ഹരിതാളിക തീജ് വ്രത കഥ
പാർവതി തപസ്സിലൂടെ ശിവനെ ഭർത്താവായി എങ്ങനെ നേടി
ഹരിതാളിക തീജ് ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയ നാളിലാണ് വരുന്നത്. അവിവാഹിതരായ പെൺകുട്ടികളും സുമംഗലികളും കഠിനമായ നിർജല വ്രതം (ഭക്ഷണവും വെള്ളവുമില്ലാതെ) അനുഷ്ഠിച്ച് നല്ലൊരു ഭർത്താവിനായും അഖണ്ഡമായ ദാമ്പത്യ സൗഖ്യത്തിനായും ശിവനെയും പാർവതീ ദേവിയെയും ആരാധിക്കുന്നു. ഈ പേര് 'ഹരത്' (പാർവതിയെ കൊണ്ടുപോയ തോഴി), 'ആലിക' (സഖി) എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് വന്നത്. ഇത് പാർവതിയുടെ തപസ്സിന്റെ കഥയാണ്, ശിവൻ സ്വയം പാർവതിയോട് പറഞ്ഞത്.
പാർവതിയുടെ ദൃഢനിശ്ചയവും തോഴിയുടെ സഹായവും
ഒരു പൂർവജന്മത്തിൽ പാർവതി പർവതരാജാവായ ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായിരുന്നു. ബാല്യം മുതലേ അവളുടെ മനസ്സ് ശിവനിൽ മാത്രം ഉറച്ചിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തെ ഭർത്താവായി നേടാൻ അവൾ കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു — ഉപവസിക്കുക, ചൂടും തണുപ്പും സഹിക്കുക, ഇലകൾ ഭക്ഷിച്ച്, ചിലപ്പോൾ വായു മാത്രം കഴിച്ച് ജീവിക്കുക. അവളുടെ ശരീരം ക്ഷയിച്ചുവരുന്നത് കണ്ട് പിതാവ് ഹിമവാൻ ദുഃഖിതനായി.
അപ്പോൾ നാരദ മഹർഷി പാർവതിയെ വിഷ്ണുവിന് വിവാഹം ചെയ്തുകൊടുക്കാനുള്ള നിർദേശവുമായി ഹിമവാന്റെ അടുത്തെത്തി, പിതാവ് അതൊരു ഉത്തമ ബന്ധമായി കരുതി സമ്മതിച്ചു. എന്നാൽ പാർവതി ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ ദുഃഖത്താൽ നിറഞ്ഞു, കാരണം അവൾ ശിവനെ മാത്രം വിവാഹം ചെയ്യാമെന്ന് വ്രതമെടുത്തിരുന്നു. അവൾ തന്റെ ദുഃഖം പ്രിയ തോഴിയോട് പറഞ്ഞു, ആ തോഴി അവളെ മനസ്സിന് വിരുദ്ധമായ വിവാഹത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ ഇടതൂർന്ന കാട്ടിലെ ഒരു ഏകാന്ത ഗുഹയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി (ഹരത്) ഒളിപ്പിച്ചു, അവിടെ പാർവതിക്ക് തടസ്സമില്ലാതെ തന്റെ ഭക്തി തുടരാൻ കഴിഞ്ഞു.
മണൽ ലിംഗവും ശിവന്റെ വരവും
ഇടതൂർന്ന കാട്ടിൽ, ഭാദ്രപദ തൃതീയ നാളിൽ, പാർവതി നദീതീരത്തെ മണലുകൊണ്ട് ഒരു ശിവലിംഗം ഉണ്ടാക്കി, നിർജല വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, ശിവസ്തുതികൾ ചൊല്ലി, പൂർണ ഭക്തിയോടെ രാത്രി മുഴുവൻ അതിനെ ആരാധിച്ചു. ഇതിനിടെ അവളുടെ പിതാവ് ഭയത്തോടെ കാണാതായ മകളെ എല്ലായിടത്തും തിരഞ്ഞു.
അവളുടെ തപസ്സിന്റെ ആഴത്തിലും അവളുടെ പ്രേമത്തിന്റെ പവിത്രതയിലും സന്തുഷ്ടനായി ശിവൻ പാർവതിയുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി — അവൾ തന്റെ പത്നിയാകുമെന്ന്. ആശ്വാസം ലഭിച്ച പാർവതി തന്റെ പിതാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങി, താൻ ശിവനെ മാത്രമേ വിവാഹം ചെയ്യൂ എന്ന് പറഞ്ഞു; അവളുടെ ദൃഢനിശ്ചയവും ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹവും കണ്ട് ഹിമവാൻ സന്തോഷത്തോടെ സമ്മതിച്ചു, കാലക്രമേണ ശിവപാർവതിമാരുടെ ദിവ്യ വിവാഹം നടന്നു. അന്നുമുതൽ സ്ത്രീകൾ ഹരിതാളിക തീജ് വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, രാത്രി മുഴുവൻ ശിവപാർവതിമാരെ ആരാധിച്ച്, ഭക്തനായ ഭർത്താവിനായും അഖണ്ഡവും സന്തുഷ്ടവുമായ ദാമ്പത്യത്തിനായും പ്രാർഥിക്കുന്നു.
The Fruit of the Vrat
ഹരിതാളിക തീജ് വ്രതം അവിവാഹിതരായ പെൺകുട്ടികൾ നല്ലവനും സ്നേഹമുള്ളവനുമായ ഭർത്താവിനായി പ്രാർഥിച്ചും, സുമംഗലികൾ തങ്ങളുടെ ഭർത്താവിന്റെ ദീർഘായുസ്സിനായും അഖണ്ഡമായ ദാമ്പത്യ സൗഖ്യത്തിനായും (അഖണ്ഡ സൗഭാഗ്യം) അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇത് സ്ത്രീകളുടെ ഏറ്റവും കഠിനമായ വ്രതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് — ഭക്ഷണവും വെള്ളവുമില്ലാതെ, രാത്രി മുഴുവൻ ഉറക്കമൊഴിച്ച് ആരാധനയോടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
What does the name 'Hartalika' mean?
It combines 'harat' (carried away) and 'aalika' (female friend) — recalling how Parvati's friend carried her off to the forest so she could continue her penance for Shiva and avoid a marriage to Vishnu arranged by her father.
How is the Hartalika Teej vrat kept?
It is a nirjala (waterless) fast kept through the day and night. Women worship Shiva and Parvati — often with idols of sand or clay — through a night vigil, hear the katha, and break the fast the next morning.
When is Hartalika Teej celebrated?
On the Tritiya (third day) of the bright fortnight of Bhadrapada, a day before Ganesh Chaturthi, usually in August or September.