നാരായണ സൂക്തം Meaning — Line by Line
नारायण सूक्तम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of നാരായണ സൂക്തം with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;
- Verse 2. Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;
- Verse 3. Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;
- Verse 4. Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;
- Verse 5. Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;
- Verse 6. Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;
- Verse 7. Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;
- Verse 8. Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;
- Verse 9. Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;
- Verse 10. Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;
- Verse 11. So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;
- Verse 12. Santapayati svam dehamapadatalamastakah;
- Verse 13. Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;
- Verse 14. Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;
- Verse 15. Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;
- Verse 16. Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;
Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्विनावधीतमस्तु मा विद्विषावहै॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai; Tejasvinavadhitamastu ma vidvishavahai. Om shantih shantih shantih.
Meaningഓം। അവിടുന്ന് നമ്മെ ഇരുവരെയും രക്ഷിക്കട്ടെ; നമ്മെ ഇരുവരെയും പോഷിപ്പിക്കട്ടെ; നാം ഒന്നിച്ച് ഉത്സാഹത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കട്ടെ; നമ്മുടെ പഠനം തേജസ്സുള്ളതും ഫലപ്രദവുമാകട്ടെ; നാം പരസ്പരം ഒരിക്കലും വെറുക്കാതിരിക്കട്ടെ. ഓം ശാന്തി, ശാന്തി, ശാന്തി.
Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;
ॐ सहस्रशीर्षं देवं विश्वाक्षं विश्वशम्भुवम्। विश्वं नारायणं देवमक्षरं परमं पदम्॥
Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam; Vishvam Narayanam devamaksharam paramam padam.
Meaningഓം। ആയിരം ശിരസ്സുകളുള്ളവൻ, സർവനേത്രൻ, സമസ്ത മംഗളങ്ങളുടെ ഉറവിടം; നാരായണൻ സർവവ്യാപിയായ ഭഗവാൻ, അക്ഷരൻ, പരമ ധാമം.
Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;
विश्वतः परमान्नित्यं विश्वं नारायणं हरिम्। विश्वमेवेदं पुरुषस्तद्विश्वमुपजीवति॥
Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim; Vishvamevedam purushastadvishvamupajivati.
Meaningഎന്നും പ്രപഞ്ചത്തിന് അതീതൻ, ശാശ്വതൻ, ഈ പ്രപഞ്ചം തന്നെ നാരായണൻ, ഹരി; ഈ സമസ്ത ജഗത്തും പുരുഷൻ മാത്രമാണ്, അവനിൽത്തന്നെ ഇത് നിലകൊള്ളുന്നു.
Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;
पतिं विश्वस्यात्मेश्वरं शाश्वतं शिवमच्युतम्। नारायणं महाज्ञेयं विश्वात्मानं परायणम्॥
Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam; Narayanam mahajneyam vishvatmanam parayanam.
Meaningപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നാഥൻ, ആത്മാവിന്റെ ഭരണാധികാരി, ശാശ്വതൻ, മംഗളകരൻ, അക്ഷയൻ; നാരായണൻ പരമ ജ്ഞേയൻ, സർവത്തിന്റെയും ആത്മാവ്, പരമ ആശ്രയം.
Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;
नारायणपरो ज्योतिरात्मा नारायणः परः। नारायणपरं ब्रह्म तत्त्वं नारायणः परः॥
Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah; Narayanaparam brahma tattvam Narayanah parah.
Meaningനാരായണൻ പരമ ജ്യോതി, ആത്മാവ് പരമ നാരായണൻ; നാരായണൻ പരമ ബ്രഹ്മം, പരമ നാരായണൻ തന്നെ ആ സത്യം.
Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;
नारायणपरो ध्याता ध्यानं नारायणः परः। यच्च किञ्चिज्जगत्सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपि वा॥
Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah; Yachcha kinchijjagatsarvam drishyate shruyate'pi va.
Meaningനാരായണൻ പരമ ധ്യാതാവ്, ധ്യാനം തന്നെ പരമ നാരായണൻ; പിന്നെ എന്തെല്ലാം ഉണ്ടോ — ഈ സമസ്ത ജഗത്ത്, കണ്ടതോ കേട്ടതോ —
Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;
अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः। अनन्तमव्ययं कविं समुद्रेऽन्तं विश्वशम्भुवम्॥
Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah; Anantamavyayam kavim samudre'ntam vishvashambhuvam.
Meaning— അകത്തും പുറത്തും, എല്ലാറ്റിലും വ്യാപിച്ച്, നാരായണൻ നിലകൊള്ളുന്നു: അനന്തൻ, അക്ഷരൻ, സർവദർശി, സമുദ്രമാണ് അതിര് ആയവൻ, പ്രപഞ്ച മംഗളത്തിന്റെ ഉറവിടം.
Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;
पद्मकोशप्रतीकाशं हृदयं चाप्यधोमुखम्। अधो निष्ट्या वितस्त्यान्ते नाभ्यामुपरि तिष्ठति॥
Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham; Adho nishtya vitastyante nabhyamupari tishthati.
Meaningതാമരമൊട്ടു പോലെയാണ് ഹൃദയം, താഴോട്ടു മുഖമായി; കണ്ഠത്തിന് ഒരു ചാൺ താഴെ, നാഭിക്ക് മുകളിൽ അത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;
ज्वालामालाकुलं भाति विश्वस्यायतनं महत्। सन्ततं सिराभिस्तु लम्बत्याकोशसन्निभम्॥
Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat; Santatam sirabhistu lambatyakoshasannibham.
Meaningജ്വാലമാലകളാൽ അത് പ്രകാശിക്കുന്നു, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മഹാ ധാമം; നാഡികളാൽ നിരന്തരം ധരിക്കപ്പെട്ട്, അടഞ്ഞ മൊട്ടു പോലെ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;
तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्। तस्य मध्ये महानग्निर्विश्वार्चिर्विश्वतोमुखः॥
Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam; Tasya madhye mahanagnirvishvarchirvishvatomukhah.
Meaningഅതിന്റെ അറ്റത്ത് ഒരു സൂക്ഷ്മ ദ്വാരമുണ്ട്, അതിലാണ് സമസ്തവും പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്; അതിന്റെ മധ്യത്തിൽ മഹാ അഗ്നിയുണ്ട്, എല്ലായിടത്തും ജ്വലിച്ച്, സകല ദിക്കുകളിലേക്കും മുഖമായി.
So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;
सोऽग्रभुग्विभजन्तिष्ठन्नाहारमजरः कविः। तिर्यगूर्ध्वमधःशायी रश्मयस्तस्य सन्तताः॥
So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih; Tiryagurdhvamadhahshayi rashmayastasya santatah.
Meaningപ്രഥമ ഭോക്താവ്, അന്നം പങ്കിട്ടു നൽകി നിലകൊണ്ട്, അക്ഷയൻ, ജ്ഞാനി; കുറുകെ കിടന്ന്, മുകളിലും താഴെയും, അവന്റെ കിരണങ്ങൾ ഇടവിടാതെ പരന്നിരിക്കുന്നു.
Santapayati svam dehamapadatalamastakah;
सन्तापयति स्वं देहमापादतलमस्तकः। तस्य मध्ये वह्निशिखा अणीयोर्ध्वा व्यवस्थिता॥
Santapayati svam dehamapadatalamastakah; Tasya madhye vahnishikha aniyordhva vyavasthita.
Meaningഅവൻ തന്റെ ശരീരത്തെ ഉള്ളംകാലുകൾ മുതൽ ശിരസ്സു വരെ തപിപ്പിക്കുന്നു. ആ അഗ്നിയുടെ മധ്യത്തിൽ ഒരു ജ്വാലാശിഖ ഉണ്ട്, അതിസൂക്ഷ്മം, മേലോട്ടു മുഖമായി.
Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;
नीलतोयदमध्यस्थाद्विद्युल्लेखेव भास्वरा। नीवारशूकवत्तन्वी पीता भास्वत्यणूपमा॥
Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara; Nivarashukavattanvi pita bhasvatyanupama.
Meaningനീല മഴമേഘത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മിന്നൽ രേഖ പോലെ ദീപ്തമാനം; നെൽമണിയുടെ കൂർത്ത അഗ്രം പോലെ നേർത്തത്, സ്വർണമയം, ശോഭയുള്ളത്, അണുപോലെ.
Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;
तस्याः शिखाया मध्ये परमात्मा व्यवस्थितः। स ब्रह्म स शिवः स हरिः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट्॥
Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah; Sa brahma sa shivah sa harih sendrah so'ksharah paramah svarat.
Meaningആ ജ്വാലയുടെ മധ്യത്തിൽ പരമാത്മാവ് നിലകൊള്ളുന്നു: അവൻ ബ്രഹ്മാവ്, അവൻ ശിവൻ, അവൻ ഹരി, അവൻ ഇന്ദ്രൻ; അവൻ അക്ഷരൻ, പരമൻ, സ്വയംപ്രകാശ സാർവഭൗമൻ.
Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म पुरुषं कृष्णपिङ्गलम्। ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपाय वै नमो नमः॥
Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam; Urdhvaretam virupaksham vishvarupaya vai namo namah.
Meaningഋതം, സത്യം, പരമ ബ്രഹ്മം, ശ്യാമ-പീതവർണ പുരുഷൻ, എന്നും ബ്രഹ്മചാരി, വിചിത്ര-നേത്രൻ — ആ വിശ്വരൂപത്തിന് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;
ॐ नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि। तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi; Tanno Vishnuh prachodayat. Om shantih shantih shantih.
Meaningഓം। നാം നാരായണനെ അറിയട്ടെ, വാസുദേവനെ ധ്യാനിക്കട്ടെ; ആ വിഷ്ണു നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ. ഓം ശാന്തി, ശാന്തി, ശാന്തി.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Taittiriya Aranyaka (Yajurveda)
Author: Vedic Rishis
Period: 1200-800 BCE
നാരായണ സൂക്തം കൃഷ്ണ യജുർവേദത്തിലെ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് വൈഷ്ണവ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിത്യം പാടുന്ന പഞ്ച സൂക്തങ്ങളിലൊന്നാണ് (അഞ്ച് സൂക്തങ്ങൾ). ഈ സൂക്തം ക്രമമായി നാരായണനാണ് പരമ യാഥാർത്ഥ്യമെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു — അവനാണ് ജ്യോതി, ആത്മാവ്, സത്യം, ധ്യാതാവ്, ധ്യാനം സ്വയം. നാരായണനിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് ഒന്നുമില്ല.
Frequently Asked Questions
നാരായണ സൂക്തം എന്നാൽ എന്താണ്?▼
നാരായണ എന്നാൽ എന്താണ് അർത്ഥം?▼
ഇത് പുരുഷ സൂക്തത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →