vā divaṃ satyadharmā jajāna |
मा नो हिंसीज्जनिता यः पृथिव्या यो वा दिवं सत्यधर्मा जजान । यश्चापश्चन्द्रा बृहतीर्जजान कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥९॥
Mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā yo vā divaṃ satyadharmā jajāna | yaścāpaścandrā bṛhatīrjajāna kasmai devāya haviṣā vidhema ||9||
Meaningഅവന് നമുക്ക് ഹാനി വരുത്താതിരിക്കട്ടെ — ആര് പൃഥിവിയുടെ ജനകനോ, ആര് സത്യധര്മനായി ദ്യുലോകത്തെ രചിച്ചുവോ, ആര് മഹാ പ്രകാശിക്കുന്ന ജലങ്ങളെ ഉത്പന്നമാക്കിയോ — ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?
Prajāpate na tvadetānyanyo viśvā jātāni pari tā babhūva |
प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो विश्वा जातानि परि ता बभूव । यत्कामास्ते जुहुमस्तन्नो अस्तु वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥१०॥
Prajāpate na tvadetānyanyo viśvā jātāni pari tā babhūva | yatkāmāste juhumastanno astu vayaṃ syāma patayo rayīṇām ||10||
Meaningഹേ പ്രജാപതേ! നീയല്ലാതെ മറ്റാരും ഈ സമസ്ത ഉത്പന്ന പദാര്ഥങ്ങളെ വ്യാപിക്കാനായില്ല. ഏത് കാമനയോടെ ഞങ്ങള് നിനക്ക് ആഹുതി നല്കുന്നുവോ, അത് ഞങ്ങള്ക്ക് ലഭിക്കട്ടെ; ഞങ്ങള് ധന-സമ്പത്തുകളുടെ നാഥന്മാരാകട്ടെ.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Rigveda (Mandala 10, Sukta 121)
Author: Rishi Hiranyagarbha Prajapatya
Period: Vedic period (c. 1500-1000 BCE)
ഹിരണ്യഗര്ഭ സൂക്തം ഋഗ്വേദത്തിന്റെ പത്താം മണ്ഡലത്തില് വരുന്നു, പാരമ്പര്യപ്രകാരം പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ ഹിരണ്യഗര്ഭ ഋഷി ഇതിന്റെ ദ്രഷ്ടാവായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇത് വേദത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠ സൃഷ്ടി-സൂക്തങ്ങളിലൊന്നാണ്: എല്ലാറ്റിനും മുമ്പ് ആവിര്ഭവിച്ച് സൃഷ്ടിയുടെ ഏക നാഥനായി, ജീവന്റെയും ബലത്തിന്റെയും ദാതാവായി, സമസ്ത പ്രാണധാരികളുടെ രാജാവായി, ദ്യാവാപൃഥിവികള്, പര്വതങ്ങള്, സമുദ്രങ്ങള് എന്നിവയുടെ ധാരകനായ ആ സ്വര്ണമയ ഗര്ഭത്തെ ഇത് ഗാനം ചെയ്യുന്നു. ഒമ്പത് മന്ത്രങ്ങളില് ദ്രഷ്ടാവ് ഈ ഗൂഢമായ ചോദ്യം ആവര്ത്തിക്കുന്നു — 'ഏത് ദേവന് നാം ഉപാസന ചെയ്യും?' — കാരണം സൃഷ്ടികര്ത്താവ് മനസ്സ് പിടിക്കുന്ന ഓരോ പേരിനും അതീതനാണ് — പത്താമത്തെ മന്ത്രത്തില് മാത്രം ഒടുവില് ആ ദേവന് പ്രജാപതി എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ സൂക്തം പ്രകട ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വിസ്മയത്തില് നിന്ന് എല്ലാറ്റിലും വ്യാപിച്ച് എല്ലാറ്റിനെയും അതിശയിക്കുന്ന ആ ഏക ദേവന്റെ തിരിച്ചറിവിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
Frequently Asked Questions
ഹിരണ്യഗര്ഭ സൂക്തം എന്താണ്?▼
'ഹിരണ്യഗര്ഭ' എന്നാല് എന്താണ്?▼
'കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ' ധ്രുവപദത്തിന്റെ അര്ഥം എന്താണ്?▼
ഹിരണ്യഗര്ഭ സൂക്തം എപ്പോള്, എന്തിന് ജപിക്കുന്നു?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →