ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨.୫୫ — ପ୍ରଜହାତି ଯଦା କାମାନ୍ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता २.५५ — प्रजहाति यदा कामान्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
श्रीभगवान् उवाच
śhrī bhagavān uvācha
ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଲେ
प्रजहाति
prajahāti
ତ୍ୟାଗ କରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦିଏ
यदा
yadā
ଯେତେବେଳେ
कामान्
kāmān
କାମନା, ସ୍ୱାର୍ଥପର ଇଚ୍ଛା
सर्वान्
sarvān
ସମସ୍ତ
पार्थ
pārtha
ହେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ, ପୃଥାଙ୍କ ପୁତ୍ର)
मनः-गतान्
manaḥ-gatān
ମନର, ମନରେ ଥିବା
आत्मनि
ātmani
ଆତ୍ମାରେ
एव
eva
କେବଳ, ମାତ୍ର
आत्मना
ātmanā
ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଦ୍ୱାରା
तुष्टः
tuṣhṭaḥ
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତୃପ୍ତ
स्थित-प्रज्ञः
sthita-prajñaḥ
ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ, ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ଦୃଢ଼
तदा
tadā
ସେତେବେଳେ, ସେହି ସମୟରେ
उच्यते
uchyate
କୁହାଯାଏ, କଥିତ ହୁଏ
Complete Translation
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ — ହେ ପାର୍ଥ! ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କାମନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆତ୍ମାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ (ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 55
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ସାଂଖ୍ୟଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଅର୍ଜୁନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି ଯେ ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷ କିପରି କଥା କହେ, ବସେ ଓ ଚାଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଏକ ଦୀପ୍ତିମୟ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି — ଏପରି ପୁରୁଷ ମନର ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷିଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଗଲା।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨.୫୫ର ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କ'ଣ?▼
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶିଖାନ୍ତି ଯେ ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷ (ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ) ସେହି, ଯିଏ ମନର ସମସ୍ତ ସ୍ୱାର୍ଥପର କାମନା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ସତ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ତୃପ୍ତି ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁରୁ ନୁହେଁ, ନିଜର ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସ୍ୱରୂପରେ ସ୍ଥିତ ହେବାରୁ ଆସେ।
ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ କିଏ?▼
ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ ସେହି ଜ୍ଞାନୀ ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥିର ଓ ଦୃଢ଼ — ଯିଏ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ବିଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଶ୍ଲୋକ ୨.୫୫ ସେହି ଅନେକ ଶ୍ଲୋକ (୨.୫୫–୨.୭୨) ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏପରି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଗୁଣ, ଆଚରଣ ଓ ଶାନ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କ'ଣ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ିବାକୁ କହେ?▼
ଏହା ମନର ସେହି ସ୍ୱାର୍ଥପର, ବନ୍ଧନକାରୀ କାମନାରୁ ମୁକ୍ତି ଆଡ଼କୁ ସୂଚାଏ ଯାହା ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଶାନ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରେ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ଜୀବ ଦମନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ସ୍ୱାଭାବିକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଯେଉଁଥିରେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁଖ ପାଇଁ ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଯାଇଛି।
ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କିପରି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା?▼
ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ କାମନା ପଛରେ ଦୌଡ଼ିବା ବଦଳରେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ଭିତର ଆଡ଼କୁ ଫେରିବାର ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ। ମନ ଯେତେବେଳେ କିଛି ଚାହେଁ, ନିଜକୁ ମୃଦୁ ଭାବେ ମନେ ପକାନ୍ତୁ ଯେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଭିତରେ ହିଁ। ସମୟ ସହ ଏହା ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ସ୍ଥିର, ଶାନ୍ତ ମନ ଗଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତାରୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →