വട സാവിത്രി വ്രത കഥ
ആൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ സാവിത്രി തന്റെ ഭർത്താവ് സത്യവാന്റെ ജീവൻ യമനിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വീണ്ടെടുത്തു
വട സാവിത്രി അമാവാസി നാളിൽ (ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ വട പൗർണമി നാളിൽ) സുമംഗലികൾ വ്രതമനുഷ്ഠിച്ച് വട (ആൽ) വൃക്ഷത്തെ ആരാധിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും പവിത്രമായ നൂൽ ചുറ്റി തങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ ദീർഘായുസ്സിനും ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഈ വ്രതം സാവിത്രിയെ സ്മരിക്കുന്നു — ആദർശ പതിവ്രത, തന്റെ ജ്ഞാനത്താലും അചഞ്ചലമായ സ്നേഹത്താലും മൃത്യുദേവനായ യമനിൽ നിന്ന് തന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ജീവൻ വീണ്ടെടുത്തവൾ. ഇത് അവളുടെ കഥയാണ്, മഹാഭാരതത്തിൽ നിന്ന്.
സാവിത്രി സത്യവാനെ വരിക്കുന്നു
സാവിത്രി അശ്വപതി രാജാവിന്റെ സദ്ഗുണവതിയും സുന്ദരിയുമായ മകളായിരുന്നു. അവളുടെ വിവാഹസമയം വന്നപ്പോൾ, അവൾ തന്നെ പുറപ്പെട്ട് സത്യവാനെ വരിച്ചു — തന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് കാട്ടിൽ താപസനായി ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു അന്ധനായ രാജാവിന്റെ മകൻ. നാരദ മഹർഷി അവളുടെ പിതാവിന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി, സത്യവാൻ എല്ലാ വിധത്തിലും ഗുണവാനാണെങ്കിലും, ആ ദിവസം മുതൽ കൃത്യം ഒരു വർഷത്തിനു ശേഷം അവന്റെ മരണം നിശ്ചയമാണെന്ന് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ സാവിത്രി ഉറപ്പോടെ, 'ഉത്തമഹൃദയമുള്ള സ്ത്രീ തന്റെ ഭർത്താവിനെ ഒരിക്കൽ മാത്രമേ വരിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. അവൾ തന്റെ തീരുമാനം മാറ്റിയില്ല, വിവാഹം നടന്നു.
സാവിത്രി തന്റെ രാജവസ്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് മരവുരി ധരിച്ച് കാട്ടിൽ താമസിക്കാൻ പോയി, തന്റെ ഭർത്താവിനെയും അവന്റെ വൃദ്ധരായ മാതാപിതാക്കളെയും പൂർണ ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചു. എന്നിട്ടും അവൾ നാരദന്റെ പ്രവചനം ഒരിക്കലും മറന്നില്ല. വർഷം അവസാനത്തോട് അടുത്തപ്പോൾ, വരാനിരിക്കുന്ന ആപത്തിന് സ്വയം ശക്തിയാർജ്ജിക്കാൻ അവൾ കഠിനമായ മൂന്നു ദിവസത്തെ വ്രതവും ജാഗരണവും അനുഷ്ഠിച്ചു.
സാവിത്രി യമനെ പിന്തുടരുന്നു
നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ദിവസം സത്യവാൻ വിറക് ശേഖരിക്കാൻ കാട്ടിലേക്കു പോയി, സാവിത്രി ആപത്ത് മനസ്സിലാക്കി അവനോടൊപ്പം പോയി. അവൻ കോടാലി വീശിയപ്പോൾ മോഹാലസ്യപ്പെട്ട് തന്റെ തല അവളുടെ മടിയിൽ വെച്ച് കിടന്നു. അപ്പോൾ സാവിത്രി യമനെത്തന്നെ കണ്ടു — കറുത്തവനും മഹിമയുള്ളവനും — സത്യവാന്റെ ജീവൻ എടുത്ത് തെക്കു ദിക്കിലേക്കു പുറപ്പെടാൻ വന്നവൻ.
ഭയമില്ലാതെ സാവിത്രി പിന്തുടർന്നു. യമൻ അവളോട് മടങ്ങിപ്പോകാൻ പറഞ്ഞു, എന്തെന്നാൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ മരിച്ചവരെ പിന്തുടരരുത് — എന്നാൽ അവളുടെ ജ്ഞാനത്താലും ഭക്തിയാലും പ്രസാദിച്ച്, അവളുടെ ഭർത്താവിന്റെ ജീവൻ ഒഴികെ ഏതു വരവും നൽകാമെന്നു പറഞ്ഞു. അവൾ ആദ്യം തന്റെ അന്ധനായ അമ്മായിയച്ഛന് കാഴ്ചയും രാജ്യവും തിരികെ ലഭിക്കണമെന്നു ചോദിച്ചു; യമൻ അനുഗ്രഹിച്ചു. അവൾ പിന്നെയും പിന്തുടർന്നപ്പോൾ, അവളുടെ പിതാവിന് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകട്ടെ എന്ന വരം നൽകി. എന്നിട്ടും അവൾ നടന്നു, ധർമത്തെയും സത്യത്തെയും കുറിച്ച് അത്തരം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, യമൻ സന്തുഷ്ടനായി മറ്റൊരു വരം കൂടി നൽകാമെന്നു പറഞ്ഞു — 'സത്യവാന്റെ ജീവൻ ഒഴികെ എന്തും.' സാവിത്രി ചോദിച്ചു, 'ഞാൻ നൂറു പുത്രന്മാരുടെ അമ്മയാകട്ടെ എന്ന് അനുഗ്രഹിക്കണം.' 'അങ്ങനെ ആകട്ടെ,' എന്നു യമൻ പറഞ്ഞു — അപ്പോൾ മാത്രമാണ് മനസ്സിലാക്കിയത്, പതിവ്രതയോട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ഈ വരം അവളുടെ ഭർത്താവിനെ തിരികെ നൽകാതെ പൂർത്തിയാകില്ലെന്ന്. അവളുടെ ബുദ്ധിയിൽ കുടുങ്ങി, അവളുടെ സദ്ഗുണത്താൽ തോറ്റ്, യമൻ സത്യവാന്റെ ജീവൻ വിട്ടുകൊടുത്തു. സാവിത്രി ആൽമരത്തിന്റെ അടുത്തേക്കു മടങ്ങി; സത്യവാൻ ഉറക്കത്തിൽ നിന്നെന്നപോലെ ഉണർന്നു, അവർ ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു. അന്നു മുതൽ സുമംഗലികൾ വട വൃക്ഷത്തെ ആരാധിക്കുന്നു, അതേ അഖണ്ഡ ദാമ്പത്യത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം തേടി.
The Fruit of the Vrat
വട സാവിത്രി വ്രതം സുമംഗലികൾ തങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ ദീർഘായുസ്സ്, ആരോഗ്യം, സമൃദ്ധി എന്നിവയ്ക്കും സന്തുഷ്ടവും നിലനിൽക്കുന്നതുമായ ദാമ്പത്യത്തിനും (അഖണ്ഡ സൗഭാഗ്യം) വേണ്ടി അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾ ജീവിക്കുന്ന വട വൃക്ഷത്തെ ആരാധിക്കുന്നത് നിലനിൽക്കുന്ന ബന്ധത്തിനായുള്ള പ്രാർത്ഥനയുടെ പ്രതീകമാണ്, സാവിത്രിയുടെ ഭക്തിയുടെയും ധൈര്യത്തിന്റെയും മാതൃകയാൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടത്.
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
When is the Vat Savitri vrat observed?
It is observed on the Amavasya (new moon) of the month of Jyeshtha in North India (Vat Savitri Amavasya), and on Jyeshtha Purnima (Vat Purnima) in Maharashtra, Gujarat and the south — about a fortnight apart, both celebrating the same Savitri-Satyavan story.
Why is the banyan (vat) tree worshipped?
The banyan lives for hundreds of years and is regarded as imperishable, sheltering the Trimurti. Married women circle it with a sacred thread while praying for the long life of their husbands, just as Savitri won Satyavan's life back beneath it.
Who can keep the Vat Savitri vrat?
It is traditionally kept by married women (suhagins) for the welfare and longevity of their husbands; in many families newly married women begin it and continue every year.