ലളിതാ സഹസ്രനാമം — Word-by-Word Meaning
ललिता सहस्रनाम
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
श्रीमाता
Śrīmātā
ശ്രീമാതാ — മംഗളകരമായ (ശ്രീ) മാതാവ് — സകലത്തിന്റെയും ഉറവിടവും പോഷണവുമായ ദിവ്യ മാതാവ്
श्रीमहाराज्ञी
Śrīmahārājñī
ശ്രീമഹാരാജ്ഞീ — മഹാസാമ്രാജ്ഞി — സമസ്ത വിശ്വത്തിന്റെ പരമ അധീശ്വരി
श्रीमत् सिंहासनेश्वरी
Śrīmat Siṃhāsaneśvarī
ശ്രീമത് സിംഹാസനേശ്വരീ — ഭവ്യ സിംഹാസനത്തിൽ (പഞ്ച ബ്രഹ്മങ്ങളുടെ ആസനം) ആസീനയായവൾ
चिदग्नि कुण्डसंभूता
Cidagni Kuṇḍasaṃbhūtā
ചിദഗ്നി കുണ്ഡസംഭൂതാ — ശുദ്ധ ചൈതന്യത്തിന്റെ അഗ്നി (ചിത്-അഗ്നി) യജ്ഞകുണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൾ
देवकार्य समुद्यता
Devakārya Samudyatā
ദേവകാര്യ സമുദ്യതാ — ദേവന്മാരുടെ കാര്യം — ഭണ്ഡാസുര വധം — സാധിക്കാൻ ഉദ്ഭവിച്ചവൾ
उद्यद्भानु सहस्राभा
Udyadbhānu Sahasrābhā
ഉദ്യദ്ഭാനു സഹസ്രാഭാ — സഹസ്ര ഉദയ സൂര്യന്മാരുടെ കാന്തിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നവൾ
चतुर्बाहु समन्विता
Caturbāhu Samanvitā
ചതുർബാഹു സമന്വിതാ — നാല് ഭുജങ്ങളോടു കൂടിയവൾ
रागस्वरूप पाशाढ्या
Rāgasvarūpa Pāśāḍhyā
രാഗസ്വരൂപ പാശാഢ്യാ — കാമത്തിന്റെയും ആസക്തിയുടെയും സ്വരൂപമായ പാശം ധരിച്ചവൾ
क्रोधाकाराङ्कुशोज्ज्वला
Krodhākārāṅkuśojjvalā
ക്രോധാകാരാങ്കുശോജ്ജ്വലാ — ക്രോധത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ അങ്കുശത്താൽ പ്രകാശിക്കുന്നവൾ
मनोरूपेक्षु कोदण्डा
Manorūpekṣu Kodaṇḍā
മനോരൂപേക്ഷു കോദണ്ഡാ — കരിമ്പ് വില്ല് സ്വയം മനസ്സായവൾ
पञ्च तन्मात्र सायका
Pañca Tanmātra Sāyakā
പഞ്ച തന്മാത്ര സായകാ — അഞ്ച് ബാണങ്ങൾ പഞ്ച തന്മാത്രകൾ (സൂക്ഷ്മ തത്ത്വങ്ങൾ) ആയവൾ
निजारुण प्रभापूर मज्जद् ब्रह्माण्डमण्डला
Nijāruṇa Prabhāpūra Majjad Brahmāṇḍamaṇḍalā
നിജാരുണ പ്രഭാപൂര മജ്ജദ് ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലാ — തന്റെ അരുണ കാന്തിയുടെ പ്രവാഹത്താൽ സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡ മണ്ഡലത്തെ മുക്കുന്നവൾ
सर्वारुणा
Sarvāruṇā
സർവാരുണാ — പൂർണമായും അരുണ — റോസ്-ചുവപ്പ് വർണമുള്ളവൾ
अनवद्याङ्गी
Anavadyāṅgī
അനവദ്യാംഗീ — നിർദോഷവും നിഷ്കളങ്കവും പരിപൂർണവുമായ അവയവങ്ങളുള്ളവൾ
सर्वाभरण भूषिता
Sarvābharaṇa Bhūṣitā
സർവാഭരണ ഭൂഷിതാ — എല്ലാ തരം ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൾ
शिवकामेश्वराङ्कस्था
Śivakāmeśvarāṅkasthā
ശിവകാമേശ്വരാങ്കസ്ഥാ — ശിവ-കാമേശ്വരന്റെ മടിയിൽ ആസീനയായവൾ
महापद्माटवी संस्था
Mahāpadmāṭavī Saṃsthā
മഹാപദ്മാടവീ സംസ്ഥാ — കമലങ്ങളുടെ മഹാവനത്തിൽ വസിക്കുന്നവൾ
श्रीमन् नगर नायिका
Śrīman Nagara Nāyikā
ശ്രീമൻ നഗര നായികാ — ശ്രീപുരം, പ്രകാശമാന നഗരിയുടെ (ശ്രീചക്രം) അധിഷ്ഠാത്രി
चिन्तामणि गृहान्तस्था
Cintāmaṇi Gṛhāntasthā
ചിന്താമണി ഗൃഹാന്തസ്ഥാ — ചിന്താമണി രത്നങ്ങളാൽ നിർമിച്ച ഭവനത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്നവൾ
पञ्च ब्रह्मासन स्थिता
Pañca Brahmāsana Sthitā
പഞ്ച ബ്രഹ്മാസന സ്ഥിതാ — പഞ്ച ബ്രഹ്മങ്ങളാൽ താങ്ങപ്പെട്ട സിംഹാസനത്തിൽ ആസീനയായവൾ
कुण्डलिनी
Kuṇḍalinī
കുണ്ഡലിനീ — നട്ടെല്ലിന്റെ മൂലത്തിൽ ചുരുണ്ടിരിക്കുന്ന സർപ്പ-ശക്തി (കുണ്ഡലിനി)
बिसतन्तु तनीयसी
Bisatantu Tanīyasī
ബിസതന്തു തനീയസീ — താമരത്തണ്ടിന്റെ നേർത്ത നാരിനെക്കാൾ സൂക്ഷ്മതരം
भवानी
Bhavānī
ഭവാനീ — ഭവാനി — ഭവ (ശിവ)ന്റെ പത്നി, സകലത്തിനും ജീവദായിനി
भावनागम्या
Bhāvanāgamyā
ഭാവനാഗമ്യാ — പ്രേമപൂർവമായ ചിന്തനത്തിലൂടെയും ധ്യാനത്തിലൂടെയും മാത്രം പ്രാപ്യ
सहस्रारां बुजारूढा
Sahasrārāṃ Bujārūḍhā
സഹസ്രാരാം ബുജാരൂഢാ — ശിരസ്സിലെ സഹസ്രദള കമലത്തിൽ (സഹസ്രാര ചക്രം) ആരൂഢയായവൾ
सुधासाराभि वर्षिणी
Sudhāsārābhi Varṣiṇī
സുധാസാരാഭി വർഷിണീ — അമരത്വത്തിന്റെ അമൃത ധാര പൊഴിക്കുന്നവൾ
महाशक्तिः
Mahāśaktiḥ
മഹാശക്തിഃ — മഹാശക്തി, വിശ്വത്തിന്റെ പരമ ഊർജം
महात्रिपुर सुन्दरी
Mahātripura Sundarī
മഹാത്രിപുര സുന്ദരീ — മൂന്ന് നഗരങ്ങളുടെ (ത്രിപുര) മഹാസുന്ദരി — മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും മൂന്ന് അവസ്ഥകളെയും അതീതമായ സൗന്ദര്യം
राजराजेश्वरी
Rājarājeśvarī
രാജരാജേശ്വരീ — സമസ്ത രാജാക്കന്മാരുടെയും ചക്രവർത്തിമാരുടെയും അധീശ്വരി
शिवप्रिया
Śivapriyā
ശിവപ്രിയാ — ശിവന്റെ പ്രിയ
सर्वमङ्गला
Sarvamaṅgalā
സർവമംഗളാ — സമസ്ത മംഗളത്തിന്റെ ഉറവിടവും സ്വരൂപവും
शाम्भवी
Śāmbhavī
ശാംഭവീ — ശാംഭവി — ശംഭു (ശിവ)ന്റെ ശക്തി
सर्वव्याधि प्रशमनी
Sarvavyādhi Praśamanī
സർവവ്യാധി പ്രശമനീ — സമസ്ത രോഗത്തിന്റെയും പീഡയുടെയും നിവാരിണിയും ശാമകവും
सर्वमृत्यु निवारिणी
Sarvamṛtyu Nivāriṇī
സർവമൃത്യു നിവാരിണീ — സമസ്ത മൃത്യുവിനെയും പ്രാണാപായത്തെയും തടയുന്നവൾ
ललिताम्बिका
Lalitāmbikā
ലളിതാംബികാ — കരുണാമയി മാതാവ് ലളിത — ലീലാമയി, കോമള, സർവാതീത
श्री शिवा शिवशक्त्यैक्य रूपिणी
Śrī Śivā Śivaśaktyaikya Rūpiṇī
ശ്രീ ശിവാ ശിവശക്ത്യൈക്യ രൂപിണീ — മംഗളകരമായ ശിവാ — ശിവന്റെയും ശക്തിയുടെയും പരിപൂർണ ഐക്യത്തിന്റെ സ്വരൂപം
Complete Translation
ഞാൻ പരമ മാതാവിനെ (പരാ-അംബിക) ധ്യാനിക്കുന്നു — സിന്ദൂരം പോലെ അരുണ വർണമുള്ള ദേഹത്തോടെ, മൂന്ന് കണ്ണുകളോടെ, മാണിക്യവും ചന്ദ്രക്കലയും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കിരീടം ധരിച്ച്, പുഞ്ചിരി മുഖത്തോടെ, തന്റെ കൈകളിൽ മധു നിറഞ്ഞ രത്നപാത്രവും ചെന്താമരയും ധരിച്ച്, രത്നഖചിത കലശത്തിന്മേൽ പാദങ്ങൾ ഉറപ്പിച്ച ആ ദേവിയെ. പാശം, അങ്കുശം, പുഷ്പബാണം, കരിമ്പ് വില്ല് എന്നിവ ധരിച്ച്, എല്ലാ വശത്തുനിന്നും അണിമ മുതലായ ശക്തികളുടെ കിരണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, കരുണ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ള, അരുണ വർണമുള്ള മഹാരാജ്ഞി ഭവാനിയെ ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു. അവൾ ശ്രീവിദ്യയാണ്, ശാന്തിയുടെ സ്വരൂപം, സകല ദേവന്മാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവൾ, സർവ ഐശ്വര്യവും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നവൾ.
തുടർന്ന് വരുന്ന സഹസ്ര നാമങ്ങൾ — ബ്രഹ്മാണ്ഡ പുരാണത്തിന്റെ ഉത്തര-ഖണ്ഡത്തിൽ വെളിപ്പെട്ടവ, ഹയഗ്രീവ ഋഷി അഗസ്ത്യന് ഉപദേശിച്ചവ — അവളെ ശ്രീമാത, മംഗളകരമായ മാതാവായി; ശ്രീമഹാരാജ്ഞി, സിംഹാസനത്തിൽ ആസീനയായ മഹാസാമ്രാജ്ഞിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ദേവന്മാരുടെ കാര്യം സാധിക്കാൻ ചിത്-അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളായി; സഹസ്ര സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവൾ, ചതുർഭുജ, കാമത്തിന്റെ പാശം, ക്രോധത്തിന്റെ അങ്കുശം, മനസ്സെന്ന വില്ല്, പഞ്ച തന്മാത്രകളുടെ അഞ്ച് ബാണങ്ങൾ എന്നിവ ധരിച്ചവളായി. അവർ അവളെ ശ്രീചക്രത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിലെ ചിന്താമണി ഭവനത്തിനുള്ളിൽ ശ്രീപുരത്തിന്റെ രാജ്ഞിയായി, ചക്രങ്ങളിലൂടെ ഉയർന്ന് സഹസ്രദള കമലത്തിൽ അമൃതം പൊഴിക്കുന്ന കുണ്ഡലിനിയായി, മഹാ-ത്രിപുര-സുന്ദരി, രാജരാജേശ്വരി, ശിവ-ശക്തി സംയോഗമായി പാടുന്നു — സമസ്ത രോഗത്തിന്റെയും മൃത്യുവിന്റെയും നിവാരിണി, മോക്ഷ പ്രദായിനി. അവളുടെ സഹസ്ര നാമങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ജപിക്കുന്നത്, ശ്രീചക്ര പൂജ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ഭക്തർക്ക് മാതാവിന്റെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഉപാസനയായി കരുതപ്പെടുന്നു.
Origin & History
Source: Brahmanda Purana (Uttara-khanda, Lalitopakhyana) — Hayagriva–Agastya samvada
Author: The eight Vagdevatas (Vasini and the rest), at the command of Goddess Lalita
Period: Puranic
ബ്രഹ്മാണ്ഡ പുരാണത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ, ദേവി ലലിതാ ത്രിപുരസുന്ദരി ഭണ്ഡാസുരനെ വധിച്ചതിന് ശേഷം, എട്ട് വാഗ്ദേവതകൾ (വാക്-ദേവിമാർ) — വാസിനി, കാമേശ്വരി തുടങ്ങിയവർ — അവരുടെ മഹിമ വെളിപ്പെടുത്താൻ അവരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആയിരം നാമങ്ങൾ രചിക്കുന്നു. ഹയഗ്രീവ മഹർഷി (വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരം) ഈ അത്യന്തം ഗുഹ്യമായ സ്തോത്രം, കലിയുഗത്തിൽ കൃപയുടെ മാർഗ്ഗം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച അഗസ്ത്യ മഹർഷിക്ക് നൽകുന്നു. ഇത് ശ്രീവിദ്യാ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രമുഖ സ്തോത്രമായി മാറി.
Frequently Asked Questions
ലലിതാ സഹസ്രനാമം എന്നാൽ എന്ത്?▼
ഇത് ദേവി ലലിതാ ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ ആയിരം നാമങ്ങളുടെ പവിത്ര സ്തോത്രമാണ്, അവർ ശ്രീവിദ്യാ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ദേവതയാണ്. ഇത് ബ്രഹ്മാണ്ഡ പുരാണത്തിന്റെ ഉത്തര-ഖണ്ഡത്തിൽ വരുന്നു, അവിടെ എട്ട് വാഗ്ദേവതകൾ ദേവിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഇത് രചിക്കുന്നു, ഹയഗ്രീവ മഹർഷി ഇത് അഗസ്ത്യന് ഉപദേശിക്കുന്നു. അതിന്റെ ൧൦൦൦ നാമങ്ങൾ ദിവ്യ മാതാവിനെ പൂർണ്ണമായി വർണ്ണിക്കുന്നു — അവരുടെ രൂപം, ആയുധങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, ശ്രീചക്രത്തിലെ അവരുടെ സ്ഥാനം, അവരുടെ വിശ്വ സ്വരൂപം.
ലലിതാ സഹസ്രനാമ പാരായണത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ എന്ത്?▼
ഇത് മാതാവിന്റെ പൂർണ്ണ കൃപ നൽകുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു — ആരോഗ്യവും ദീർഘായുസ്സും (നാമങ്ങൾ അവരെ സമസ്ത രോഗത്തിന്റെയും അകാല മൃത്യുവിന്റെയും നിവാരിണി എന്ന് വിളിക്കുന്നു), സമൃദ്ധി, മംഗളം, സന്താനം, മനസ്സമാധാനം, ഒടുവിൽ മോക്ഷം. ഇതിന്റെ പാരായണം ശ്രീചക്ര പൂജയ്ക്ക് തുല്യമായ പുണ്യം നൽകുമെന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു.
ലലിതാ സഹസ്രനാമം എപ്പോഴാണ് പാരായണം ചെയ്യേണ്ടത്?▼
ഇത് വിശേഷിച്ച് വെള്ളിയാഴ്ച (ദേവിയുടെ ദിവസം), നവരാത്രിയുടെ ഒമ്പത് രാത്രികളിൽ, പൗർണമിയിൽ, ലലിതാ ജയന്തി, ശ്രീചക്ര (ലലിതാ) പൂജ എന്നിവയിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നു. ഇത് ദിവസവും, രാവിലെയോ വൈകുന്നേരമോ, സ്നാനത്തിന് ശേഷം ജപിക്കാം.
ഇതിൽ എത്ര നാമങ്ങളും ശ്ലോകങ്ങളും ഉണ്ട്?▼
ഇതിൽ ദേവിയുടെ കൃത്യമായി ൧൦൦൦ നാമങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഇവ ഒഴുകുന്ന അനുഷ്ടുപ് ശ്ലോകങ്ങളിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു (നാമങ്ങൾക്ക് ഏകദേശം ൧൮൨ ശ്ലോകങ്ങൾ), ഇവയ്ക്ക് മുമ്പ് ധ്യാന ശ്ലോകങ്ങളും ശേഷം അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഫലശ്രുതിയും വരുന്നു.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →