ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨.୬୯ — ଯା ନିଶା ସର୍ବଭୂତାନାଂ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता २.६९ — या निशा सर्वभूतानां
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
या
yā
ଯାହା
निशा
niśhā
ରାତ୍ରି
सर्वभूतानाम्
sarva-bhūtānām
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ
तस्याम्
tasyām
ସେଥିରେ
जागर्ति
jāgarti
ଜାଗ୍ରତ ରୁହନ୍ତି
संयमी
sanyamī
ସଂଯମୀ ପୁରୁଷ
यस्याम्
yasyām
ଯେଉଁଥିରେ
जाग्रति
jāgrati
ଜାଗନ୍ତି
भूतानि
bhūtāni
ପ୍ରାଣୀ, ଜୀବ
सा
sā
ତାହା
निशा
niśhā
ରାତ୍ରି
पश्यतः
paśhyataḥ
ଦର୍ଶୀଙ୍କ
मुनेः
muneḥ
ମୁନିଙ୍କ
Complete Translation
ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ରାତ୍ରି, ସେଥିରେ ସଂଯମୀ ପୁରୁଷ ଜାଗ୍ରତ ରୁହନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜାଗନ୍ତି, ତାହା ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିଙ୍କ ପାଇଁ ରାତ୍ରି।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 2, Verse 69
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସାଂଖ୍ୟଯୋଗର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ — ସ୍ଥିର, ସୁଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷଙ୍କ — ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସେହି ଚିତ୍ରର ଅଙ୍ଗ, ଯାହା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରେ ସ୍ଥିତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଦର୍ଶାଏ — ଯିଏ ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ ରହି କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁର ସଂସାରରୁ ଅନାସକ୍ତ ରୁହନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ୨.୬୯ରେ 'ରାତ୍ରି' ଓ 'ଜାଗିବା'ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
ଏହି ଶ୍ଲୋକ 'ରାତ୍ରି' ଓ 'ଜାଗିବା'ର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ପ୍ରୟୋଗ କରେ। ମୁନି ଶାଶ୍ୱତ ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନରେ 'ଜାଗନ୍ତି' (ସଚେତନ ଓ ତଲ୍ଲୀନ), ଯାହାକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ 'ରାତ୍ରି' ମନେ କରି ଉପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହାର ବିପରୀତ, ଯେଉଁ ସାଂସାରିକ ବିଷୟ ପାଇଁ ସଂସାର 'ଜାଗେ', ତାହା ମୁନିଙ୍କ ପାଇଁ 'ରାତ୍ରି' — ସେ ସେଥିରେ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ସାର ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ 'ମୁନି' କିଏ?▼
ମୁନି ସେହି ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ ହିଁ — ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷ ଯାହାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟର ଉତ୍ତରାର୍ଦ୍ଧରେ କରାଯାଇଛି। ଏପରି ମୁନି ଆତ୍ମାର ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିଛନ୍ତି, ମନକୁ ବିଷୟରୁ ହଟାଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭିତର ସତ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତି।
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ଅର୍ଥ କ'ଣ ମୁନି ଦିନରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ?▼
ନା, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ। ଏହା ପ୍ରକୃତ ଶୋଇବା-ଜାଗିବା ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ କାହା ଆଡ଼କୁ କାହାର ଚେତନା ଓ ଆଗ୍ରହ ଲାଗିଛି ସେ ବିଷୟରେ। ମୁନି ଭିତରୁ ଆତ୍ମା ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ ରୁହନ୍ତି, ସେହିସଙ୍ଗେ ସାଂସାରିକ ଚିନ୍ତାରୁ ଅନାସକ୍ତ ରୁହନ୍ତି ଯାହା ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖେ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଦୈନନ୍ଦିନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନରେ କିପରି ସହାୟକ?▼
ଏହା ଆତ୍ମ-ପରୀକ୍ଷଣକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରେ — ନିଜକୁ ପଚାରନ୍ତୁ ଆପଣ କାହା ପ୍ରତି ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ 'ଜାଗ୍ରତ'। ଧୀରେ ଧୀରେ ଧ୍ୟାନକୁ ଶାଶ୍ୱତ ଆତ୍ମା ଆଡ଼କୁ ଫେରାଇ ଓ ଅନନ୍ତ ବିଷୟ-ଦୌଡ଼ରୁ ହଟାଇ, ସାଧକ ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାରୀ ମୁନିଙ୍କ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଜାଗୃତି ଓ ଶାନ୍ତିର ନିକଟତର ହୁଅନ୍ତି।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →