ശിവതാണ്ഡവ സ്തോത്രം — Complete Lyrics
शिव तांडव स्तोत्रम्
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
जटाटवी गलज्जल प्रवाह पावितस्थले
गलेवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम् ।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम् ॥
Jatatavi galajjala pravaha pavitasthale
Galevalambya lambitam bhujangatungamalikam
Damaddamaddamaddamanninadavaddamarvayam
Chakara chandatandavam tanotu nah shivah shivam
അവന്റെ ജടയുടെ ഇടതൂർന്ന വനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന പവിത്ര ഗംഗയുടെ ധാര നിലത്തെ പാവനമാക്കുന്നു; കഴുത്തിൽ ഉയർന്ന സർപ്പമാല തൂങ്ങുന്നു. 'ഡമഡ്-ഡമഡ്-ഡമഡ്' എന്ന് ഡമരു മുഴക്കി ശിവൻ ഉഗ്ര താണ്ഡവം ചെയ്തു — അവൻ നമുക്ക് മംഗളം പ്രസാദിക്കട്ടെ.
Verse 2
जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी
विलोलवीचिवल्लरी विराजमानमूर्धनि ।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाट पट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम ॥
Jatakatahasambhramabhramannilimpanirjhari
Vilolavichivallari virajamanamurdhani
Dhagaddhagaddhagajjvalallalata pattapavake
Kishorachandrashekhare ratih pratikshanam mama
എന്റെ മനസ്സ് ഓരോ നിമിഷവും ശിവനിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു — ആരുടെ ശിരസ്സിലെ ജടയിൽ ദിവ്യ ഗംഗ ചുഴറ്റുന്നുവോ, ആരുടെ നെറ്റിയിൽ 'ധഗദ്-ധഗദ്-ധഗദ്' എന്ന് അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നുവോ, ആര് ചന്ദ്രക്കലയെ ശിരോഭൂഷണമായി ധരിക്കുന്നുവോ.
Verse 3
धराधरेन्द्र नन्दिनी विलासबन्धु बन्धुर
स्फुरद्दिगन्त सन्तति प्रमोद मानमानसे ।
कृपाकटाक्षधोरणी निरुद्ध दुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे मनोविनोदमेतु वस्तुनि ॥
Dharadharendra nandini vilasabandhu bandhura
Sphuraddiganta santati pramoda manamanase
Kripakatakshadhorani niruddha durdharapadi
Kvachiddigambare manovinodametu vastuni
എന്റെ മനസ്സ് ദിഗംബര ശിവനിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തട്ടെ — പർവതരാജ പുത്രി (പാർവതി) പ്രിയ സഖി, സമസ്ത ലോകങ്ങളിലും മനസ്സ് ആനന്ദിക്കുന്നവൻ, ആരുടെ കരുണാപൂർണമായ കടാക്ഷം അതിഭയങ്കര ആപത്തുകളെ തടയുന്നുവോ.
Verse 4
जटाभुजङ्ग पिङ्गल स्फुरत्फणा मणिप्रभा
कदम्ब कुङ्कुम द्रव प्रलिप्त दिग्वधूमुखे ।
मदान्ध सिन्धुर स्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि ॥
Jatabhujanga pingala sphuratphana maniprabha
Kadamba kunkuma drava pralipta digvadhumukhe
Madandha sindhura sphurattvaguttariyamedure
Mano vinodamadbhutam bibhartu bhutabhartari
ജീവികളെ പോറ്റുന്ന ശിവനിൽ എന്റെ മനസ്സ് അദ്ഭുത ആനന്ദം നേടട്ടെ — അവന്റെ ജടയിലെ മണിഫണ തവിട്ടു സർപ്പങ്ങളുടെ കാന്തി ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങളെ കദംബ-കുങ്കുമ ലേപനം പോലെ പുരട്ടുന്നു, ആനത്തോൽ അവന്റെ തിളങ്ങുന്ന ഉത്തരീയം.
Verse 5
सहस्रलोचन प्रभृत्यशेषलेख शेखर
प्रसूनधूलि धोरणी विधूसराङ्घ्रि पीठभूः ।
भुजङ्गराजमालया निबद्ध जाटजूटकः
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धु शेखरः ॥
Sahasralochana prabhrityasheshalekha shekhara
Prasunadhuli dhorani vidhusaranghri pithabhuh
Bhujangarajamalaya nibaddha jatajutakah
Shriyai chiraya jayatam chakorabandhu shekharah
ശിവൻ നമുക്ക് ശാശ്വത സമ്പത്ത് പ്രസാദിക്കട്ടെ — ഇന്ദ്രാദി നമിക്കുന്ന ദേവന്മാരുടെ ശിരസ്സുകളിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന പുഷ്പധൂളിയാൽ അവന്റെ പാദപീഠം ചാരനിറമായി, അവന്റെ ജടയെ സർപ്പരാജൻ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു, ചകോരത്തിന്റെ മിത്രമായ ചന്ദ്രനെ ശിഖരമായി ധരിക്കുന്നു.
Verse 6
ललाट चत्वरज्वलद्धनञ्जय स्फुलिङ्गभा
निपीत पञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम् ।
सुधामयूखलेखया विराजमान शेखरं
महाकपालि सम्पदे शिरोजटालमस्तु नः ॥
Lalata chatvarajvaladdhananjaya sphulingabha
Nipita panchasayakam namannilimpanayakam
Sudhamayukhalekhaya virajamana shekharam
Mahakapali sampade shirojatalamastu nah
ശിവന്റെ ജടാജൂടം നമുക്ക് മഹാ ഭാഗ്യം പ്രസാദിക്കട്ടെ — നെറ്റിയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പഞ്ചസായക കാമനെ കുടിച്ചവൻ, ആരുടെ മുന്നിൽ ദേവപ്രഭു നമിക്കുന്നുവോ, അമൃത കിരണ ചന്ദ്രക്കലയാൽ അലങ്കൃതൻ.
Verse 7
कराल फालपट्टिका धगद्धगद्धगज्ज्वल
द्धनञ्जयाहुतीकृत प्रचण्ड पञ्चसायके ।
धराधरेन्द्र नन्दिनी कुचाग्र चित्रपत्रक
प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम ॥
Karala phalapattika dhagaddhagaddhagajjvala
Ddhananjayahutikrita prachanda panchasayake
Dharadharendra nandini kuchagra chitrapatraka
Prakalpanaikashilpini trilochane ratirmama
ത്രിനേത്ര ശിവനിൽ എന്റെ ആനന്ദം — പാർവതിയുടെ വക്ഷസ്സിൽ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ച ഏക ശിൽപി, ആരുടെ ഭയങ്കര നെറ്റി അഗ്നിയിൽ ഉഗ്ര പഞ്ചസായക കാമൻ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കപ്പെട്ടുവോ.
Verse 8
नवीनमेघमण्डली निरुद्ध दुर्धर स्फुरत्
कुहू निशीथिनी तमः प्रबन्ध बद्ध कन्धरः ।
निलिम्प निर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधान बन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः ॥
Navinameghamandali niruddha durdhara sphurat
Kuhu nishithini tamah prabandha baddha kandharah
Nilimpa nirjharidharastanotu krittisindhurah
Kalanidhana bandhurah shriyam jagaddhurandharah
ശിവൻ നമുക്ക് സമ്പത്ത് പ്രസാദിക്കട്ടെ — ആരുടെ കണ്ഠം അമാവാസി അർധരാത്രിയിലെ നവമേഘ സമൂഹം പോലെ ശ്യാമളമോ, ആര് ഗംഗയും ആനത്തോലും ധരിക്കുന്നുവോ, ചന്ദ്രന്റെ ആശ്രയം, ലോകഭാരം വഹിക്കുന്നവൻ.
Verse 9
प्रफुल्ल नील पङ्कज प्रपञ्च कालिमप्रभा
वलम्बि कण्ठ कन्दली रुचि प्रबद्ध कन्धरम् ।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे ॥
Praphulla nila pankaja prapancha kalimaprabha
Valambi kantha kandali ruchi prabaddha kandharam
Smarachchhidam purachchhidam bhavachchhidam makhachchhidam
Gajachchhidandhakachchhidam tamantakachchhidam bhaje
ശിവനെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു — ആരുടെ കണ്ഠം വിടർന്ന നീലത്താമര പോലെ, വിശ്വാന്ധകാരം പോലെ ശ്യാമളമോ; കാമൻ, ത്രിപുരം, സംസാരം, ദക്ഷയജ്ഞം, ഗജാസുരൻ, അന്ധകാസുരൻ, ഒടുവിൽ യമനെയും (മൃത്യു) സംഹരിച്ചവൻ.
Verse 10
अखर्व सर्वमङ्गला कलाकदम्बमञ्जरी
रसप्रवाह माधुरी विजृम्भणा मधुव्रतम् ।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे ॥
Akharva sarvamangala kalakadambamanjari
Rasapravaha madhuri vijrimbhana madhuvratam
Smarantakam purantakam bhavantakam makhantakam
Gajantakandhakantakam tamantakantakam bhaje
സർവമംഗള സമസ്ത കലകളുടെ വിടർന്ന പുഷ്പത്തിന്റെ മധുര അമൃത പ്രവാഹം കുടിക്കുന്ന വണ്ടായ ശിവനെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു — കാമൻ, ത്രിപുരം, ഭവം, യജ്ഞം, ഗജാസുരൻ, അന്ധകാസുരൻ അന്തമാക്കിയവൻ, മൃത്യുവിനെത്തന്നെ അന്തമാക്കിയവൻ.
Verse 11
जयत्वदभ्र विभ्रम भ्रमद्भुजङ्गमश्वस
द्विनिर्गमत् क्रमस्फुरत् कराल फालहव्यवाट् ।
धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन् मृदङ्ग तुङ्ग मङ्गल
ध्वनिक्रम प्रवर्तित प्रचण्ड ताण्डवः शिवः ॥
Jayatvadabhra vibhrama bhramadbhujangamashvasa
Dvinirgamat kramasphurat karala phalahavyavat
Dhimiddhimiddhimidhvanan mridanga tunga mangala
Dhvanikrama pravartita prachanda tandavah shivah
ഉഗ്ര താണ്ഡവം ചെയ്യുന്ന ശിവൻ വിജയിക്കട്ടെ — പിണഞ്ഞ സർപ്പങ്ങളുടെ ചീറ്റൽ, നെറ്റിയിൽ ഭയങ്കര അഗ്നി എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ, ഉയർന്ന മൃദംഗത്തിന്റെ 'ധിമിദ്-ധിമിദ്' മംഗള താളത്തിനൊത്ത്.
Verse 12
दृषद्विचित्र तल्पयोर्भुजङ्ग मौक्तिक स्रजो
र्गरिष्ठ रत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्ष पक्षयोः ।
तृणारविन्द चक्षुषोः प्रजामही महेन्द्रयोः
समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम् ॥
Drishadvichitra talpayorbhujanga mauktika srajo
Rgarishtha ratnaloshthayoh suhridvipaksha pakshayoh
Trinaravinda chakshushoh prajamahi mahendrayoh
Samapravrittikah kada sadashivam bhajamyaham
കല്ലിന്റെ കിടക്കയും രത്നശയ്യയും, സർപ്പവും മുത്തുമാലയും, ചരലും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും, മിത്രവും ശത്രുവും, പുൽക്കൊടിയും താമരക്കണ്ണുള്ള സുന്ദരിയും, സാധാരണ ജനവും മഹാ ചക്രവർത്തിയും സമദൃഷ്ടിയോടെ കണ്ട് — ഞാൻ സദാശിവനെ എപ്പോൾ ആരാധിക്കും?
Verse 13
कदा निलिम्पनिर्झरी निकुञ्जकोटरे वसन्
विमुक्त दुर्मतिः सदा शिरस्थमञ्जलिं वहन् ।
विलोल लोललोचनो ललामफाललग्नकः
शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम् ॥
Kada nilimpanirjhari nikunjakotare vasan
Vimukta durmatih sada shirasthamanjalim vahan
Vilola lolalochano lalamaphalalagnakah
Shiveti mantramuchcharan kada sukhi bhavamyaham
ഗംഗാ തീരത്തെ കുറ്റിക്കാടുകൾക്കിടയിൽ ഒരു ഗുഹയിൽ വസിച്ച്, ദുർബുദ്ധി വിട്ട്, ശിരസ്സിൽ എന്നും കൂപ്പുകൈ ധരിച്ച്, ചഞ്ചല കണ്ണുകൾ പവിത്രമായി, 'ശിവ' മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് — ഞാൻ എപ്പോൾ യഥാർഥത്തിൽ സുഖിയാകും?
Verse 14
इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं
पठन् स्मरन् ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम् ।
हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिं
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम् ॥
Imam hi nityamevamuktamuttamottamam stavam
Pathan smaran bruvannaro vishuddhimeti santatam
Hare gurau subhaktimashu yati nanyatha gatim
Vimohanam hi dehinam sushankarasya chintanam
ഈ ഉത്തമോത്തമ സ്തോത്രം ദിനവും പാരായണം ചെയ്ത്, സ്മരിച്ച്, ഉച്ചരിച്ച് മനുഷ്യൻ നിരന്തരം പവിത്രനായി ഹരനിലും ഗുരുവിലും ഗാഢ ഭക്തി വേഗം നേടുന്നു; വേറെ വഴിയില്ല — ശങ്കരന്റെ ധ്യാനം ദേഹധാരികളുടെ മോഹം നിശ്ചയമായും അകറ്റുന്നു.
Verse 15
पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं
यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे ।
तस्य स्थिरां रथगजेन्द्र तुरङ्गयुक्तां
लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः ॥
Pujavasanasamaye dashavaktragitam
Yah shambhupujanaparam pathati pradoshe
Tasya sthiram rathagajendra turangayuktam
Lakshmim sadaiva sumukhim pradadati shambhuh
ആര് പ്രദോഷ വേളയിൽ ശംഭുവിന്റെ പൂജ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ദശമുഖ രാവണൻ രചിച്ച ഈ ഗീതം പാരായണം ചെയ്യുന്നുവോ — അവന് ശംഭു രഥം, ഗജം, അശ്വം നിറഞ്ഞ സ്ഥിര ലക്ഷ്മിയെ (സമ്പത്ത്) എന്നും പ്രസാദിക്കുന്നു.
Verse 16
॥ इति श्रीरावणकृतं शिवताण्डवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
Iti shriravanakritam shivatandavastotram sampurnam
ഇപ്രകാരം ദശമുഖ രാവണൻ രചിച്ച ശ്രീ ശിവതാണ്ഡവ സ്തോത്രം സമ്പൂർണം.
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →