പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ (ബോധം തന്നെ ബ്രഹ്മം) — Word-by-Word Meaning
प्रज्ञानं ब्रह्म
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
प्रज्ञानम्
prajñānam
ശുദ്ധബോധം, പരമോന്നത ജ്ഞാനം, സകല അനുഭവത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന അവബോധം
प्र
pra
'പൂർണമായി, പരമമായി' എന്നർത്ഥമുള്ള ഉപസർഗം — പരമോന്നതവും പൂർണവുമായ അറിവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു
ज्ञानम्
jñānam
ജ്ഞാനം, അറിവ്, ബോധം
ब्रह्म
brahma
ബ്രഹ്മം, അനന്തമായ പരമ സത്യം
प्रज्ञानं ब्रह्म
prajñānaṁ brahma
'ബോധം തന്നെ ബ്രഹ്മം' — ശുദ്ധ അവബോധത്തെ പരമതത്ത്വവുമായി അഭിന്നമായി കാണിക്കുന്ന മഹാവാക്യം
एष ब्रह्मा
eṣa brahmā
ഈ (ബോധം) തന്നെ സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവ് (പൂർണ സന്ദർഭത്തിൽ)
एष इन्द्रः
eṣa indraḥ
ഇതു തന്നെ ഇന്ദ്രനും സകല ദേവന്മാരും (ബോധമാണ് എല്ലാവർക്കും അടിസ്ഥാനം)
एतेन प्रज्ञेनात्मना
etena prajñenātmanā
ഈ പ്രജ്ഞാന-സ്വരൂപമായ ആത്മാവിനാൽ തന്നെ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്നു (അമരത്വം നേടുന്നു)
प्रज्ञां प्रतिष्ठा
prajñā pratiṣṭhā
പ്രജ്ഞാനം തന്നെ (സകല അസ്തിത്വത്തിന്റെയും) പ്രതിഷ്ഠ, അടിത്തറ
प्रज्ञानेत्रः
prajñānetraḥ
പ്രജ്ഞാനത്തെ കണ്ണായി/വഴികാട്ടിയായി ഉള്ളത് — പ്രപഞ്ചം അവബോധത്താൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു
Complete Translation
പ്രജ്ഞാനം (ശുദ്ധബോധം) തന്നെ ബ്രഹ്മം. ഏതു ബോധത്താൽ മനുഷ്യൻ കാണുന്നുവോ, കേൾക്കുന്നുവോ, അറിയുന്നുവോ, ജീവിക്കുന്നുവോ, അതു തന്നെ അനന്തമായ ബ്രഹ്മം; ഈ ബോധം തന്നെ ബ്രഹ്മാവ്, സകല ദേവന്മാർ, പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ, സർവ ജീവികളും; ഇവയെല്ലാം പ്രജ്ഞാനത്താൽ നയിക്കപ്പെട്ട് പ്രജ്ഞാനത്തിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. പ്രജ്ഞാനം തന്നെ ബ്രഹ്മം.
Origin & History
Source: Aitareya Upanishad, Verse 3.1.3
Author: Traditional (Upanishadic)
Period: Vedic / Upanishadic
ഐതരേയ ഉപനിഷത്തിന്റെ മൂന്നാം അധ്യായം ചോദിക്കുന്നു: 'നാം ഉപാസിക്കുന്ന ഈ ആത്മാവ് ആരാണ്? എന്തിനാൽ മനുഷ്യൻ കാണുന്നു, കേൾക്കുന്നു, മണക്കുന്നു, സംസാരിക്കുന്നു, വിവേചിക്കുന്നു?' ഋഷിയുടെ ഉത്തരം — അത് പ്രജ്ഞാനം (ബോധം) ആണ്; അത് സകല ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും സൃഷ്ടി മുഴുവനും മേലെ അധിഷ്ഠിതമാണ് — ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം അതിനാൽ നയിക്കപ്പെട്ട് അതിൽ തന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ അന്വേഷണത്തിന്റെ സാരാംശമായി ഉപനിഷത്ത് 'പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ — ബോധം തന്നെ ബ്രഹ്മം' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് ശുദ്ധ അവബോധത്തെ പരമ സത്യമായി പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ എന്നതിന്റെ അർത്ഥമെന്ത്?▼
പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ എന്നാൽ 'ബോധം തന്നെ ബ്രഹ്മം'. നാം ഗ്രഹിക്കാനും ജീവിക്കാനും ആധാരമായ ശുദ്ധ അവബോധം — ആ അറിയുന്ന സാന്നിധ്യം തന്നെ — പരമ സത്യമായ ബ്രഹ്മമാണെന്ന് ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.
പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത്?▼
ഇത് ഋഗ്വേദത്തിൽപ്പെട്ട ഐതരേയ ഉപനിഷത്തിൽ (3.1.3) നിന്നാണ്. ഋഗ്വേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹാവാക്യം അഥവാ 'മഹത്തായ വചനം' ആണിത്.
പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മയും അഹം ബ്രഹ്മാസ്മിയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമെന്ത്?▼
രണ്ടും ഒരേ അദ്വൈത സത്യത്തിലേക്ക് ചൂണ്ടുന്ന മഹാവാക്യങ്ങളാണ്. പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപത്തെ ബോധമായി നിർവചിക്കുന്നു; അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി സാധകന്റെ നേരിട്ടുള്ള അനുഭൂതിയാണ് — 'ഞാൻ ബ്രഹ്മമാകുന്നു'. തത് ത്വം അസി, അയം ആത്മാ ബ്രഹ്മ എന്നിവയോടൊപ്പം ഇവ നാല് മഹാവാക്യങ്ങളാകുന്നു.
പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മയിൽ എങ്ങനെ ധ്യാനിക്കാം?▼
നിങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതെല്ലാം അവബോധത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവെന്നും ആ അവബോധം ഒരു വസ്തുവല്ല, നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ഉണ്മയാണെന്നും ചിന്തിക്കുക. അതിനെ സ്വയംപ്രകാശവും അതിരില്ലാത്തതുമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, മാറുന്ന ദേഹ-മനസ്സുകളോടല്ല, അതിനോടു തന്നെ താദാത്മ്യപ്പെടുക. ഇതാണ് മോക്ഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ധ്യാനം.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →