ଭଗବଦ୍ଗୀତା 11.16 — ଅନେକବାହୂଦରବକ୍ତ୍ରନେତ୍ରମ୍ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१६ — अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अनेकबाहु
aneka-bāhu
ଅନେକ ବାହୁଯୁକ୍ତ
उदर
udara
ଉଦର
वक्त्र
vaktra
ମୁଖ
नेत्रम्
netram
ନେତ୍ର
पश्यामि त्वाम्
paśhyāmi tvām
ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖୁଅଛି
सर्वतः
sarvataḥ
ସର୍ବ ଦିଗରେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ
अनन्तरूपम्
ananta-rūpam
ଅନନ୍ତରୂପ
न अन्तम्
na antam
କୌଣସି ଅନ୍ତ ନାହିଁ
न मध्यम्
na madhyam
କୌଣସି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ
न पुनः तव आदिम्
na punas tava ādim
ଆପଣଙ୍କ କୌଣସି ଆଦି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ
विश्वेश्वर
viśhveśhvara
ହେ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ
विश्वरूप
viśhva-rūpa
ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ
Complete Translation
ଅନେକ ବାହୁ, ଉଦର, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବ ଦିଗରେ ଅନନ୍ତରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖୁଅଛି। ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର! ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅନ୍ତ, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଆଦି କିଛି ଦେଖିପାରୁ ନାହିଁ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 16
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ବିଶ୍ୱରୂପଦର୍ଶନଯୋଗରେ, ଅର୍ଜୁନ ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ତାହାର ଅନନ୍ତ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସେ ସର୍ବ ଦିଗରେ ଅଗଣିତ ବାହୁ, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ର ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ କହି ବିସ୍ମିତ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଅସୀମ ରୂପର ଆଦି, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ଗୀତା 11.16ରେ ଅର୍ଜୁନ କ'ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି?▼
ଅର୍ଜୁନ ବିଶ୍ୱରୂପକୁ ଅଗଣିତ ବାହୁ, ଉଦର, ମୁଖ ଓ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବ ଦିଗରେ ଅନନ୍ତ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ ଓ ବିଶ୍ୱରୂପ କହି ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି ଏବଂ କହନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦି, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଦି, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ତ କାହିଁକି ମିଳେ ନାହିଁ?▼
କାରଣ ବିଶ୍ୱରୂପ ଅନନ୍ତ ଓ ଅସୀମ। ପରମ ସତ୍ୟ ରୂପେ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦେଶ ଓ କାଳର ସୀମା ବାହାରେ, ତେଣୁ ସେହି ଦର୍ଶନ ସର୍ବ ଦିଗରେ ଅନନ୍ତ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ ହୁଏ, ଭଗବାନଙ୍କ ଅସୀମ, ସନାତନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କରେ।
'ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର' ଓ 'ବିଶ୍ୱରୂପ' ନାମର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
'ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର' ଅର୍ଥ ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ଶାସକ, ଏବଂ 'ବିଶ୍ୱରୂପ' ଅର୍ଥ ବିଶ୍ୱରୂପ (ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଯାହାଙ୍କ ରୂପ)। ଅର୍ଜୁନ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମ ସତ୍ତା ରୂପେ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଧାରଣ କରେ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତ କରେ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →