അനന്ത ചതുർദശി വ്രത കഥ
ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അനന്ത വ്രതത്തിന്റെ കഥ — മഹാഭാരതത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞത്
അനന്ത ചതുർദശി ഭാദ്രപദ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുർദശിയിൽ വരുന്നു — ഇതുതന്നെയാണ് ഗണേശ വിസർജനത്തിന്റെ (ഗണപതി വിഗ്രഹങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്ന) ദിവസവും. ഈ ദിവസം ഭക്തർ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ 'അനന്ത' ('അന്തമില്ലാത്തവൻ') രൂപത്തിൽ ആരാധിച്ച്, പതിന്നാല് കെട്ടുകളുള്ള പവിത്രമായ അനന്ത സൂത്രം കൈയിൽ കെട്ടി ഐശ്വര്യം, സംരക്ഷണം, കഷ്ടനിവാരണം എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർഥിക്കുന്നു. പാണ്ഡവർ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ സ്വയം ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്നെ ഈ കഥ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു.
സുശീലയും അനന്ത സൂത്രവും
വളരെ പണ്ട് സുമന്തൻ എന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ജീവിച്ചിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുണവതിയായ മകൾ സുശീലയെ കൗണ്ഡിന്യ മഹർഷിക്ക് വിവാഹം ചെയ്തുകൊടുത്തു. ഒരിക്കൽ ആ ദമ്പതികൾ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ, നദീതീരത്ത് ഒരു കൂട്ടം സ്ത്രീകൾ സന്തോഷത്തോടെ ഭഗവാൻ അനന്തനെ ആരാധിച്ച് അനന്ത സൂത്രം കെട്ടുന്നത് കണ്ടു. സുശീല അവരോട് ഈ വ്രതത്തിന്റെ അർഥം ചോദിച്ച്, അതിന്റെ മഹിമ അറിഞ്ഞ്, അവളും ഭക്തിയോടെ ഭഗവാൻ അനന്തനെ ആരാധിച്ച്, പതിന്നാല് കെട്ടുകളുള്ള പവിത്രമായ സൂത്രം തന്റെ കൈയിൽ കെട്ടി.
ആ ദിവസം മുതൽ, ഭഗവാൻ അനന്തന്റെ കൃപയാൽ, കൗണ്ഡിന്യന്റെ ഭവനം വളരെയധികം അഭിവൃദ്ധിപ്പെടാൻ തുടങ്ങി; അവർക്ക് സമ്പത്തും ക്ഷേമവും ഒഴുകിയെത്തി, അവർക്ക് ഒന്നിന്റെയും കുറവുണ്ടായില്ല.
അഹങ്കാരം, നാശം, അനന്തനെ തേടൽ
ഒരു ദിവസം കൗണ്ഡിന്യൻ സുശീലയുടെ കൈയിൽ കെട്ടിയിരുന്ന സൂത്രം കണ്ട് അതെന്താണെന്ന് ചോദിച്ചു. തങ്ങളുടെ ഐശ്വര്യം ഭഗവാൻ അനന്തന്റെ കൃപയാലും അനന്ത വ്രതത്താലും വന്നതാണെന്ന് അവൾ വിശദീകരിച്ചപ്പോൾ, അവൻ അഹങ്കാരത്തോടും പുച്ഛത്തോടും — 'നാം അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുന്നത് എന്റെ വിദ്യയും പ്രയത്നവും കൊണ്ടാണ്, വെറുമൊരു സൂത്രം കൊണ്ടല്ല!' — എന്ന് പറഞ്ഞ് ആ പവിത്രമായ സൂത്രം അവളുടെ കൈയിൽനിന്ന് പിടിച്ചുവലിച്ച് തീയിലെറിഞ്ഞു.
ഭഗവാൻ അനന്തനോട് ചെയ്ത ഈ അപമാനം നാശം കൊണ്ടുവന്നു: അവരുടെ സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടു, തീ അവരുടെ വീട് ദഹിപ്പിച്ചു, കന്നുകാലികൾ ചത്തു, എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വിപത്ത് അവരുടെ മേൽ വന്നുവീണു. തന്റെ ഭയങ്കരമായ തെറ്റ് മനസ്സിലാക്കി, കൗണ്ഡിന്യൻ ദുഃഖത്തോടെ ഭഗവാൻ അനന്തനെ കണ്ടെത്താനും ക്ഷമ യാചിക്കാനും പുറപ്പെട്ടു. അവൻ നിരാശയോടെ കാടുകളിൽ അലഞ്ഞു, ഒടുവിൽ തന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയ വക്കിൽ, ഭഗവാൻ അവനു പ്രത്യക്ഷനായി — അവന്റെ കഷ്ടത അവന്റെ അഹങ്കാരത്തിന്റെയും അവഗണനയുടെയും ഫലമാണെന്ന് പറഞ്ഞു. വിനയത്തോടും പശ്ചാത്താപത്തോടും കൗണ്ഡിന്യൻ ഭഗവാൻ അനന്തനെ ആരാധിച്ച്, പതിന്നാല് വർഷം ഭക്തിയോടെ അനന്ത വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അവന്റെ ഐശ്വര്യവും സന്തോഷവും പൂർണമായി തിരിച്ചുവന്നു. അങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് അനന്ത വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാൻ പറഞ്ഞു, അതുവഴി പാണ്ഡവരും തങ്ങളുടെ രാജ്യവും മഹത്വവും തിരിച്ചുനേടി.
The Fruit of the Vrat
ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ (അനന്ത) അനന്ത ചതുർദശി വ്രതം ഐശ്വര്യം, അനിഷ്ടത്തിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണം, നഷ്ടപ്പെട്ട സമ്പത്തിന്റെയും സ്ഥാനത്തിന്റെയും വീണ്ടെടുപ്പ്, തുടർച്ചയായ ക്ഷേമം എന്നിവയ്ക്കായി അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. അനന്ത സൂത്രത്തിന്റെ പതിന്നാല് കെട്ടുകൾ അനന്ത ഭഗവാനാൽ വ്യാപിക്കപ്പെട്ട പതിന്നാല് ലോകങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു; ഈ വ്രതം പാരമ്പര്യമായി പതിന്നാല് വർഷം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
What is the anant sutra (anant dhaga)?
It is a sacred thread, dyed with turmeric and tied with fourteen knots, worshipped and bound on the arm during the Anant Chaturdashi vrat — men on the right arm, women on the left. The fourteen knots signify the fourteen worlds pervaded by Lord Ananta (Vishnu).
Why is the Anant vrat associated with the Mahabharata?
When the Pandavas lost their kingdom and were suffering in the forest, Lord Krishna advised Yudhishthira to worship Lord Ananta and keep this vrat; by its merit they regained their kingdom and prosperity. The katha of Kaundinya and Sushila is told as part of it.
When is Anant Chaturdashi celebrated?
On the Chaturdashi (fourteenth day) of the bright fortnight of Bhadrapada — the same day as Ganesh Visarjan, about ten days after Ganesh Chaturthi, usually in September.