Mantra.Tips

ଅଗ୍ନି ସୂକ୍ତମ୍ (ଅଗ୍ନିମୀଳେ) Meaning — Line by Line

अग्नि सूक्तम् (अग्निमीळे)

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ଅଗ୍ନି ସୂକ୍ତମ୍ (ଅଗ୍ନିମୀଳେ) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Om Agnim īḷe purohitaṁ yajñasya devam ṛtvijam
  2. Verse 2. Agniḥ pūrvebhir ṛṣibhir īḍyo nūtanair uta
  3. Verse 3. Agninā rayim aśnavat poṣam eva divedive
  4. Verse 4. Agne yaṁ yajñam adhvaraṁ viśvataḥ paribhūr asi
  5. Verse 5. Agnir hotā kavikratuḥ satyaś citraśravastamaḥ
  6. Verse 6. Yad aṅga dāśuṣe tvam agne bhadraṁ kariṣyasi
  7. Verse 7. Upa tvāgne divedive doṣāvastar dhiyā vayam
  8. Verse 8. Rājantam adhvarāṇāṁ gopām ṛtasya dīdivim
  9. Verse 9. Sa naḥ piteva sūnave 'gne sūpāyano bhava
Verse 1#

Om Agnim īḷe purohitaṁ yajñasya devam ṛtvijam

अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम्। होतारं रत्नधातमम्॥

Om Agnim īḷe purohitaṁ yajñasya devam ṛtvijam Hotāraṁ ratnadhātamam

Meaningମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରେ — ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ, ଯଜ୍ଞର ଦେବ, ଋତ୍ୱିଜ, ହୋତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ରତ୍ନର ଦାତା।

Verse 2#

Agniḥ pūrvebhir ṛṣibhir īḍyo nūtanair uta

अग्निः पूर्वेभिर्ऋषिभिरीड्यो नूतनैरुत। देवाँ एह वक्षति॥

Agniḥ pūrvebhir ṛṣibhir īḍyo nūtanair uta Sa devāṁ eha vakṣati

Meaningଅଗ୍ନି ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ଆଜିର ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତ୍ୟ; ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ।

Verse 3#

Agninā rayim aśnavat poṣam eva divedive

अग्निना रयिमश्नवत्पोषमेव दिवेदिवे। यशसं वीरवत्तमम्॥

Agninā rayim aśnavat poṣam eva divedive Yaśasaṁ vīravattamam

Meaningଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଧନ, ପୁଷ୍ଟି, ଯଶ ଓ ବୀର ସନ୍ତାନଯୁକ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 4#

Agne yaṁ yajñam adhvaraṁ viśvataḥ paribhūr asi

अग्ने यं यज्ञमध्वरं विश्वतः परिभूरसि। इद्देवेषु गच्छति॥

Agne yaṁ yajñam adhvaraṁ viśvataḥ paribhūr asi Sa id deveṣu gacchati

Meaningହେ ଅଗ୍ନି! ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ-ଅଧ୍ୱରକୁ ଆପଣ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରି ରଖନ୍ତି, ତାହା ହିଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 5#

Agnir hotā kavikratuḥ satyaś citraśravastamaḥ

अग्निर्होता कविक्रतुः सत्यश्चित्रश्रवस्तमः। देवो देवेभिरा गमत्॥

Agnir hotā kavikratuḥ satyaś citraśravastamaḥ Devo devebhir ā gamat

Meaningହୋତା, କବିକ୍ରତୁ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ବିଚିତ୍ର କୀର୍ତିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନିଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ବିଜୟ କରନ୍ତୁ।

Verse 6#

Yad aṅga dāśuṣe tvam agne bhadraṁ kariṣyasi

यदङ्ग दाशुषे त्वमग्ने भद्रं करिष्यसि। तवेत्तत्सत्यमङ्गिरः॥

Yad aṅga dāśuṣe tvam agne bhadraṁ kariṣyasi Tavet tat satyam aṅgiraḥ

Meaningହେ ଅଙ୍ଗିରସ ଅଗ୍ନି! ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ପାଇଁ ଯେଉଁ କଲ୍ୟାଣ କରିବେ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 7#

Upa tvāgne divedive doṣāvastar dhiyā vayam

उप त्वाग्ने दिवेदिवे दोषावस्तर्धिया वयम्। नमो भरन्त एमसि॥

Upa tvāgne divedive doṣāvastar dhiyā vayam Namo bharanta emasi

Meaningହେ ଅଗ୍ନି! ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ, ଦିନ-ରାତି, ମନରେ ନମନ ଧାରଣ କରି ଆପଣଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସୁ।

Verse 8#

Rājantam adhvarāṇāṁ gopām ṛtasya dīdivim

राजन्तमध्वराणां गोपामृतस्य दीदिविम्। वर्धमानं स्वे दमे॥

Rājantam adhvarāṇāṁ gopām ṛtasya dīdivim Vardhamānaṁ sve dame

Meaningଯିଏ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ଋତ (ସତ୍ୟ)ର ରକ୍ଷକ, ନିଜ ଧାମରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 9#

Sa naḥ piteva sūnave 'gne sūpāyano bhava

नः पितेव सूनवेऽग्ने सूपायनो भव। सचस्वा नः स्वस्तये॥

Sa naḥ piteva sūnave 'gne sūpāyano bhava Sacasvā naḥ svastaye

Meaningହେ ଅଗ୍ନି! ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ସେପରି ସୁଲଭ ହୁଅନ୍ତୁ ଯେପରି ପିତା ପୁତ୍ର ପାଇଁ ହୁଅନ୍ତି; ଆମ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଆମ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ।

Word-by-Word Breakdown

अग्निम् ईळे
agnim īḷe
ମୁଁ ଅଗ୍ନି (ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି)ଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରେ
पुरोहितम्
purohitam
ଯିଏ ଆଗରେ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ନିଯୁକ୍ତ ପୁରୋହିତ
यज्ञस्य देवम्
yajñasya devam
ଯଜ୍ଞର ଦିବ୍ୟ ଦେବ
ऋत्विजम्
ṛtvijam
ଋତ୍ୱିଜ (ଯିଏ ଉପଯୁକ୍ତ ଋତୁରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି)
होतारम्
hotāram
ହୋତା, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆହୁତି ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି
रत्नधातमम्
ratnadhātamam
ରତ୍ନ / ନିଧିର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ଦାତା
पूर्वेभिः ऋषिभिः
pūrvebhir ṛṣibhir
ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା
नूतनैः उत
nūtanair uta
ଓ ଆଜିର (ନବୀନ) ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ
स देवान् इह वक्षति
sa devāṁ eha vakṣati
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ (ଯଜ୍ଞକୁ) ଆଣନ୍ତୁ
अग्निना रयिम् अश्नवत्
agninā rayim aśnavat
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ
पोषम् एव दिवेदिवे
poṣam eva divedive
ଓ ପ୍ରତିଦିନ ପୁଷ୍ଟି / ବୃଦ୍ଧି
यशसं वीरवत्तमम्
yaśasaṁ vīravattamam
ଯଶସ୍ୱୀ ଓ ବୀର ସନ୍ତାନରେ ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ପନ୍ନ
अध्वरम्
adhvaram
ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ — ଅର୍ଥାତ୍ ଅହିଂସକ, ନିର୍ଦୋଷ କର୍ମ)
विश्वतः परिभूः असि
viśvataḥ paribhūr asi
ଆପଣ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରି / ବ୍ୟାପି ରହନ୍ତି
कविक्रतुः
kavikratuḥ
ଋଷି (କବି-ମନୀଷୀ)ଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ସଂକଳ୍ପଯୁକ୍ତ
सत्यः चित्रश्रवस्तमः
satyaś citraśravastamaḥ
ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ତଥା ବିଚିତ୍ର, ଅନେକ-ବିଧ କୀର୍ତିଯୁକ୍ତ
देवो देवेभिः आ गमत्
devo devebhir ā gamat
ସେ ଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ବିଜୟ କରନ୍ତୁ
भद्रं करिष्यसि
bhadraṁ kariṣyasi
ଯେଉଁ କଲ୍ୟାଣ ଆପଣ (ଉପାସକ ପାଇଁ) କରିବେ
तवेत् तत् सत्यम् अङ्गिरः
tavet tat satyam aṅgiraḥ
ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହୁଏ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ (ଅଗ୍ନି)
नमो भरन्तः एमसि
namo bharanta emasi
ନିଜ ନମନ ଧାରଣ କରି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସୁ
गोपाम् ऋतस्य
gopām ṛtasya
ଋତ (ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା)ର ରକ୍ଷକ / ଗୋପ
स नः पिता इव सूनवे
sa naḥ piteva sūnave
ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ସେପରି ହୁଅନ୍ତୁ ଯେପରି ପିତା ପୁତ୍ର ପାଇଁ ହୁଅନ୍ତି
सचस्व नः स्वस्तये
sacasva naḥ svastaye
ଆମ କଲ୍ୟାଣ ଓ ହିତ ପାଇଁ ଆମ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ

Origin & History

Source: Rigveda 1.1

Author: Rishi Madhuchchhandas Vaishvamitra (Madhuchhandas, son of Vishvamitra)

Period: Vedic period (c. 1500–1200 BCE)

ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ ଋଗ୍ବେଦର — ଓ ଏହିପରି ବେଦର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ତରର — ଆରମ୍ଭିକ ସୂକ୍ତ। ମହାନ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ଋଷି ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ରଚିତ, ଏହା ଅଗ୍ନି — ସେହି ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଯିଏ ପୁରୋହିତ, ଦୂତ ଓ ନିଧି-ଦାତା ରୂପେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରନ୍ତି — ଙ୍କ ଆବାହନ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ ସଂହିତାର ସ୍ୱର ନିର୍ଧାରଣ କରେ। ଅଗ୍ନି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞର ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ସୂକ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ବେଦର ଶିଖରରେ ଠିଆ ହୋଇଛି।

Frequently Asked Questions

ଅଗ୍ନି ସୂକ୍ତମ୍ କ'ଣ?
ଏହା ଋଗ୍ବେଦର ସର୍ବପ୍ରଥମ ସୂକ୍ତ — ମଣ୍ଡଳ 1, ସୂକ୍ତ 1 — ଯେଉଁଥିରେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ନଅଟି ଋକ୍ ଅଛି। ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ 'ଅଗ୍ନିମୀଳେ ପୁରୋହିତମ୍'ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଋଷି ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ବେଦରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆବାହନ ସର୍ବପ୍ରଥମ କାହିଁକି କରାଯାଏ?
ଅଗ୍ନି ସେହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆହୁତିକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ବିନା କୌଣସି ବୈଦିକ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହି ସୂକ୍ତକୁ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଦେବା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ସମସ୍ତ ଉପାସନା ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗ।
'ଅଗ୍ନିମୀଳେ ପୁରୋହିତମ୍'ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ନିଯୁକ୍ତ ପୁରୋହିତ।' ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ (ଆଗରେ ରଖାଯାଇଥିବା), ଋତ୍ୱିଜ ଓ ହୋତା ରୂପେ ବନ୍ଦନା କରାଯାଏ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ନିଧିର ଦାତା।
ଅଗ୍ନି ସୂକ୍ତମ୍ କେବେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ?
ଏହାର ପାଠ ପ୍ରଭାତରେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସମୟରେ, ଓ ଯେକୌଣସି ହୋମ, ହବନ ବା ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭିକ ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ କରାଯାଏ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଓ ତାହାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆହୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରେ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →