ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତିର୍ବହିର୍ଜ୍ୟୋତିଃ (ଶିବୋଽହମ୍) — Word-by-Word Meaning
अन्तर्ज्योतिर्बहिर्ज्योतिः (शिवोऽहम्)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अन्तः-ज्योतिः
antaḥ-jyotiḥ
ଭିତରର ଆଲୋକ, ଅନ୍ତରର ଆଲୋକ
बहिः-ज्योतिः
bahiḥ-jyotiḥ
ବାହ୍ୟ ଆଲୋକ, ବାହାରର ଆଲୋକ
प्रत्यक्-ज्योतिः
pratyak-jyotiḥ
ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଜ୍ୟୋତି, ଭିତର ଆଡ଼କୁ ଫେରିଥିବା ଆତ୍ମାର ଅନ୍ତରତମ ଜ୍ୟୋତି
परात्-परः
parāt-paraḥ
ଶ୍ରେଷ୍ଠଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରାତ୍ପର
ज्योतिः-ज्योतिः
jyotiḥ-jyotiḥ
ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର ଜ୍ୟୋତି (ଯାହା ଆଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରେ)
स्वयम्-ज्योतिः
svayaṃ-jyotiḥ
ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶମାନ, ସ୍ୱୟଂ-ଦୀପ୍ତ (ନିଜ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ୟମାନ)
आत्म-ज्योतिः
ātma-jyotiḥ
ଆତ୍ମାର ଆଲୋକ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଦୀପ୍ତି
शिवः
śivaḥ
ଶିବ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ସଦା-ଶୁଦ୍ଧ ପରମ ସତ୍ୟ
अस्मि अहम्
asmi aham
ମୁଁ ଅଟେ (ମୁଁ ସେହି)
Complete Translation
ଭିତରର ଆଲୋକ ଓ ବାହ୍ୟ ଆଲୋକ, ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଅନ୍ତରତମ ଜ୍ୟୋତି, ପରାତ୍ପର; ସମସ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର ଜ୍ୟୋତି, ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶମାନ, ଆତ୍ମାର ଦୀପ୍ତ ଆଲୋକ — ସେହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଶିବ ମୁଁ ଅଟେ।
Origin & History
Source: Advaita Vedanta tradition (a self-luminous Self / Shivoham meditation verse)
Author: Traditional (Advaita Vedanta)
Period: Ancient / classical
ଏହି ଶ୍ଳୋକ, ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶ ଜ୍ୟୋତି ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରି 'ଶିବୋଽହମ୍' — 'ମୁଁ ଶିବ' — ରେ ପରାକାଷ୍ଠାରେ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ଅଦ୍ୱୈତ-ଘୋଷଣାର ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ। ଏଭଳି ଶ୍ଳୋକ ସାଧକମାନେ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର-ବାହ୍ୟ ଅନୁଭବକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ସାକ୍ଷୀ ଚେତନା ଉପରେ ମନ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାକୁ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପ, ପରମ ସତ୍ୟ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ ରୂପେ ଚିହ୍ନନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
ଏହି ଶ୍ଳୋକରେ 'ଆଲୋକ'ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
ଏଠାରେ 'ଜ୍ୟୋତି' (ଆଲୋକ) ଭୌତିକ ଆଲୋକ ନୁହେଁ, ଚେତନାକୁ ସୂଚାଏ — ସେହି ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶ ସଚେତନତା ଯାହାଦ୍ୱାରା ବାକି ସବୁ ଜଣାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ମନ ମଧ୍ୟ ସଚେତନତାର ଆଲୋକରେ ହିଁ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆତ୍ମାକୁ 'ଜ୍ୟୋତିର ଜ୍ୟୋତି' କହେ।
'ଶିବୋଽସ୍ମ୍ୟହମ୍'ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ମୁଁ ଶିବ' — ଏଠାରେ ଶିବ କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦେବତା ନୁହନ୍ତି, ମଙ୍ଗଳମୟ, ସଦା-ଶୁଦ୍ଧ, ପରମ ସତ୍ୟ (ବ୍ରହ୍ମ) ରୂପେ ବୁଝାଯାଏ। ନିଜର ଅନ୍ତରତମ ଆତ୍ମା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ — ଏହି ଅଦ୍ୱୈତ ସତ୍ୟର ଘୋଷଣା।
ଏହି ଶ୍ଳୋକ ସାଧନାରେ କିପରି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ?▼
ଏହା ଆତ୍ମ-ବିଚାର ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ସାଧନାରେ ଧ୍ୟାନାତ୍ମକ ଘୋଷଣା ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସାଧକ ଏହାକୁ ପାଠ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶ ସଚେତନତାରେ ସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ଆଉ 'ମୁଁ ସେହି ଜ୍ୟୋତି' ଏହି ବୋଧକୁ ମନକୁ ସ୍ଥିର ଓ ଶୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି।
ଏହା କଣ ନିର୍ବାଣ ଷଟ୍କମ୍ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ?▼
ଏହା ସେହି ଭାବ ଏବଂ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ବାଣ ଷଟ୍କମ୍ରେ ('ଚିଦାନନ୍ଦରୂପଃ ଶିବୋଽହମ୍ ଶିବୋଽହମ୍') ମିଳୁଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ଶିବୋଽହମ୍' ଧୁଆ ଧାରଣ କରେ। ଉଭୟ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଯେ ଶରୀର ଓ ମନର ଅତୀତ ପ୍ରକୃତ ଆତ୍ମା ହିଁ ସେହି ଆନନ୍ଦମୟ, ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶ ପରମ ସତ୍ୟ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →