ദ്വാപര യുഗം
ലോകത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ യുഗം — ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും മഹാഭാരതത്തിന്റെയും യുഗം
ദ്വാപര യുഗം ലോകത്തിന്റെ നാല് യുഗങ്ങളിൽ മൂന്നാമത്തേതാണ്, ത്രേതാ യുഗത്തിന് ശേഷവും നമ്മുടെ ഇപ്പോഴത്തെ കലിയുഗത്തിന് മുമ്പും വരുന്നത്. 864,000 വർഷങ്ങൾ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ യുഗത്തിൽ ധർമ്മം — കാള — അതിന്റെ നാല് കാലുകളിൽ രണ്ടെണ്ണത്തിൽ മാത്രം നിന്നു, പുണ്യം പകുതിയായി കുറഞ്ഞു. ഇത് ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരത്തിന്റെ, കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാഭാരത മഹായുദ്ധത്തിന്റെ, ഭഗവദ്ഗീതയുടെ ഗാനത്തിന്റെ യുഗമാണ്. ഈ യുഗത്തിലാണ് വ്യാസ മഹർഷി ഒരേയൊരു വേദത്തെ നാല് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചത്.
Interesting Facts
- ✦ദ്വാപര യുഗം 864,000 വർഷം നീണ്ടുനിന്നു — മൂന്നാമത്തെ യുഗം, ത്രേതാ യുഗത്തിന്റെ പകുതി ദൈർഘ്യം.
- ✦"ദ്വാപര" എന്ന പേരിന്റെ അർത്ഥം "രണ്ട്" എന്നാണ്: ധർമ്മം (കാള) ഇപ്പോൾ രണ്ട് കാലുകളിൽ മാത്രം നിന്നു, പുണ്യത്തിന്റെ പകുതി മാത്രം ശേഷിച്ചു.
- ✦വിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരമായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ദ്വാപര യുഗത്തിൽ അവതരിച്ചു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രയാണം അതിന്റെ അന്ത്യത്തെയും കലിയുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
- ✦കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ മഹാഭാരത യുദ്ധവും ഭഗവദ്ഗീതയും ദ്വാപര യുഗത്തിന്റേതാണ്.
- ✦വേദവ്യാസ മഹർഷി യുഗത്തിന്റെ ക്ഷയിക്കുന്ന ബുദ്ധിക്ക് അനുയോജ്യമായി ഒരേയൊരു വേദത്തെ നാല് ഭാഗങ്ങളായി — ഋഗ്, യജുർ, സാമ, അഥർവ — വിഭജിച്ചു.
- ✦ആരാധന ഇപ്പോൾ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ദേവതാ വിഗ്രഹങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു; മനുഷ്യായുസ്സ് കുറഞ്ഞ് ഏകദേശം 1,000 വർഷമായി.
നാല് യുഗങ്ങളിൽ മൂന്നാമത്തേത്
ദീർഘമായ സത്യ, ത്രേതാ യുഗങ്ങൾക്ക് ശേഷം ദ്വാപര യുഗം വരുന്നു, കാലത്തിന്റെ മഹാചക്രത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ തിരിയൽ. ഇത് 864,000 മനുഷ്യവർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നു — അതിന് മുമ്പുള്ള ത്രേതാ യുഗത്തിന്റെ പകുതി ദൈർഘ്യം. ഇതിന്റെ പേര് സംസ്കൃതത്തിലെ "രണ്ട്" എന്നതിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്, കാരണം ഈ യുഗത്തിൽ ധർമ്മ വൃഷഭം അതിന്റെ നാല് കാലുകളിൽ രണ്ടെണ്ണത്തിൽ മാത്രം നിന്നു, കൃത്യമായി പകുതി ധർമ്മം ശേഷിച്ചു.
ഇപ്പോൾ പുണ്യവും പാപവും തുല്യമായി സന്തുലിതമായി നിന്നു. സത്യം ഇപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെട്ടു, പക്ഷേ സംശയം, ആഗ്രഹം, സംഘർഷം എന്നിവ ശക്തമായി, മുൻ യുഗങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ സമന്വയം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ജനങ്ങൾക്ക് ഇനി ധ്യാനത്താൽ മാത്രമോ യജ്ഞത്താൽ മാത്രമോ ദൈവത്തെ പ്രാപിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, അതിനാൽ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, വിഗ്രഹങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയുള്ള ദൈവാരാധന മുൻനിരയിലെത്തി.
കൃഷ്ണനും മഹാഭാരതവും
ദ്വാപര യുഗം എന്നെന്നും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ യുഗമാണ്, വിഷ്ണുവിന്റെ എട്ടാമത്തെ അവതാരം — വൃന്ദാവനത്തിലെ ഗോപാലൻ, പാണ്ഡവരുടെ സുഹൃത്ത്, ഭഗവദ്ഗീതയുടെ പരമ ഗുരു. ക്രൂരനായ കംസനെ വധിക്കാനും ഭൂമിയുടെ ഭാരം കുറയ്ക്കാനും അവതരിച്ച കൃഷ്ണൻ ഈ യുഗത്തിന്റെ കൃത്യമായ കേന്ദ്രത്തിൽ നിൽക്കുന്നു.
മഹാഭാരത മഹായുദ്ധം, കുരുക്ഷേത്ര വയലിൽ പാണ്ഡവർക്കും കൗരവർക്കും ഇടയിൽ നടന്നത്, ദ്വാപര യുഗത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ നടന്നു. ആ യുദ്ധത്തിന്റെ തലേന്ന്, യോദ്ധാവായ അർജുനൻ വിഷാദത്താൽ തളർന്നപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ അവനോട് ഭഗവദ്ഗീത പറഞ്ഞു — കർത്തവ്യം, ഭക്തി, അമർത്യമായ ആത്മാവിന്റെ ഗാനം. ഇത് ഇന്നും ഹിന്ദു ലോകത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഗ്രന്ഥമാണ്, ദ്വാപര യുഗം പിന്നീട് വരുന്ന ഓരോ യുഗത്തിനും നൽകിയ സമ്മാനം.
വേദങ്ങളുടെ വിഭജനവും യുഗത്തിന്റെ അന്ത്യവും
യുഗം കടന്നുപോകുമ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ ബുദ്ധി ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതിനാൽ, ഒരേയൊരു മഹാ വേദത്തെ സമ്പൂർണ്ണ രൂപത്തിൽ ധരിക്കാനും മനസ്സിലാക്കാനും കഴിയാതായി. അതിനാൽ ഋഷി കൃഷ്ണ ദ്വൈപായനൻ — അതിന് ശേഷം എന്നെന്നും വേദവ്യാസൻ, "വേദത്തിന്റെ വിഭാജകൻ", എന്നറിയപ്പെട്ടവൻ — അതിനെ നാല് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു: ഋഗ്, യജുർ, സാമ, അഥർവ, പവിത്രമായ അറിവ് നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാൻ തന്റെ ശിഷ്യന്മാരെ പഠിപ്പിച്ചു.
ദ്വാപര യുഗത്തിന്റെ അന്ത്യം ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പ്രയാണം ചെയ്തതോടെയായി. പാരമ്പര്യപ്രകാരം, അദ്ദേഹം തന്റെ നശ്വര ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച ആ നിമിഷത്തിൽത്തന്നെ കലിയുഗം — നമ്മുടെ ഇപ്പോഴത്തെ യുഗം — ക്രി.മു. 3102 ന് അനുയോജ്യമായ വർഷത്തിൽ ആരംഭിച്ചു. ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണന്റെയും ഗീതയുടെയും യുഗം നാല് യുഗങ്ങളിൽ അവസാനത്തേതും ഏറ്റവും അന്ധകാരമയവുമായ യുഗമായി മാറി, അതിൽ ഇപ്പോൾ നാം ജീവിക്കുന്നു.
Related Mantras & Stotras
Frequently Asked Questions
How long did the Dvapara Yuga last?
The Dvapara Yuga lasted 864,000 human years — the third of the four ages, half the length of the Treta Yuga. It ended with the departure of Sri Krishna, around 3102 BCE, which began the Kali Yuga.
Which avatar of Vishnu came in the Dvapara Yuga?
Sri Krishna, the eighth avatar of Vishnu, lived in the Dvapara Yuga — the cowherd of Vrindavan, friend and charioteer of the Pandavas, and the teacher of the Bhagavad Gita. His elder brother Balarama is also counted among the avatars of this age.
Did the Mahabharata happen in the Dvapara Yuga?
Yes. The great war of the Mahabharata at Kurukshetra and the speaking of the Bhagavad Gita took place at the close of the Dvapara Yuga, just before the present Kali Yuga began.
Why is it called Dvapara Yuga?
"Dvapara" comes from the Sanskrit for "two". In this age the bull of dharma stood on only two of its four legs — one half of righteousness remained — so virtue and vice were evenly balanced.