ઈશાવાસ્યમિદં સર્વમ્
ഈശാവാസ്യമിദം സർവം (ഇതെല്ലാം ഭഗവാനാൽ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ઈશાવાસ્યમિદં સર્વમ્ એ ઈશ ઉપનિષદનો પ્રસિદ્ધ પ્રારંભિક શ્લોક છે, જેનાથી ઉપનિષદને એ નામ મળ્યું. તે ઘોષણા કરે છે કે આ ગતિશીલ બ્રહ્માંડમાં જે કંઈ છે તે બધું ઈશ્વરથી વ્યાપ્ત અને અધિષ્ઠિત છે, તેથી મનુષ્યે ત્યાગપૂર્વક જીવવું જોઈએ — જે મળે તેનો લોભરહિત ઉપભોગ કરતાં, બીજાના ધનની લાલસા ન કરતાં. એક જ શ્લોકમાં તે સર્વત્ર ઈશ્વર-દર્શનને અનાસક્તિના ગહન નીતિ-સિદ્ધાંત સાથે જોડે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Isha Upanishad, Verse 1 · Traditional (Upanishadic) · Vedic / Upanishadic
ઈશ ઉપનિષદ, માત્ર અઢાર શ્લોકો સાથે સૌથી નાનું હોવા છતાં, અત્યંત આદરણીય છે, કેમ કે તે શુક્લ યજુર્વેદની સંહિતામાં જ સમાવિષ્ટ છે. તેનો પ્રારંભિક શ્લોક ઘોષણા કરે છે કે સમગ્ર ગતિશીલ જગત ઈશ — ઈશ્વર — થી આચ્છાદિત છે, અને સલાહ આપે છે કે મનુષ્યે તેથી સર્વ લોભથી રહિત થઈને ત્યાગ દ્વારા જીવનનો ઉપભોગ કરવો જોઈએ. આ પ્રથમ શબ્દ 'ઈશા'થી જ ઉપનિષદ તેનું નામ મેળવે છે, અને આ શ્લોક સંસારમાં રહીને ઈશ્વરના થઈને રહેવાની વેદાંતિક જીવનકળાનો પ્રિય સાર બની ગયો છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
મનીષીઓ આ શ્લોકને કર્મ અને ત્યાગના સંપૂર્ણ સમન્વય તરીકે ટાંકે છે — મહાત્મા ગાંધીએ પોતે કહ્યું હતું કે જો સમસ્ત ઉપનિષદો અને શાસ્ત્રો લુપ્ત થઈ જાય પણ આ એક શ્લોક બાકી રહે, તો તે સમગ્ર હિંદુ ધર્મ શીખવવા માટે પૂરતો હશે, એટલી સંપૂર્ણતાથી તે એક ઈશ્વરીય જીવનનું રહસ્ય પોતાનામાં સમાવે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ઈશા વાસ્યમિદં સર્વં યત્કિઞ્ચ જગત્યાં જગત્ । તેન ત્યક્તેન ભુઞ્જીથા મા ગૃધઃ કસ્યસ્વિદ્ધનમ્ ॥
īśā vāsyam idaṁ sarvaṁ yatkiñca jagatyāṁ jagat tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasyasviddhanam
અર્થ:આ ચરાચર જગતમાં જે કંઈ છે — આ ગતિશીલ સંસારમાં જે કંઈ ચાલે છે — તે બધું જ ઈશ્વરથી વ્યાપ્ત છે. તેથી ત્યાગના ભાવથી (તેનો) ઉપભોગ કરો; કોઈના ધનનો લોભ ન કરો, કેમ કે આ ધન કોનું છે?
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ഈശാവാസ്യമിദം സർവം (ഇതെല്ലാം ഭഗവാനാൽ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു) પાઠના લાભ
સમસ્ત વસ્તુઓ, પ્રાણીઓ અને સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં વ્યાપ્ત દિવ્યતાનું દર્શન કરાવે છે.
ગ્રહણ કરવાની લાલસાને બદલે ત્યાગ (ત્યાગ) અને અનાસક્તિ દ્વારા આનંદમય જીવનનું રહસ્ય શીખવે છે.
વાસ્તવમાં કંઈ પણ કોઈનું નથી એ યાદ કરાવીને હૃદયને લોભ અને લાલસાથી મુક્ત કરે છે.
સાંસારિક જીવન અને આધ્યાત્મિકતામાં સમન્વય સ્થાપે છે — બહારથી કર્મ અને ઉપભોગ કરતાં અંદરથી અનાસક્ત રહેવું, બધું ઈશ્વરને અર્પણ કરવું.
સંતોષ, સમતા અને સમસ્ત સૃષ્ટિને ઈશ્વરનું નિવાસસ્થાન માનીને તેના પ્રત્યે શ્રદ્ધા કેળવે છે.
વેદાંતનો એક મૂળ શ્લોક, જે ઘણીવાર શાસ્ત્ર-અધ્યયન અને ચિંતનની શરૂઆતમાં વાંચવામાં આવે છે.
ഈശാവാസ്യമിദം സർവം (ഇതെല്ലാം ഭഗവാനാൽ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു) જપ વિધિ
'ઈશાવાસ્યમિદં સર્વમ્'નો પાઠ કરો અને તેના દર્શનને હૃદયમાં ઊતરવા દો: તમે જે કંઈ જુઓ — મનુષ્યો, વસ્તુઓ, પ્રકૃતિ, તમારું પોતાનું શરીર — તે બધામાં એક જ ઈશ્વરની હાજરી જુઓ. પછી શ્લોકના ઉપદેશ 'ત્યાગ દ્વારા ઉપભોગ'ને ધારણ કરો, જીવનની ભેટોને આસક્તિ કે લોભ વિના કૃતજ્ઞતાપૂર્વક ગ્રહણ કરતાં. તે અધ્યયનની શરૂઆતની પ્રાર્થના તરીકે અને લોભને ઓગાળી શ્રદ્ધાને ગહન કરવા માટેના નિત્ય ચિંતન તરીકે ઉત્તમ છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ഈശാവാസ്യമിദം സർവം (ഇതെല്ലാം ഭഗവാനാൽ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ