ବାଲାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ ଧ୍ୟାନ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ — Word-by-Word Meaning

बालात्रिपुरसुन्दरी ध्यान स्तोत्रम्

Every Sanskrit word explained in English

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Word-by-Word Breakdown

अरुणकिरणजालैः

aruṇa-kiraṇa-jālaiḥ

ନିଜ ଅରୁଣ (ଲାଲ) କିରଣର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା

रञ्जिताशावकाशा

rañjitāśāvakāśā

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଅବକାଶକୁ ରଞ୍ଜିତ (ଆରକ୍ତ) କରିଦିଅନ୍ତି

विधृतजपवटीका

vidhṛta-japa-vaṭīkā

ଗୋଟିଏ ହାତରେ ଜପ ପାଇଁ ଜପମାଳା ଧାରଣ କରି

पुस्तकाभीतिहस्ता

pustaka-abhīti-hastā

ଗୋଟିଏ ହାତରେ ପୁସ୍ତକ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଅଭୟ (ନିର୍ଭୟତା) ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରି

इतरकरवराढ्या

itara-kara-varāḍhyā

ନିଜ ଅବଶିଷ୍ଟ ହାତରେ ବର (ବରଦାନ) ମୁଦ୍ରାରେ ସୁଶୋଭିତ

फुल्लकह्लारसंस्था

phulla-kahlāra-saṃsthā

ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଶିତ ଶ୍ୱେତ କହ୍ଲାର (କୁମୁଦ) ପୁଷ୍ପ ଉପରେ ଆସୀନ

निवसतु हृदि

nivasatu hṛdi

ସେ ମୋ ହୃଦୟରେ ସଦା ନିବାସ କରନ୍ତୁ

बाला

bālā

ବାଲା (ଯୁବତୀ ଦେବୀ, ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ବାଲ-ରୂପ)

नित्यकल्याणशीला

nitya-kalyāṇa-śīlā

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ହିଁ ନିତ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଓ ମଙ୍ଗଳ

ध्यान

dhyāna

ଧ୍ୟାନର ଶ୍ଲୋକ ଯାହା ବାଲାଙ୍କ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ପଢ଼ାଯାଏ

त्रिपुरसुन्दरी

tripurasundarī

ତିନି ଲୋକର ସୁନ୍ଦରୀ — ଯାହାଙ୍କ ବାଲ-ରୂପ ବାଲା

जपवटी / जपमाला

japa-vaṭī / japa-mālā

ଜପମାଳା, ନିରନ୍ତର ସ୍ମରଣ ଓ ମନ୍ତ୍ର-ଜପର ପ୍ରତୀକ

पुस्तक

pustaka

ପୁସ୍ତକ — ଜ୍ଞାନ ଓ ବେଦ/ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରତୀକ

अभीति / अभय

abhīti / abhaya

ଭୟ ନିବାରଣକାରୀ ମୁଦ୍ରା, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷାର ଆଶ୍ୱାସନା ଦିଏ

वर

vara

ବର-ପ୍ରଦାନ ମୁଦ୍ରା, ଭକ୍ତଙ୍କ କାମନା ଓ କୃପା ପ୍ରଦାନ କରେ

Complete Translation

ବାଲା — ସେହି ଯୁବତୀ ଦେବୀ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ହିଁ ନିତ୍ୟ କଲ୍ୟାଣମୟ — ମୋ ହୃଦୟରେ ସଦା ନିବାସ କରନ୍ତୁ: ଯିଏ ନିଜ ଅରୁଣ କିରଣର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଅବକାଶକୁ ରଞ୍ଜିତ କରିଦିଅନ୍ତି, ଯିଏ ନିଜ ହାତରେ ଜପମାଳା ଓ ପୁସ୍ତକ, ତଥା ଅଭୟ ଓ ବର ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଶିତ ଶ୍ୱେତ କହ୍ଲାର (କୁମୁଦ) ପୁଷ୍ପ ଉପରେ ଆସୀନ।

Origin & History

Source: Traditional Sri Vidya / Shakta dhyana verse (used in Bala upasana and Tantric manuals)

Author: Traditional (anonymous, within the Sri Vidya tradition)

Period: Classical / Medieval

ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଗୋଟିଏ ଧ୍ୟାନ-ଶ୍ଲୋକରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ — ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକ ଯାହା ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିତ୍ରିତ କରେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଉପାସକ ତାହାକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ, 'ଅରୁଣ-କିରଣ-ଜାଲୈଃ', ଲଳିତାଙ୍କ ନବଯୌବନା ରୂପ ବାଲାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଧ୍ୟାନ। ବାଲା ପ୍ରାୟତଃ ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା ଦୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ପ୍ରଥମ ମନ୍ତ୍ର ଓ ରୂପ; ସୌମ୍ୟ ଓ ଶୀଘ୍ର କୃପା କରୁଥିବା ସେ ଜପମାଳା ଓ ଜ୍ଞାନର ପୁସ୍ତକ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଭୟ ଓ ବର ମୁଦ୍ରା ଦେଖାନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପୂଜା-ପଦ୍ଧତିରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରାରେ ବାଲାଙ୍କ ଜପ ଓ ପୂଜା ଆରମ୍ଭରେ ପଢ଼ାଯାଏ।

Frequently Asked Questions

ବାଲାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ କିଏ?▼

ବାଲା ('ବାଲିକା'), ଯାହାଙ୍କୁ ବାଲାମ୍ବିକା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ପରମ ଦେବୀ ଲଳିତା ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ନବଯୌବନା ଶିଶୁ-ରୂପ। ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା ପରମ୍ପରାରେ ସେ ପ୍ରାୟତଃ ଦୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ଯିଏ ସୌମ୍ୟ, କୃପାମୟୀ ଓ ଶୀଘ୍ର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା ଭାବେ ଗଣାଯାଆନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଅରୁଣ-ବର୍ଣ୍ଣା, ହାତରେ ଜପମାଳା ଓ ପୁସ୍ତକ ତଥା ରକ୍ଷା ଓ ବରଦାନ ମୁଦ୍ରା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ।

ଏହି ଶ୍ଲୋକ କ'ଣ?▼

ଏହା ବାଲାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ-ଶ୍ଲୋକ — ଧ୍ୟାନ ଓ ଦୃଶ୍ୟୀକରଣ ଶ୍ଲୋକ — ଯାହା 'ଅରୁଣ-କିରଣ-ଜାଲୈଃ' ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏହା ବାଲାଙ୍କ ଜପ ଓ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପକୁ ହୃଦୟରେ ଚିତ୍ରିତ କରିବାକୁ ପଢ଼ାଯାଉଥିବା ମାନକ ଶ୍ଲୋକ, ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ବାଲା ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।

ଏହାର ଜପ କେବେ କରିବା ଉଚିତ?▼

ଏହାର ଜପ ବାଲାଙ୍କ ପୂଜା କିମ୍ବା ଜପ ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ମନରେ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ କରାଯାଏ। ଭକ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ, ଶୁକ୍ରବାର ଓ ମଙ୍ଗଳବାର, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଦେବୀଙ୍କ ପର୍ବ ନବରାତ୍ରିରେ ପଢ଼ନ୍ତି।

ଜପମାଳା, ପୁସ୍ତକ ଓ ମୁଦ୍ରାର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼

ଜପମାଳା ମନ୍ତ୍ର ଓ ନିରନ୍ତର ସ୍ମରଣର ସୂଚକ; ପୁସ୍ତକ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ସୂଚକ; ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ନିର୍ଭୟତା ଓ ରକ୍ଷା ଦିଏ; ଏବଂ ବର ମୁଦ୍ରା ବରଦାନ ଦିଏ। ଏକାଠି ଏଗୁଡ଼ିକ ବାଲାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ନିର୍ଭୟତା ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶୀର୍ବାଦର ଦାତ୍ରୀ ରୂପେ ଦେଖାନ୍ତି।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →