ଅଣୋରଣୀୟାନ୍ମହତୋ ମହୀୟାନ୍ (ସୂକ୍ଷ୍ମରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମହାନରୁ ମହାନ) — Word-by-Word Meaning
अणोरणीयान्महतो महीयान्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अणोः अणीयान्
aṇoḥ aṇīyān
ସୂକ୍ଷ୍ମରୁ ବି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅଣୁଠାରୁ ବି ଛୋଟ
महतः महीयान्
mahato mahīyān
ମହାନରୁ ବି ମହାନ, ବିଶାଳରୁ ବି ବିଶାଳ
आत्मा
ātmā
ଆତ୍ମା, ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଚୈତନ୍ୟ
अस्य जन्तोः
asya jantoḥ
ଏହି ପ୍ରାଣୀର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର
निहितः गुहायाम्
nihito guhāyām
ଅବସ୍ଥିତ, ଲୁଚି ଅଛି, (ହୃଦୟର) ଗୁହାରେ
तम्
tam
ସେହି (ଆତ୍ମାକୁ)
अक्रतुः
akratuḥ
ନିଷ୍କାମ, ଇଚ୍ଛା ଓ ତୃଷ୍ଣାରହିତ, ଶାନ୍ତ ସଂକଳ୍ପ ଥିବା
पश्यति
paśyati
ଦେଖେ, ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରେ
वीतशोकः
vītaśokaḥ
ଶୋକରହିତ, ଦୁଃଖର ଅତୀତ
धातुप्रसादात्
dhātuprasādāt
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନର ପ୍ରସନ୍ନତା (ନିର୍ମଳତା) ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ତଃକରଣର ଶାନ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ
महिमानम् आत्मनः
mahimānam ātmanaḥ
ଆତ୍ମାର ମହିମା, ମହତ୍ତ୍ୱ
Complete Translation
ଅଣୁଠାରୁ ବି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ମହାନଠାରୁ ବି ମହାନ ଏହି ଆତ୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀର ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେଉଁ ନିଷ୍କାମ ପୁରୁଷ, ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ସେହି ଆତ୍ମାର ମହିମା ଦର୍ଶନ କରେ ଏବଂ ଶୋକରହିତ ହୋଇଯାଏ।
Origin & History
Source: Katha Upanishad, Verse 1.2.20
Author: Traditional (Upanishadic); taught by Yama to Nachiketa
Period: Vedic / Upanishadic
କଠ ଉପନିଷଦରେ ଯମ, ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତା, ଦୃଢ଼ ବାଳକ ନଚିକେତାଙ୍କୁ ଅମର ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ନଚିକେତାଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଭୋଗ ବଦଳରେ ଜ୍ଞାନ ବାଛିବା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଯମ ସେହି ଆତ୍ମାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭିତରେ ନିବାସ କରେ: ଅଣୁଠାରୁ ବି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତଥାପି ମହାନଠାରୁ ବି ମହାନ, ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ଲୁଚି ଅଛି। ସେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଯେ ଯିଏ ଇଚ୍ଛାକୁ ଶାନ୍ତ କରିଛି ଓ ମନକୁ ନିର୍ମଳ କରିଛି, ସେ ହିଁ ଏହି ମହିମାମୟ ଆତ୍ମା ଦର୍ଶନ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୋକର ଅତୀତ ଚାଲିଯାଏ — ସେହି ଅମରତ୍ୱ ଯାହା ନଚିକେତା ମାଗିଥିଲେ।
Frequently Asked Questions
ଅଣୋରଣୀୟାନ୍ମହତୋ ମହୀୟାନ୍ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ ଆତ୍ମା 'ସୂକ୍ଷ୍ମତମଠାରୁ ବି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ମହାନଠାରୁ ବି ମହାନ'। ଯଦିଓ ଏହା ସମସ୍ତ ଆୟାମର ଅତୀତ, ତଥାପି ଏହି ଆତ୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀର ହୃଦୟରେ ନିବାସ କରେ, ଏବଂ ନିଷ୍କାମ, ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ସାଧକ ଏହାର ମହିମା ଦର୍ଶନ କରି ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଏହି ଶ୍ଳୋକ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?▼
ଏହା କଠ ଉପନିଷଦ (୧.୨.୨୦) ରୁ ଆସିଛି, ଯାହା ଯଜୁର୍ବେଦର ଅଙ୍ଗ। ପ୍ରାୟ ଏହା ସହ ମିଳୁଥିବା ଗୋଟିଏ ଶ୍ଳୋକ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର ଉପନିଷଦ (୩.୨୦) ରେ ବି ଆସେ। କଠ ଉପନିଷଦରେ ଏହା ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧକ ନଚିକେତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପଦେଶର ଅଂଶ।
'ହୃଦୟର ଗୁହା' କ'ଣ?▼
ହୃଦୟର 'ଗୁହା' କାହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଅନ୍ତରତମ ଗଭୀରତାର ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରତୀକ, ସେହି ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ଆତ୍ମା ଲୁଚି ଅଛି। ଏହା ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଧ୍ୟାନ ଆଡ଼କୁ ସୂଚାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସାଧକ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଆତ୍ମାକୁ ବାହାରେ ଖୋଜିବା ବଦଳରେ ଭିତରେ ଖୋଜିପାଏ।
ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?▼
ଇଚ୍ଛା ମନକୁ ବାହାର ଆଡ଼କୁ ଫେରାଇ ରଖେ ଓ ଉଦ୍ବେଳିତ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆନ୍ତରିକ ସାକ୍ଷୀ। କେବଳ ସେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ତୃଷ୍ଣା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ନିର୍ମଳ (ଧାତୁ-ପ୍ରସାଦ) ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ମନ ଏତେ ସ୍ଥିର ହୁଏ ଯେ ଭିତରେ ଆତ୍ମାର ମହିମା ଦର୍ଶନ କରିପାରେ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →